اکنون که اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها پس از تایید شورای نگهبان و ابلاغ به دولت تقریبا حتمی به نظر می رسد، بسیاری از شهروندان خواستار این هستند که بدانند آیا مشمول پرداخت یارانه نقدی هستند یا خیر و اگر هستند چگونه باید این یارانه را دریافت کنند.

اقناع اطلاعاتی مردم پیش از آغاز هدفمند کردن یارانه ها نیازی اساسی است که در صورت بی توجهی مسوولان می تواند هزینه ها و موانع اجرای طرح بزرگ هدفمندسازی یارانه ها را با چالش جدی مواجه کند. لذا از هم اکنون باید اطلاعات مورد نیاز خانوارها را به صورت فشرده، ساده، کپسولی و کم حجم عرضه کرد و بویژه از پراکنده گویی، اظهارات متناقض و پیچیده کردن مفاهیم تخصصی این طرح جلوگیری نمود.

برای تحقق این مهم باید پیشنهاد کرد که سازمان هدفمندسازی یارانه ها با انتخاب یک سخنگوی ماهر و توجیه شده، اطلاع رسانی را به صورت هماهنگ و منسجم از طریق وی انجام دهد و سایر دستگاه ها یا سازمان های دخیل در اجرای این طرح اجازه اظهارنظر نداشته باشند. واقعیت آن است که اطلاع رسانی مفید و قابل اطمینان هنوز که هنوز است، حلقه مفقوده طرح هدفمندسازی یارانه ها محسوب می شود. با وجود این خبرنگار ما در آستانه اجرایی شدن این طرح تلاش کرده است تا پاره ای اطلاعات ضروری و اساسی مورد نیاز شهروندان را به زبانی ساده تهیه و منتشر کند.

● یارانه می گیرم، یارانه نمی گیرم

بسیاری از شهروندان می پرسند آیا مشمول دریافت یارانه نقدی هستند یا خیر. برای پاسخ به این پرسش باید گفت اگر در طرح جمع آوری اطلاعات اقتصادی خانوارها شرکت و فرم مربوط را پر کرده اید، هم اکنون مرکز آمار ایران با سنجش اطلاعات ارائه شده براساس ۵ ملاک شما را در ۳ خوشه درآمدی قرار داده است که با توجه به آن می توانید بدانید مشمول دریافت یارانه نقدی هستید یا خیر. داشتن خودروی شخصی و قیمت آن، مقدار وام بانکی که باید به بانک بپردازید، اجاره نشین یا مالک بودن هرگونه ملک در هر نقطه از کشور، میزان تحصیلات و بیکار بودن یا نبودن ملاک های درآمدی را تشکیل می دهد. اگر شما در یک خانواده شش نفره باشید اگر مقدار درآمد ماهانه شما از ۴۷۳ هزار تومان کمتر باشد در خوشه اول جمعیتی که حدود ۳۰ میلیون نفر از جمعیت کشور را در بر می گیرد، قرار گرفته و یارانه نقدی دریافت می کنید. البته خود این خوشه به چهار قسمت یا ۴ دهک تقسیم می شود و یارانه نقدی شما به تناسب این که دهک یک خوشه یک باشید یا دهک چهار خوشه یک فرق می کند. چرا که دهک یک خوشه یک فقیرترین جمعیت در کشور را تشکیل می دهد و به طور طبیعی بیشترین میزان یارانه را نیز دریافت خواهد کرد.

● خوشه دوم

امااگر درآمد ماهانه یک خانواده شش نفره بین ۴۷۳ تا ۷۸۸ هزار تومان باشد، در خوشه دوم درآمدی قرار می گیرد که ۱۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر را شامل می شود. از نظر عرف آماری، خوشه دوم به اقشار متوسط اطلاق می شود که دهک های پنجم تا هفتم درآمدی را در خود جای داده است. این خوشه نیز مشمول دریافت یارانه نقدی است؛ اما مقدار آن به تناسب این که در کدام دهک خوشه دوم باشید، متفاوت است.

● خوشه سوم

اما اگر درآمد ماهانه این خانواده بیش از ۷۸۸ هزار تومان باشد، جزو اقشار متمول جامعه محسوب شده و یارانه نقدی به آن تعلق نخواهد گرفت. در این گروه حدود ۱۴ میلیون نفر از جمعیت کشور قرار دارند که دهک های هشتم تا دهم درآمدی یعنی راس هرم درآمدی کشور را تشکیل می دهند. البته بجز این سرخوشه حدود ۱۰ میلیون نفر دیگر از جمعیت کشور باقی می مانند که یا در کشور حضور ندارند یا تمایلی به ثبت نام نداشته اند یا نتوانسته اند در زمان بندی مورد نظر ثبت نام کنند. به این ترتیب ۴۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از جمعیت ایران یارانه نقدی دریافت می کنند و حدود ۲۴ میلیون نفر نیز از دریافت آن محروم هستند.

● هرم درآمدی

به طور خلاصه مرکز آمار ایران صددرصد جمعیت کشور را به ۱۰ گروه یا دهک تقسیم کرده است که هرچه از دهک یک به سوی دهک های بالاتر پیش می رویم، مقدار درآمد افزایش یافته و میزان دریافت یارانه کاهش می یابد تا آنجا که در راس هرم یارانه ای پرداخت نخواهد شد.

● پرداخت یارانه نقدی

دولت هنوز مقدار یارانه نقدی هر دهک و همچنین زمان آغاز پرداخت یارانه نقدی را اعلام نکرده است؛ اما آنچه اعلام شده شامل ۲ موضوع است: نخست این که براساس یک جدول زمان بندی باید با مراجعه به سایت مرکز آمار ایران به نشانی www.amar.org.ir از خوشه درآمدی که براساس اطلاعات ارسالی کنترل شده در آن قرار گرفته اید، آگاه شد و دوم این که به باز کردن حساب ویژه یارانه ها در بانک رفاه اقدام کرد.

● در چه خوشه و دهکی قرار گرفته ام؟

اکنون اگر شهروندان می خواهند بدانند براساس محاسبات مرکز آمار و کنترل هایی که روی اطلاعات اعلامی آنان صورت گرفته، در چه خوشه یا دهکی قرار گرفته اند. برای این کار یک جدول زمانی اعلام شده که خانوارهای یک تا ۵ نفره به ترتیب از ۳ تا ۱۴ بهمن به سایت مرکز آمار مراجعه و با وارد کردن کد رهگیری که قبلا به مردم داده شده و نوعی کد رمز است، و شماره ملی اطلاعات خود را می بینند. حال در اینجا ۲ حالت پیش می آید: یا اطلاعات ویرایش شده توسط مرکز آمار را می پذیرید که در این صورت با فشار دادن دکمه تایید اطلاعات جدید جایگزین می شود یا به ویرایش اطلاعات اعتراض دارید که در آن صورت دکمه اعتراض را فشار می دهید و تا اردیبهشت ۸۹ به اعتراض شما رسیدگی و نحوه اطلاع از نتیجه آن به مرور اعلام شود.

● روش های دریافت اطلاعات

مرکز آمار ایران مردم کشور را از نظر دسترسی یا عدم دسترسی به اینترنت به ۲ گروه تقسیم کرده و برای دریافت اطلاعات هر یک از این گروه ها تمهیداتی اندیشیده است.

مردم ۱۵ استان شامل آذربایجان غربی، کرمانشاه، کرمان، سیستان و بلوچستان، کردستان، چهارمحال و بختیاری، لرستان، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان، اردبیل، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، گلستان، همدان و خوزستان که دسترسی کمتری به اینترنت دارند، می توانند از تلفن گویا با شماره ۰۲۱۸۵۵۸۷ تماس گرفته تا با اعلام شماره ملی و کد رهگیری از خوشه بندی خود آگاه شوند یا اعتراض خود را اعلام کنند. همچنین می توان با ارسال پیام کوتاه به شماره ۳۰۰۰۰۰ و با ارسال شماره ملی از قرار گرفتن خانوار خود در خوشه مربوطه آگاه شوند.اما ساکنان دیگر استان های کشور صرفا می توانند با مراجعه به سایت مرکز آمار ایران به نشانی www.amar.org.ir امورات خود را انجام دهند.

● توصیه های ضروری

مرکز آمار ایران به شهروندان توصیه کرده است که مراقب کد رهگیری خود باشند چرا که در صورت مفقود شدن فعلا کد رهگیری جدید ارائه نخواهد شد. همچنین هرگونه تغییر در اطلاعات خود را هنگام مراجعه در پایگاه آماری ثبت کنند. مانند فوت افراد خانوار و غیره. مراجعه صرفا در زمان های اعلام شده به سایت مرکز آمار ایران و دقت در ورود اطلاعات توصیه دیگری در این باره است.