۱) بزرگ ترین اسکناس تاریخ

بزرگترین اسکناس تاریخ را که اندازه اش به یک برگه سند قضایی می رسد، دولت فیلیپین در ۱۹۹۸ با ارزش ۱۰۰ هزار پزو چاپ کرده است. این اسکناس به مناسبت صدمین سالگرد استقلال فیلیپین از حاکمیت اسپانیایی ها چاپ شده بود و تنها در اختیار مجموعه داران قرار می گرفت. ارزش فروش هر برگه آن ۱۸۰ هزار پزو، معادل ۳,۷۰۰ دلار بود.

۲) گران ترین اسکناس تاریخ

عظیم ترین مبلغی که روی یک اسکناس درج شده به دوره اجرای طرح مارشال – بازسازی های پس از جنگ دوم – در انگلستان می رسد، که در آن زمان دولت اسکناس هایی به ارزش یک میلیون پوند چاپ می کرد. این اسکناس ها که در اصل برای استفاده دولت آمریکا طراحی شده بود، خیلی زود از دور خارج شد و در نتیجه تعداد بسیار انگشت شماری از آن به دست اشخاص عادی رسید. البته خارج از دور بودن این اسکناس ها به معنای بی ارزش بودنشان نیست، در سال ۲۰۰۸ یکی از دو بازمانده این مجموعه به مبلغ ۱۲۰ هزار دلار در یک حراجی به فروش رفت.

۳) اولین ATM تاریخ

از زمانی که ارشمیدس در حمام به آن کشف معروفش رسید، این شاید درخشان ترین ایده ای باشد که به ذهن کسی رسیده است. مخترعی به نام جان شپرد بارون وقتی در حال دوش گرفتن بود، طرح اولین دستگاه ATM جهان به ذهنش خطور کرد (البته این ادعای او بی رقیب و مخالف هم نبوده است). او طرحش را با بانک های انگلیسی درمیان گذاشت و به سرعت پذیرفته شد. اولین دستگاه ATM در ۱۹۶۷ در لندن ساخته و نصب شد. ماشین با کد شناسایی شخصی کار می کرد و در ابتدا اسکناس ها اندکی با ایزوتوپ های رادیواکتیو کربن ۱۴ آغشته می شدند، چون هنوز سیستم کددهی مغناطیسی کارت های خودپرداز اختراع نشده بود. البته این دستگاه یک تفاوت دیگر هم با نمونه های امروزی اش داشت: کارمزد نمی گرفت.

۴) منشا پیدایش علامت $

هیچ کس نمی داند این نماد دلار اولین بار از کجا آمده است، اما دفتر چاپ و حکاکی اسکناس های آمریکا می گوید منشا آن را حدس زده است. اداره ای که مسوولیت چاپ و طراحی تمام اسکناس های دلاری آمریکا را بر عهده دارد می گوید از این نماد در اصل برای نمایاندن پزوی اسپانیایی و مکزیکی «PS» استفاده می شده است؛ یعنی به تدریج s طوری نوشته می شده است که بالای p قرار بگیرد. این علامت حتی در ۱۸۷۵ یعنی پیش از چاپ اولین دلار آمریکایی هم به گستردگی مورد استفاده بوده است و اگر خوب دقت کرده باشید، روی پول های آمریکا اصلا از چنین علامتی خبری نیست.

۵) طول عمر اسکناس ها

همه اسکناس ها دیر یا زود فرسوده می شوند. هرچه ارزش پول کوچک تر باشد شما از آن بیشتر استفاده می کنید و در نتیجه عمرش هم کوتاه تر می شود. یک اسکناس یک دلاری به طور متوسط ۲۱ ماه زندگی می کند، در صورتی که اسکناس منقوش به تصویر بنجامین فرانکلین (صد دلاری) ۷ سال عمر دارد. البته بی شک تا آن زمان ارزشش به خاطر تورم نزول کرده، بنابراین هرچه زودتر خرجش کنید بهتر است.

۶) پلیس مقابله با جعل اسکناس

به دنبال جنگ داخلی پول جعلی به قدری در آمریکا رایج شده بود که می گفتند حجم آن به یک سوم کل پول های رایج رسیده است و در نتیجه دولت مجبور به مداخله شد. در ۱۸۶۵ پلیس ویژه ای برای مقابله با جعل اسکناس در وزارت خزانه داری تشکیل شد تا پیش از آنکه پول های قلابی اقتصاد ملی را فلج کنند با آنها مقابله کند. این پلیس هنوز هم فعال است، اما امروزه بیشتر با کت و شلوار سیاه مامورانش و ماشین های غول پیکرش شناخته می شود، که وظیفه محافظت از رییس جمهور و سایر مقامات رده بالای سیاسی را دارد. این سرویس مخفی در ۱۴ آوریل ۱۸۶۵ با فرمان آبراهام لینکولن رسمیت یافت (بخش طعنه آمیز اینجاست که همان روز در مرکز تئاتر فورد ترور شد)؛ و پس از ترور رییس جمهور ویلیام مک کینلی در ۱۹۰۱ به طور کل عهده دار مسوولیت محافظت از جان رییس جمهورهای آمریکا شد. شمار کارکنان این سازمان تا سال ۲۰۰۲ به ۶۵۰۰ نفر رسیده بود.

۷) مشهورترین شخصیت اسکناس ها

تصویر ملکه الیزابت دوم روی پول بیش از ۳۳ کشور – از ترینیداد و توباگو گرفته تا استرالیا – حک شده است، که در نوع خود رکوردی به حساب می آید. کانادا اولین کشوری بود که از تصویر این ملکه روی اسکناس هایش استفاده کرد، آن هم وقتی که در ۱۹۳۵ تصویر این ملکه ۹ ساله را روی اسکناس های ۲۰ دلاری اش چاپ کرد. در طول سال های پس از آن ۲۶ تصویر مختلف از الیزابت دوم در انگلستان و کشورهای مستعمره اش روی اسکناس ها چاپ شده و به اغلب این کشورها مستقیما ابلاغ می شد که باید از عکس این ملکه استفاده کنند. هرچند برخی کشورها از جمله رودسیا (زیمبابوه کنونی)، مالت و فیجی هنوز هم از این تصاویر استفاده می کنند. ملکه اغلب با تاج و لباس سلطنتی اش روی اسکناس ها ظاهر می شود، اما کانادا و استرالیا ترجیح می دهند که بیشتر تصویر او را با ظاهر ساده چاپ کنند و با وجودی که برخی کشورها برای نمایش سن ملکه اسکناس هایشان را به روز می کنند، برخی دیگر همچنان تصاویر دوران جوانی او را به کار می برند. بلیزه وقتی در ۱۹۸۰ قصد تغییر طراحی اسکناس هایش را داشت، تصویری از ملکه را برگزید که همان زمان هم متعلق به ۲۰ سال پیش بود.

۸) پول ها کارناوال میکروبند

به نظر می رسد که همه پول ها احتیاج به شست و شو دارند، از بس که کثیفند! مطالعات نشان می دهند که بخش بزرگی از اسکناس های آمریکایی آلوده به کوکائین هستند. موادفروشان اغلب با دست های آلوده پول می شمارند و بسیاری هم خب از اسکناس برای مصرف مواد مخدر استفاده می کنند. این اسکناس ها سپس در دستگاه ATM آلودگی شان را به بقیه هم منتقل می کنند.

روی اسکناس ها همچنین آلودگی های فاضلابی هم پیدا شده است. مطالعه ای در ژورنال پزشکی ساوترن در ۲۰۰۲ نشان می داد که روی ۹۴ درصد از اسکناس های آمریکا میکروب های بیماری زا پیدا شده است. طبق گزارش ها یک پول کاغذی می تواند از توالت یک خانواده آلودگی بیشتری در خود داشته باشد. اسکناس ها مکان خوبی برای رشد و نمو میکروب ها هستند. ویروس ها و باکتری ها روی اکثر سطوح بیش از ۴۸ ساعت عمر نمی کنند، اما عمر آنها روی سطح پول های کاغذی حتی به ۱۷ روز هم می رسد (این مطالعات برای ویروس آنفلوآنزا بوده اند). همین شواهد که ارائه کردیم کافی است تا بروید و بیشتر از پول های اعتباری استفاده کنید.

۹) تورم های سرسام آور

برای مقابله با تورم ۲۳۱ میلیون درصدی و رسیدن قیمت هر قرص نان به ۳۰۰ میلیارد دلار زیمبابوه ای، دولت وحدت این کشور (متشکل از روبرت موگابه و نخست وزیر مورگان تسوانگیاری) در ژانویه امسال اسکناس ۱۰۰ هزار میلیاردی منتشر کرد. (به عرضتان برسانیم که ۱۰۰ هزار میلیارد، یک ۱ دارد با چهارده صفر و این بزرگترین عدد درج شده روی یک اسکناس نیز هست.)

البته تنها چند هفته پس از انتشار این اسکناس مقامات دولتی از موضع خود کوتاه آمدند و به شهروندان اجازه دادند که با پول سایر کشورها معامله کنند. این حرکت برای چند ماه تورم را از تک و تا انداخت، تا اینکه در ماه جولای دومرتبه با جهشی رو به بالا مواجه شد. حالا همه آرزو می کنند که کاش آن اسکناس های ۱۰۰ هزار میلیاردیشان را خرج نکرده بودند.

۱۰) اولین پول کاغذی

پول های کاغذی اولین بار توسط چینی ها به کار برده شد، که در سال های ۶۱۸ ۹۰۷ پس از میلاد در دوران تانگ دیناستی از آن استفاده می کردند. بیشتر این اسکناس ها به شکل اوراق خصوصی اعتباری یا مبادله ای منتشر می شدند و این سنت در آنجا برای پنجاه سال نیز ادامه داشت تا در اوایل قرن هفده به اروپا رسید. وقتی هنوز یک یا دو قرن مانده بود که پول کاغذی در سایر نقاط جهان مطرح شود چین اولین بحران مالی اش را از سر می گذراند. انتشار این پول های کاغذی به قدری زیاد شده بود که از ارزش شان کاسته بود و تورم عرض اندام می کرد. در نتیجه این پدیده چین پول کاغذی را ممنوع اعلام کرد و تا چندین قرن دیگر به سراغ آن نرفت. یک واقعیت دیگر که کمتر شناخته شده این است که اصطلاح پول نقد (cash) در اصل برای وصف سکه های گرد برنزی به کار می رفت که دارای سوراخ هایی مربع شکل در وسط بودند و در دوران تانگ دیناستی «کای یوآن» نامیده می شدند.