Locked دریافت Toolbar آفتاب
مقالات اقتصاد و بازرگانی اقتصاد مالی نگاهی به نظام فعلی پرداخت یارانه ها
۳۰ شهريور ۱۳۸۷
  ◊   دفعات نمایش : ۳۹۹        Saturday, Sep 20, 2008
نگاهی به نظام فعلی پرداخت یارانه ها
وقتی به بودجه ی سالانه کشور نظری بیاندازیم ، متوجه میشویم که حجم بسیار بزرگی از منابع مالی در اثر جهت گیری های نادرست از بین میرود و آنگاه است که به ضرورت شکل گیری تحوّلی ساختاری در این عرصه پی خواهیم برد.
نگاهی به نظام فعلی پرداخت یارانه ها

نظام فعلی پرداخت یارانه ها توسط دولت، علاوه بر بلعیدن حجم زیادی از منابع پولی کشور ، در بسیاری از زمینه ها مشکل ساز شده است که در زیر به برخی از آن مشکلات اشاره میشود :

الف) بیش از نودهزارمیلیارد تومان در سال یارانه پرداخت میشود که این سرمایه در حدود چهار برابر بودجه ی عمرانی و بیش از دوازده برابر بودجه ی آموزش و پرورش کشور است.

ب) جهت گیری این یارانه ها به گونه ای است که هرکه بیشتر مصرف نماید، بیشتر از این یارانه ها استفاده خواهد کرد . یعنی هرکه امکان مصرف بیشتری داشته باشد، یارانه ی بیشتری به او تعلّق خواهد گرفت و این درست برخلاف عدالت اجتماعی است. چراکه دهک های پایین درآمدی کشور، شهروندانی که در نقاط دورافتاده و حاشیه نشین زندگی میکنند وکسانی که به هر دلیلی دچار ناتوانی در مصرف هستند و یا ضعیف تر از دیگر اقشار جامعه میباشند، نمی توانند از این یارانه های پرداختی بهره مند شوند و درنتیجه یارانه ها به سود درآمدهای بالای جامعه و پر مصرفها هزینه میشود و مثال معروف (( هرکه بامش بیش ، برفش بیشتر )) را در ذهن تداعی میکند .

پ) یارانه ها بخاطر ارزان نگهداشته شدن هزینه های زندگی مردم پرداخت میشود، غافل از آنکه ارزان نگهداشتن زندگی جامعه بصورت مصنوعی موجب شده است تا در بسیاری از موارد فرهنگ درست مصرف کردن رعایت نشود و سرانه ی مصرف بصورت تصاعدی بالا رود و این مسئله موجب شکل گیری عادات مصرفی جدیدی شده است که مصرف بهینه و صرفه جوئی در آن بی معناست . مصرف بالای بدون توجیه جامعه و هزینه های سنگینی که در اثر آن بر دوش کشور تحمیل میشود وضع را بجائی رسانده که طی سالیان گذشته همواره دولت مجبور بوده است برای جبران کسری عرضه ای که در بازار برخی اقلام مصرفی اتفاق می افتد، یارانه ها را مدام افزایش دهد و از راههایی چون واردات، درصدد جبران کمبودها برآید . نمونه های بارز آنرا میتوان در بحران خاموش و بی صدا و مخرّب نان و نیازمندی کشور به تامین مستمر و بی وقفه ی گندم که به هدر رفت و تضییع بخش بزرگی از ثروت ملّی انجامیده است جستجو کرد . نمونه های روشنی همچون بحران تامین گاز در زمستان سال ۱۳۸۶ ، بحران ملّی بنزین، بحران تامین برق در بهار و تابستان جاری و صدها مورد دیگر نیز موجود هستند . درصورتی که این یارانه ها برای مصرف پرداخت نمی شد و خدمات و کالای یارانه ای با قیمتهای واقعی خود عرضه میشدند ، مردم نهایت دقّت را در مصرف روزمرّه خود رعایت میکردند و عادات مصرفی همه ی جامعه بر حول این محور شکل میگرفت که مصرف فقط در حدّ نیاز متعارف و معقول صورت پذیرد و هر شهروندی خود را مسئول جلوگیری از اتلاف منابع ملّی میدانست و مردم جائی برای پِرت و اتلاف در مصارف خود نمی گذاشتند . همانطور که در تعالیم فرهنگی ما بارها بر ضرورت صرفه جوئی و جلوگیری از اسراف اشاره شده است .

ت) نظام کنونی پرداخت یارانه ها در بسیاری از موارد مشکلات فراوانی را بهمراه داشته است و موجب شده تا از طرفی برای محصولی که قیمت آن بصورت مصنوعی پایین نگهداشته شده است در خارج از مرزها تقاضایی جذّاب بوجود آید و آن کالا بخاطر اختلاف قیمت در داخل و خارج از مرزها، به خارج از کشور قاچاق شود ( مانند فرآورده های نفتی و سیمان و . . . ) و از طرفی هم بازار سیاهی برای انواع آن محصولات یارانه ای در داخل کشور بوجود آمده و در این میان سودجویانی همواره در پی بدست آوردن حداکثر انتفاع شخصی از این یارانه ها باشند . در نتیجه رانت های فراوانی در طی پروسهء تولید وتوزیع و مصرف آن کالاها بوجود آمده که درنهایت به هرچه ناکارآمدتر شدن نظام اقتصادی کشور انجامیده است . نمونهء بازر این مسئله را در انواع فرآورده های نفتی و همچنین سیمان می بینیم که متاسفانه درخصوص سیمان آمار موجود حکایت از آن دارد که افزایش تولید در این بخش نه به سود کارخانه تمام میشود و نه به سود مصرف کنندگان که بدنه ی جامعه هستند . چراکه افزایش تولید نتوانسته عرضه ی حقیقی بازار را تحریک کند و تنها کسانی که از این بابت سود میبرند، دلّالان خاصّ و قاچاقچیان فرصت طلبی هستند که به بازی گردانان اصلی معرکه تبدیل شده اند . مثالهای دیگری از این دست بسیارند که نیاز روزافزون به تامین گندم نیز یکی از آنهاست .

ث) پرداخت یارانه در بسیاری از کالاهای مورد نیاز جامعه که باید به تولید برسند نیز مشکل ساز است . در تولید مواد اولیه و همچنین تولید کالای مصرفی نهایی، پرداخت یارانه ها و تکیه ی بخشهای تولیدی به یارانه های دولتی موجب هرچه غیر شفّاف تر شدن نظام تولیدی کشور و ایجاد فرصتهایی خاص و رانت گونه برای برخی بخشهای رانت طلب شده است . این مسئله در نهایت به سلب امنیت شغلی و سرمایه گذاری از دیگر فعّالان این عرصه ها انجامیده و انحصارهای خاصّی را بوجود آورده است . این وضع موجب شده است تا فضایی غیر شفّاف و ضدّ سرمایه گذاری بوجود آید و در کنار سلب امکان رقابت سالم از تولید کنندگان داخلی، فعالان حقیقی عرصه های تولیدی کشور نتوانند در فضایی مناسب به فعالیت بپردازند و برنامه ریزی مناسب و کارآمدی را برای ادامه ی کار انجام دهند . به همین دلیل است که گاه و بیگاه شاهد آن هستیم که عدّه ای فرصت طلب خود را به رنگ تولید کننده درمی آورند و پس از آنکه سود مناسبی از فعالیت مورد نظرشان به جیب میزنند، آن کار را رها کرده و به بخش بزرگی از تولید کنندگان واقعی آسیب های جدّی وارد میکنند .

این تنها بخشی از مشکلاتی بود که در پی اجرای چندین ساله ی نظام کنونی یارانه ها در کشور بوجود آمده است . با وجود آنکه هدف از پرداخت این یارانه ها کمک به افراد کم درآمد جامعه بوده و سعی در بالا بردن سطح زندگی مردم داشته است، می بینیم که در عمل اینگونه اتفاق نیفتاده و این یارانه ها به بسیاری از قشرهای آسیب پذیر جامعه ی ایران که بخصوص در نقاط غیر شهری دور افتاده نیز زندگی خود را میگذرانند،تعلّق نگرفته است .

محسن سیروس
مقالات ارسالی به آفتاب
یارانه
دریافت مقاله ثبت مقاله آفتاب من چاپ بازگشت
نام  : محسن
نام خانوادگى  : سیروس
پست الکترونیکی  : mohsensirous@yahoo.com
سوابق کاری  : فعال صنعتی ـ عضو شبکه نخبگان و پژوهشگران مرکز پژوهشهای مجلس ـ نویسنده ی بیش از هشتاد مقاله ی تحلیلی و علمی در حوزه ی اقتصاد ایران و جهان ـ ارائه دهنده ی هفت طرح ملی اصلاحی و عملیاتی در حوزه ی اقتصاد کلان کشور ـ عضو شورای سیاستگذاری خانه صنعت و معدن ـ مشاور اقتصادی و سرمایه گذاری.
رشته تحصیلی  : اقتصاد صنعتی
وب سایت  : parseconomist.blogfa.com
نکاتی در حاشیه ی تعیین نرخ بهره در شورای اقتصاد
نامه خانه صنعت و معدن به رئیس جمهور در خصوص لزوم جلوگیری از سنگ اندازی برخی جریانها در راه تولید ملّی
دستاورد سیاستهای یکساله گذشته بانک مرکزی
خواستن توانستن است
یکسال جیره بندی بنزین و دستاوردهای آن
پیش نیازهای استفاده از فرصت های اقتصادی هموطنان مقیم خارج
لزوم ادغام وزارتخانه های بازرگانی و صنایع و معادن
ضرورتهای از سر گیری پرداخت تسهیلات بانکی
طرحی برای بهینه سازی در هدفمند کردن یارانه ها
حضور زیرکانه مظاهری در اتاق بازرگانی
ادامه ...
نظام پرداخت یارانه‌ها و ضرورت هدفمندسازی آن
در ادبیات اقتصادی، سازوکار قیمت‌ها وظیفه تخصیص منابع محدود را بین فعالیت‌های مختلف اقتصادی بر عهده دارد. این تخصیص در حالت رقابت کامل، کارآیی را به حداکثر می‌رساند.
۳۰ شهریور ۱۳۸۷
نسل آینده در محاق
ارزیابی یارانه انرژی در ایران...
۳۰ شهریور ۱۳۸۷
عدالت و طرح یارانه‌ها
تقریبا قریب به اتفاق کارشناسان اقتصادی بر لزوم ایجاد تحول اقتصادی جهت حل مشکلات ساختاری اقتصاد کشور متفق‌القول هستند، اما در مورد نحوه (شیوه‌های) اجرای طرح تحول اقتصادی اختلاف نظر وجود دارد که هر روزه در مطبوعات کم و بیش نظرات کارشناسان و دولتمردان منعکس …
۲۹ شهریور ۱۳۸۷
کارآمدی یارانه‌های صادراتی
اگرچه قرار است در راستای طرح تحول اقتصادی دولت، روند اهدای مشوقهای صادراتی نیز به تدریج تغییر کند اما نکته قابل توجه میزان کارآمدی روشهای پرداختی یارانه ها و جوایز صادراتی در شرایط کنونی است.
۲۹ شهریور ۱۳۸۷
هدف خوب، راه اشتباه
نگاهی تازه به طرح تحول اقتصادی .....
۲۸ شهریور ۱۳۸۷
مذاکرات روز دوم ایران و ۱+۵ در بغداد پایان یافت
مذاکرات روز دوم ایران و ۱+۵ در بغداد پایان یافت
سفر غیرمنتظره زارع و خداحافظی دنیزلی
سفر غیرمنتظره زارع و خداحافظی دنیزلی
گلزار حتی جواب تلفن قادری را نداد
گلزار حتی جواب تلفن قادری را نداد
سایه تب کنگو بر سفره های مشهدیها
سایه تب کنگو بر سفره های مشهدیها
استفاده از چه نام هایی ممنوع است؟
استفاده از چه نام هایی ممنوع است؟
کنفرانس خبری اشتون و جلیلی به تعویق افتاد
کنفرانس خبری اشتون و جلیلی به تعویق افتاد
برخورد خودرو با درخت در پارک چیتگر جان یک زن را گرفت
برخورد خودرو با درخت در پارک چیتگر جان یک زن را گرفت
خدا عاشق است...
خدا عاشق است...
قاتل نوجوان ایلامی اعدام شد
قاتل نوجوان ایلامی اعدام شد
روش های ساده برای آب کردن شکم
روش های ساده برای آب کردن شکم
 وبلاگ آفتاب 
معرفی آرشیو موسیقی
کیتارو
 آلبوم (1997 - THE BEST OF KITARO II (DISK B
◊  در دنیا جای کافی برای همه هست پس بجای اینکه جای کسی را بگیری سعی کن جای خودت را پیدا کنی. چارلی چاپلین  ◊