بررسی نرخ دلار و سود بانکی در تورم 96

این احتمال وجود داشت که با ابلاغ بخشنامه بانک مرکزی درخصوص نرخ سود بانکی بخشی از نقدینگی بانک ها به سوی دیگر بازارها گسیل و باعث افزایش نرخ تورم شود همچنین ورود نرخ ارز به کانال 4 هزار تومانی نیز مسیر تورم را افزایشی نکرد پیش بینی می شود در صورت تداوم مسیر فعلی, نرخ تورم برای دومین سال متوالی تک رقمی ثبت شود اتفاقی که در نیم قرن اخیر بی سابقه بوده است در این مقاله به بررسی نرخ دلار و سود بانکی در جریان تورم سال 96 پرداخته ایم در ادامه بخوانید

بررسی ها از آمار بانک مرکزی حاکی از آن است که با احتمال بالایی نرخ تورم میانگین در پایان سال جاری تک رقمی باقی می ماند. در صورت وقوع این رخداد، نرخ تورم در دو سال متوالی تک رقمی می شود. آخرین بار که طی دو سال، نرخ تورم تک رقمی شد، به سال 1351 بازمی گردد، رویدادی که قبل از افزایش قیمت جهانی نفت در اقتصاد ایران تجربه شد.

مطابق گزارش بانک مرکزی نرخ تورم ماهانه در مهر ماه معادل 0.4 درصد بوده است. این رقم با گزارش مرکز آمار ایران فاصله 0.8 واحد درصدی دارد. بنابراین از نگاه مرکز آمار، مهرماه امسال ماهی با تورم بالا بوده، اما از نگاه بانک مرکزی، نرخ تورم ماهانه پایین بوده است.

** تورم پایین در آغاز پاییز

بانک مرکزی گزارش شاخص بهای مصرف کننده در نخستین ماه پاییز را منتشر کرد. بر اساس این گزارش میزان شاخص بهای مصرف کننده، در مهر ماه به 108.4 واحد رسیده است. گزارش شاخص بهای مصرف کننده بانک مرکزی به شکل ماهانه منتشر می شود که با ارزیابی و قیمت گیری از اقلام و کالاهای منتخب صورت می گیرد. تغییرات شاخص بهای مصرف کننده در مهرماه نسبت به ماه قبل، معادل تورم ماهانه خواهد بود. بررسی ها نشان می دهد که تورم ماهانه در مهر ماه معادل0.4 درصد بوده است. این رقم در مرداد ماه 0.2 درصد و در شهریور ماه معادل 0.3 درصد بوده است. بنابراین طی دو ماه اخیر در هر ماه یک دهم واحد به نرخ تورم ماهانه افزوده شده است. با این روند میانگین نرخ تورم ماهانه در 7 ماه نخست سال جاری، معادل 0.3 درصد بوده است. رقمی که بسیار پایین است. در هفت ماه نخست سال جاری، نرخ تورم ماهانه در 6 ماه کمتر از 0.8 درصد بوده است. کارشناسان و مسوولان در سال های گذشته، مرز روانی نرخ تورم را 0.8 درصد در ماه عنوان کردند، به این معنی که اگر نرخ تورم ماهانه از سطح 0.8 درصد بیشتر شود، یک علامت هشدار برای سیاستگذار محسوب می شود، اتفاقی که در آمار شاخص بهای مصرف کننده از نگاه بانک مرکزی مشاهده نمی شود.

** دو روایت متفاوت از تورم مهرماه

بانک مرکزی و مرکز آمار ایران، دو نوع گزارش از شاخص بهای مصرف کننده برای محاسبه نرخ تورم ارائه می دهند. در گزارش مرکز آمار ایران، سه روایت از نرخ تورم شهری، نرخ تورم روستایی و نرخ تورم کل دارد. اما گزارش بانک مرکزی تنها محدود به تورم شهری است. نکته قابل توجه در گزارش مرکز آمار ایران تفاوت قابل توجه آن با گزارش بانک مرکزی است. بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران نرخ تورم شهری در مهرماه معادل 1.2 درصد بوده است. این موضوع نشان می دهد نرخ تورم ماهانه مرکز آمار ایران و بانک مرکزی، اختلاف 0.8 واحد درصدی داشته است. این دو روایت باعث سردرگمی سیاستمداران و مخاطبان اقتصادی می شود، زیرا اگر مبنا گزارش مرکز آمار ایران باشد، مهر ماه امسال یکی از ماه های با تورم بالا محسوب می شود و نشان می دهد مسیر نرخ تورم در ابتدای نیمه دوم سال در مسیر افزایشی قرار گرفته است، این در حالی است که اگر نرخ تورم 0.4 درصدی بانک مرکزی را ملاک قرار دهیم، در حقیقت مهرماه نیز مانند ماه های قبل دارای نرخ تورم پایینی بوده است. این روند در حالی است که در سال های گذشته، عمدتا رئیس جمهوری و سازمان برنامه و بودجه برای ارائه نرخ تورم از آمار مرکز آمار استفاده می کردند، اما برخی از وزیران و کارشناسان اقتصادی، آمارهای بانک مرکزی را ملاک قرار می دادند.

** کاهش نرخ تورم میانگین

بر اساس آمارهای بانک مرکزی، در مهر ماه نرخ تورم نقطه به نقطه معادل 8.4 درصد بوده است. این رقم در نرخ تورم نقطه به نقطه شهریور ماه نیز تکرار شده بود و در نتیجه این نرخ تغییر نداشته است. نرخ تورم نقطه به نقطه، تغییرات شاخص بهای مصرف کننده در مهر ماه سال جاری نسبت به مهرماه سال قبل است. در حقیقت، در نرخ تورم نقطه به نقطه، دو نقطه برای مقایسه در نظر می گیرند. نرخ تورم نقطه به نقطه در فروردین ماه سال جاری معادل 12.7 درصد بوده است که طی هفت ماه، روند نزولی داشته و به سطح 8.4درصد رسیده است. البته رقم منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، نیز نزدیک به گزارش بانک مرکزی بوده به نحوی که در مهر ماه نرخ تورم نقطه به نقطه شهری این نهاد معادل 8.6 درصد بوده است.

دیگر آمار موردبررسی که در گزارش دهی برای مسوولان و هدف گذاری بانک مرکزی اهمیت دارد، نرخ تورم میانگین یا دوازده ماه است. این نرخ، تغییرات شاخص بهای مصرف کننده در 12 ماه منتهی به مهرماه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل را درنظر می گیرد و از این جهت دارای حافظه 24 ماهه است. بر اساس آمارهای بانک مرکزی نرخ تورم میانگین در مهر ماه سال جاری به 9.8 درصد رسیده، این رقم در مرداد ماه معادل 10 درصد و در شهریور ماه معادل با 9.9 درصد بوده است. بنابراین نرخ تورم میانگین نیز با کاهش یک دهم واحد درصدی در سه ماه اخیر روبه رو شده است.

** رویداد منحصربه فرد نیم قرن اخیر

می توان پیش بینی کرد که نرخ تورم میانگین برای دومین سال متوالی در محدوده تک رقمی باقی بماند. بررسی ها نشان می دهد که اگر نرخ تورم ماهانه روندی مشابه سال قبل داشته باشد و به طور متوسط نرخ تورم ماهانه معادل یک درصد باشد، تا پایان سال نرخ تورم به 9.3 درصد خواهد رسید. حتی اگر نرخ تورم ماهانه تا پایان سال جاری کمتر از 1.5 درصد در ماه باشد، باز نرخ تورم به 9.9 درصد خواهد رسید. بنابراین می توان پیش بینی کرد در صورتی که اقدام غیرمنتظره ای در اقتصاد رخ ندهد، نرخ تورم برای دومین سال پیاپی سطح تک رقمی را تجربه خواهد کرد. رویدادی که به نظر می رسد طی 45 سال گذشته در اقتصاد ایران منحصربه فرد می شود.

سال 1351 آخرین باری است که در دو سال متوالی نرخ تورم تک رقمی ثبت شد. در آن زمان نرخ تورم در سال 1350 معادل با 5.5 درصد بوده که در سال 1351 به سطح 6.3درصد رسیده بود. این روند قبل از افزایش بهای قیمت نفت در دهه 1350 بود که فضای اقتصاد کلان پس از این تکانه نفتی به کلی تغییر کرد. اما اگر نرخ تورم در سال جاری باز در سطح تک رقمی ثبت شود، می توان گفت که اقتصاد ایران پس از حدود نیم قرن، دو سال متوالی را با نرخ تورم تک رقمی پشت سرگذاشته است.

** بی اعتنایی تورم به «نرخ سود» و «نرخ ارز»

بررسی ها نشان می دهد که آمار مهرماه در صورتی به وقوع پیوسته است که تحولاتی در ماه های اخیر در نرخ سود و نرخ ارز مشاهده می شود. نرخ سود سپرده بانک ها در میانه شهریور ماه به دنبال دستور بانک مرکزی حداکثر معادل با 15 درصد ثبت شد. رویه ای که برخی عنوان می کردند باعث گسیل سپرده ها به بازار خواهد شد. اما بررسی ها نشان می دهد که در حال حاضر تکانه ای از سوی کاهش نرخ سود در افزایش سطح قیمت ها به وجود نیامده است.

البته با مهلت یک هفته ای بانک مرکزی برای اجرایی شدن بخشنامه بسیاری از سپرده های کوتاه مدت به سپرده های بلندمدت بانک ها با نرخ سود بالاتر از 15 درصد تبدیل شده است. بنابراین این موضوع باعث می شود که هنوز اثر کاهش نرخ سود در تغییر موقعیت سپرده ها محسوس نشود. متغیر دیگری که در ماه های اخیر نوسان داشته، نرخ ارز است. به رغم اینکه بسیاری از فعالان معتقد بودند که با افزایش نرخ اسمی دلار، نرخ تورم افزایش قابل توجهی خواهد داشت، اما بررسی ها نشان می دهد که این نوسانات کنترل شده نتوانسته روی تغییر مسیر تورم و افزایشی شدن آن اثرگذار باشد.