فلسفهء ایجاد بازار برق به تجهیز ساختار اقتصادی صنعت برق برمی گردد و به عبارت دیگر تجهیز اقتصادی صنعت برق به این معنی است که انرژی الکتریکی به عنوان یک کالای قابل دادوستد در یک بازار ارایه شود. در این روش ایجاد بازار برق عملا یکی از راهکارهای تجهیز اقتصادی محسوب می شود. در حقیقت می توان اهداف بازار را در چهار بخش دسته بندی کرد:

▪ بخش اول: که مهم ترین نیز به شمار می رود، ایجاد انگیزه های لازم برای شفاف سازی هزینه ها و جدا کردن آن ها در تولید، انتقال و توزیع است.

▪ بخش دوم: شناخت مولفه های هزینه ای بخش های تولید، انتقال، توزیع و کنترل این مولفه های هزینه ای برای افزایش بهره وری است که در واقع مسایل فنی با مسایل مالی مرتبط می شود و در نهایت هر تصمیم گیری در صنعت برق، یک ارزیابی فنی مالی خواهد شد که این موضوع تاکنون وجود نداشته است.

▪ بخش سوم: آماده شدن بستر برای سرمایه گذاری بخش خصوصی است چرا که هزینه ها شفاف می شوند.

▪ بخش چهارم: نیز با مصرف کنندگان نهایی ارتباط دارد و با تعاملی که با آن ها برقرار می شود، انرژی الکتریکی مطمئن را با قیمت مناسب خریداری می کنند.

برنامه های بازار برق، اقدامات خود را در قالب سه برنامهء کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت تعریف کرده است.

▪ برنامه های کوتاه مدت:

در واقع راه اندازی بازار است و فروشندگان که همگی از شرکت های وابسته به وزارت نیرو هستند، در آن حضور دارند و در حال حاضر ۲۶ فروشنده در بازار برق فعال هستند.

▪ برنامه های میان مدت:

شامل راه اندازی بازارهای جدید با عنوان بازار ظرفیت و بازار دوجانبه خواهد بود.

▪ برنامه های بلندمدت:

بحث خرید انرژی برق بازار مورد نظر است همچنین وظیفهء دیگر این است که در سال های آینده فضا را برای حضور بخش خصوصی آماده کند.

▪ انگیزه های رویکرد جوامع مختلف به سمت بازار برق:

جوامع مختلف برای رویکرد به سمت بازار برق انگیزه های متفاوتی داشته اند.

خیلی از کشورهای جهان سوم، کمبودهای سرمایه گذاری توسط بخش دولتی را به دلیل ورود به بازار رقابتی دانسته اند تا بتوانند این کمبود را توسط بخش خصوصی جبران کنند، بعضی افزایش بهره وری را هدف قرار داده اند و برخی شفاف سازی هزینه ها را در نظر گرفته اند به عنوان مثال شرکت های برق منطقه ای قبلا تمام مسوولیت تولید، انتقال و توزیع را در منطقهء خود به عهده داشته اند و سرمایه گذاری در این بخش ها چندان تفکیک شده از هم نبود . همین طور این مساله که در بهره برداری چند درصد بودجه به تفکیک صرف تولید، انتقال و یا توزیع می شود، مشخص نبود. ایجاد محیط رقابت به تبعیت از قوانین بین المللی یکی دیگر از دلایل جهت گیری به سمت بازار برق است. گروه دیگر از کشورها کاهش تصدی گری دولتی و تفکیک مسایل حاکمیتی از تصدی گری را به عنوان هدف تغییر ساختار بیان کرده اند. به هر حال در کشور ما می تواند ترکیبی از دلایل مذکور منتظر باشد.

در کشور ما باید در ۱۰ سال آینده ظرفیت تولید انرژی الکتریکی تقریبا به دو برابر افزایش داده شود و مسلما این میزان برای دولت مقدور نیست. بنابراین تشویق به سرمایه گذاری در تولید انرژی الکتریکی یکی از انگیزه های پیوستن به بازار برق است. همچنین تفکیک هزینه ها و شفاف شدن آن ها، ایجاد محیط رقابتی و بدون تبعیض، فراهم شدن بستر رقابت و مشارکت بخش خصوصی از انگیزه های دیگر این رویکرد است. اما از جمله نتایج حاصله از پیاده سازی بازار برق به شرح ذیل است: با تفکیک هزینه ها در بخش تولید، انتقال و توزیع، زمینه های سرمایه گذاری اقتصادی به صورت شفاف مشخص می شود. در بازاری که از اول آبان ماه سال ۱۳۸۲ راه اندازی شده، هزینهء برخی از بخش های اقتصادی مشخص شده است. بودجهء تخصیصی شرکت های برق منطقه ای قبلا به صورت سیستماتیک نبوده و براساس چانه زنی بودجه این شرکت ها تغییر می کرد. در حال حاضر بودجهء تخصیصی شرکت های برق منطقه ای صرفا براساس میزان فروش برق به شبکه و میزان خرید از شبکه تعیین می شود. نکتهء بسیار مهم دیگر آن است که آن میزان از انرژی که نیروگاه ها به شبکه می فروشند به عنوان خروجی نیروگاه سهمی است که خود آن ها می پردازند و باید برای کاهش این تلفات فعالیت کنند.

در عین حال آن میزان از انرژی که به شرکت های توزیع داده می شود در مبادی ورودی شبکه های توزیع اندازه گیری و محاسبه خواهد شد. بنابراین شرکت های توزیع باید هزینه های مصرف انرژی را علاوه بر برق فروخته شده به مشترکان میزان تلفات خود را نیز بپردازند. به این ترتیب شرکت ها انگیزه بیش تری برای بهینه سازی شبکهء خود خواهند داشت. شرکت های توزیع می توانند در مدیریت مصرف بسیار فعال باشند و با مذاکراتی که با صنایع انجام می دهند می توانند خاموشی توافقی بدهند. یکی دیگر از نتایج مهم آن است که شاخص های قابلیت اطمینان استاندارد تعریف می شود.

پیش بینی می شود که در آینده در یک محیط تجدید ساختار شده و رقابتی، برق براساس کیفیتی که به مشتری عرضه می شود، قیمت گذاری شود و کسی که برق را با کیفیت بهتری می خواهد قیمت بیش تری بپردازد و شبکهء مناسب با آن طراحی خواهد شد، مصرف کننده ای که برق ارزان تر و با کیفیت پایین تر می خواهد نیز از برق ارزان تری استفاده خواهد کرد. از نتایج دیگر می توان به مشارکت بخش خصوصی اشاره کرد شرکت های خصوصی وقتی که می بینند محیط مساعد است و محیط رقابتی بدون تبعیض است، به مشارکت خواهند پرداخت و حاصل آن خواهد بود که سرمایه گذاری در بخش تولید و توزیع افزایش پیدا کند.