در تحلیل زیر سعی شده است تا حد ممکن، به پرسش فوق پاسخ داده شود.

ویژگی­های خاص صنایع دریایی

اصولاً همیشه مقایسه باید بین دو مقولة هم سنخ انجام شود. در غیر این صورت مقایسه اشتباه بوده و نه تنها کمکی به حل مسأله نمی کند، بلکه بر مشكلات نیز می­افزاید.

لذا مسئولان و مدیران صنایع دریایی باید به ویژگی­های خاص صنعت کشتی سازی در مقایسه با صنعت خودروسازی آشنا بوده و این تفاوت را در تصمیمات و تحلیل های خود مدّنظر داشته باشند.

تفاوت های عمده ای كه بین صنعت کشتی سازی و صنعت خودروسازی وجود دارد عبارتند از:

۱ تولید انبوه در صنعت خودروسازی

یکی از مشخصه های بارز صنایع خودروسازی، طراحی یک تیپ خاص محصول و پس از آن تولید با تعداد بالاست. در کوچکترین کارخانة خودروسازی حداقل تعداد تولید روزانه خودرو، یک عدد سه رقمی است. در صورتی که هیچ کارخانه کشتی سازی در دنیا وجود ندارد که به این حجم، تولید کشتی داشته باشد. از طرفی درصنعت کشتی سازی حتی اگر دو کشتی مشابه هم نیز ساخته شده باشند، ممکن است از لحاظ سایر مشخصات مثل سرعت، توان و راندمان متفاوت باشند. در صورتی که در صنایع خودروسازی دو خودروی ساخته شده از یک مدل، دقیقاً خصوصیاتی شبیه به هم دارند.

لذا تیپ­سازی كه روش مرسومی برای تولید محصول در صنایع خودروسازی است، باعث می­شود تا هزینه­های طراحی و ساخت به حداقل ممكن برسد، تولید بصورت مكانیزه انجام شود همچنین پیمانكاران ساخت تجهیزات این صنایع با وجود بازار دائمی به شكل مستحكم­تر و منظم­تری شكل بگیرد و در نهایت پیشرفت بیشتری در این صنعت در مقایسه با صنعت كشتی­سازی حاصل شود.

۲ وجود مشتری دائمی

یکی دیگر از خصوصیات بارز صنایع خودروسازی آن است که در این صنعت همیشه خریدار وجود دارد و حتی اگر سفارشی از سوی مشتریان به کارخانة خودروسازی ارجاع داده نشود، تولید خودرو در کارخانه متوقف نخواهد شد. در صورتی­که در صنایع کشتی سازی، با نبود مشتری تولید کشتی مقرون به صرفه نیست.

۳ استانداردها

استانداردهای رایج و معمول درصنایع دریایی و به خصوص صنعت کشتی سازی در درجة بالاتری نسبت به استانداردهای صنایع خودروسازی قرار دارد. این امر بدین علت است که بسیاری از قطعات و تجهیزات ساخته شده و مورد استفاده در صنایع دریایی، باید در شرایط آب و هوایی خاصّی استفاده شوند. به عنوان مثال بعضی از تجهیزات باید آب بند بوده و رنگی که برای پوشش آنها نیز استفاده می شود در مقابل خوردگی مقاوم­تر باشد. بعلاوه اینکه استانداردهای بین المللی خاصی برای ساخت تجهیزات یک شناور وضع شده است و بازرسی­های بیشتری از سوی مؤسسات رده­بندی اعمال می­شود.

۴ هزینه ها

هزینه های طراحی، ساخت و تعمیر یک کشتی به مراتب بیشتر از هزینه های مربوط به یک خودرو است. این هزینه ها که به هزاران برابر هزینة ساخت یک خودرو می رسد، آنقدر زیاد است كه اشخاص حقیقی به ندرت توانایی خریداری یک فروند کشتی را دارند. لذا معمولاً صاحبان شناورها شرکت های دولتی یا شرکت های بزرگ بخش خصوصی هستند.

۵ اعطای تسهیلات سنگین­تر

وام های تخصیص داده شده به صنایع کشتی سازی به مراتب سنگین تر و بازپرداخت آن نیز طولانی تر است، به نحوی كه پرداخت اینگونه وام ها یا از عهدة دولت برمی­آید و یا بانك های بزرگ. در واقع وقتی كه حجم مالی یك قرارداد زیادتر می­شود، فرآیندهای مربوط به گشایش اعتبار و ... طولانی­تر می­شود و به طبع آن باید راه­حلهای ویژه­ای اندیشید.

علاوه بر پرداخت وام در بسیاری از كشورها، پرداخت یارانه به صنایع كشتی سازی، از جمله سیاست های حمایت و رشد این صنعت است. به عنوان مثال در كشورهای عضو اتحادیة اروپا تا سقف ۹ درصد از مبلغ قرارداد ساخت یك كشتی یارانه اعطا می­شود.

۶ بیمه شناورها

به دلیل بالا بودن مبلغ پروژه های صنعت كشتی سازی و با توجه به اینكه هزینة بیمة شناورهای مختلف به صورت درصدی از مبلغ كل قرارداد دریافت می شود، بیمه های شناورهای ساخته شده بسیار سنگین تر از صنایع خودروسازی­ست. به­علاوه در بعضی از موارد، شركت های بیمة كوچك برای بیمه­كردن یك كشتی باید از شركت های بزرگ بین المللی تضمین ریسک كمك بگیرند.

نتیجه­گیری:

همانطور كه ذكر شد، تفاوت­های بارزی بین دو صنعت كشتی­سازی و خودروسازی وجود دارد و صنعت كشتی­سازی برای پیشرفت خود به الزامات ویژه­ای نیاز دارد كه شاید صنعت خودروسازی به آن نیاز نداشته باشد و لذا باید حمایت بیشتری از صنعت كشتی­سازی صورت پذیرد تا این صنعت نیز بتوانند به رشد مطلوب و موردنظر برسد. این درحالیست كه قانون حمایت از صنایع خودروسازی در سال ۱۳۷۳ به تصویب رسیده است درصورتی­كه لایحة توسعة صنایع دریایی قرار است در سال ۱۳۸۴ به تصویب برسد!!؟