ابتدای ماه اکتبر مقامات رسمی جزیره «تاوولا» در اقیانوس آرام جنوبی با مشکلی مهلک روبه رو شدند: منابع آب آنها در حال تمام شدن بود. منابع آب این کشور یازده هزارنفره به دلیل یک خشکسالی شدید و دیرپا به حدی کاهش یافتند که تنها کفاف چند روز می داد. تغییرات آب و هوا نیز در این اتفاق بی تاثیرنبوده است.

با افزایش سطح آب دریا، آب های زیرزمینی تاوولا شدیدا شور و غیرقابل آشامیدن شد و از آن پس، منابع آب جزیره تنها از راه باران تامین می شد. اما اکنون خشکسالی به وجود آمده بر اثر پدیده آب و هوایی «ال نینو» [۱]، این جزیره را از باران هم محروم کرده است و حالا تاوولا مثل یک تکه استخوان خشک خشک است. دبیر دائمی امور داخلی تاوولا، پوسینلی لافائی، اوایل این ماه به آسوشیتدپرس گفته بود: «اوضاع بد است. واقعا بد است.»

مدت زیادی است که تاوولا تحت حمایت همسایگان خود، استرالیا و نیوزیلند، به سر می برد. این دو کشور به تاوولا بسته های تجهیزات نمک زدایی و نیز تصفیه آب اعطا کرده اند. اما مشکلات مربوط به آب آشامیدنی، تازه دارد شروع می شود. تاوولا تنها جای این سیاره نیست که به مشکل آب برخورده است. آب زیرزمینی دیگر کشور های جزیره ای همچون مالدیو نیز، بر اثر بالا آمدن سطح آب دریا، بلااستفاده خواهد شد. تگزاس و اغلب مناطق جنوب غربی آمریکا با یک خشکسالی بی سابقه دست به گریبان هستند. برای مثال مجموع بارش باران ایالت هیوستون در سال ۲۰۱۱، حتی پس از روزها رگبار بی وقفه در ماه های گذشته، ۶۰ سانتی متر نسبت به متوسط هرساله خود کاهش داشته است. همچنین مدت زمان زیادی است که بخش های مختلفی از کشور استرالیا آب و هوای شدیدا خشکی را تجربه می کند؛ حتی معلوم نیست استرالیا در وضعیت خشکسالی موقتی به سر می برد یا قرار است برای همیشه آب و هوای آن با همین شدت خشک باقی بماند؛ در صورتی که دومی صادق باشد، بسیار نگران کننده تر است و می تواند حیات طبیعی استرالیا را برای همیشه تغییر دهد. پیتر گلایک، یکی از مهم ترین متخصصان آب در ایالات متحده و رییس موسسه پاسیفیک است؛ یک سازمان غیردولتی (NGO) در اوکلند که بر موضوعات مربوط به آب در سطح جهان توجه دارد. وی معتقد است «تاثیر تغییرات آب و هوا بر منابع آب را می توان در تاثیر فزاینده آن بر شدت و عمق رویدادهایی دید که به خودی خود شدید و عمیق هستند. خشکسالی شدید استرالیا در ماه های اخیر باید بتواند چشم بقیه را بر این حقیقت باز کند.»

جلد هفتم از گزارش مرتب موسسه پاسیفیک درباره مصرف جهانی آب، ۱۸ اکتبر منتشر شد. انتشار این گزارش با عنوان آب در جهان درست به موقع بود، زیرا می تواند فشار بی حد و حصر خشکسالی ها، تاثیر رو به افزایش تغییرات آب و هوا و خطرات رویاروی منابع نسبتا اندک آب شیرین را مورد اشاره قرار دهد. این گزارش یادآور می شود که آب سالم و تمیز برای ادامه زندگی ما در این سیاره حیاتی است ــ همان طور که گلایک می گوید، سالانه دو میلیون نفر بر اثر بیماری های مرتبط با آب ناسالم و آلوده جان می دهند ــ و نیز خاطرنشان می سازد که ما به طور کلی مدیریت مناسبی بر منابع نداشته ایم. در حال حاضر حتی بخش هایی از ایالات متحده، به خصوص مناطق کم آب غربی این کشور، در معرض خطر عبور از نقطه «اوج آب» قرار دارند. این نقطه نشانگر وضعیتی است که پس از آن دیگر افزایش منابع آب میسر نخواهد بود.

بحران بالقوه کمبود آب، که از نتایج پدیده «گرمایش جهانی» (Global Warming) محسوب می شود، انگیزه دیگری است تا برای کاهش تولید گازهای گلخانه ای تلاش کنیم و وخیم ترین اثرات تغییرات آب و هوا را تخفیف دهیم. جهان گرم تر یعنی خشک تر شدن مناطق کم آب، در کنار شدت گرفتن بارش ها در مناطق پرآب. اما هر چقدر تاثیر این تغییرات شدیدتر شود، نیاز ما به استفاده بهینه تر از منابع آب (نسبت به شیوه کنونی استفاده از آنها) بیشتر خواهد شد: در پایان اکتبر ۲۰۱۱، جمعیت جهان از مرز هفت میلیارد نفر عبور کرد و افراد بیشتری به آب احتیاج دارند. گلایک در کتاب «آب در جهان» می نویسد: «ما به همه موارد روبه رو نیاز داریم: بازاندیشی درباره راه حل ها و برنامه ریزی و مدیریت منابع پایدار آب، داده های بهتر در رابطه با آب، بررسی نمونه های مشخص و تلاش برای افزایش آگاهی»

سیاست هوشمندانه تر راجع به آب به معنای بازاندیشی در استفاده از دیگر منابع نیز است. برای مثال، حفاری منابع گاز طبیعی را در نظر بگیرید. تکنولوژی حفاری هیدرولیکی به طور گسترده ای منابع گاز طبیعی آمریکا را افزایش داده است. این اتفاق برای کمپانی های گازی مطلوب است و از آنجا که گاز طبیعی عموما سوخت سازگارتری با محیط زیست است، برای کل محیط زیست نیز می تواند خوب باشد. اما تکنولوژی حفاری هیدرولیکی نیازمند مقادیر زیادی آب ــ تا ۵ میلیون بشکه برای هر چاه ــ است. این مساله شاید برای ایالت پرآبی همچون پنسیلوانیا مشکلی جدی نباشد، اما در ایالات خشک تری همچون تگزاس حفاری با استفاده از آب پرفشار مشکل زا خواهد بود. گلایک می گوید: «استفاده مکرر از تکنولوژی حفاری هیدرولیک عواقب بالقوه جدی و خطرناکی برای منابع آب محلی به همراه خواهد داشت. بنابراین اهمیت بسیار زیادی دارد که پیش از آنکه برنامه های پرشتابِ تولید گاز طبیعی را پیش ببریم، برای فهمیدن ریسک های واقعی و حفاظت از منابع آب تلاش بیشتری به خرج دهیم.»

بیش از هر چیز باید در شیوه برخورد خود با منابع آب بازاندیشی کنیم. باید دریابیم که این منابع تا چه اندازه اهمیت دارند (آن هم در جهانی که به تدریج گرم تر می شود). این همه یعنی باید همان قدر بر تعدیل تقاضا تمرکز داشته باشیم که بر افزایش عرضه. حکومت ها اغلب در قرن بیستم به فکر ساخت و ساز پروژه هایی بودند که تقاضا را گسترش دهد و تنظیم کند ــ کافی است به سد «هوور» نزدیک لاس وگاس یا سدِ «تری گورجز» در چین فکر کنید. اما دوران آن پروژه های عظیم به سر آمده است. زیرا امروز می دانیم که سدهای بزرگ چه مشکلات عدیده ای را در محیط زیست به وجود می آورند (برای مثال، نابودی حیات وحش آبی و جابه جایی جمعیت های محلی). دولت نظامی برمه در ماه پیش پروژه ۶/۳ میلیارد دلاری ساخت سد هیدروالکتریک را که قرار بود توسط شرکت های چینی به اجرا در آید، لغو کرد؛ آن هم دولتی که معمولا به افکار عمومی سرزمین خویش بهای چندانی نمی دهد. این اتفاق از آن رو رخ داد که ساخت سد مزبور به جابه جایی هزاران روستایی می انجامید. ما فهمیده ایم که استفاده بهینه از انرژی سریع ترین و ارزان ترین راه برای کاهش تولید گازهای گلخانه ای است؛ درست به همین ترتیب باید اهمیتِ جلوگیری از هدررفت آب را نیز دریابیم. همان طور که گلایک می گوید «ما به استراتژی های قرن بیست و یکمی نیاز داریم تا منابع ماندگار آب ایجاد کنیم، در تقاضای آب و بهینه کردن مصرف آن بازاندیشی کنیم و استفاده هوشمندانه از قیمت گذاری و اقتصاد را در مورد آب به کار بندیم.» در غیر این صورت، تنها گزینه جایگزین همان سرنوشتی است که بر سر «تاوولا»ی بیچاره آمد: خشکِ خشک، بدون حتی یک قطره آب!