امیدواریم با برنامه های اتخاذ شده در ابعاد گسترده برای کشور ، راه برای رسیدن به اهداف سند چشم انداز هموار شود.

وعده ای که رییس جمهوری در نخستین دقایق سال جاری مبنی بر ارایه طرح تحول اقتصادی داده بود، تحقق یافت. دکتر احمدی نژاد در پیام نوروزی خود این چنین گفته بود: ”در طول سال ۸۶ ، دولت در کاری بسیار فشرده و مستمر با حضور صاحبنظران و کارشناسان، یک طرح بزرگ تحولی اقتصاد را آماده کرده است طرحی برای ریشه کن کردن نابسامانی های موجود در عرصه اقتصاد، ریشه کنی ویژه خواری ها، تبعیض ها، ناکارآمدی ها در تولید و توزیع منابع بانکی و ثروت، در توزیع یارانه ها، در جمع آوری مالیات و توزیع کالا.“

بدین ترتیب، بعد از گذشت سه ماه از بیان این جملات، ریاست جمهور، سوم تیر ماه، در یک گفت وگوی تلویزیونی که با مشاور امور رسانه ای خود انجام داد، ابعاد مختلف طرح تحول اقتصادی را تشریح کرد. دکتر احمدی نژاد، در بخش اول سخنان خود، مشکلاتی را که به زعم وی در اسناد قانونی و برنامه کشور به تفصیل مورد مطالعه قرار گرفته، در قالب ۵ مورد عمده به شرح زیر بیان نمود:

ـ رشد اقتصادی متلاطم و اندک: رییس جمهور، یکی از مشکلات کشور را نبود رشد اقتصادی متناسب با ظرفیت ها و سرمایه گذاری های انجام شده در کشور دانست، ضمن این که از نظر ایشان، رشد اقتصادی کشور پایدار نبوده و با کوچکترین حرکت دچار تزلزل می شود.

ـ بیکاری: به گفته ایشان، حدود ۴۰ سال است که اقتصاد کشور از مشکل بیکاری رنج برده و در ۲۰ سال اخیر به خصوص ۱۰ سال گذشته نرخ مزبور همواره دو رقمی بوده است که در دولت نهم به کمتر از ۱۱ درصد رسیده است.

ـ تورم: به تحلیل دکتر احمدی نژاد، ریشه اصلی تورم، اتکای اصلی درآمدهای دولت به نفت بوده و مقداری از تورم نیز منشأ جهانی دارد، ضمن این که بهره وری پایین نیز قیمت ها را افزایش می دهد. وی همچنین، خلق پول و نحوه تخصیص منابع بانکی و سوداگری را از عوامل مؤثر دیگر بر تورم دانست.

ـ اتلاف و اسراف منابع: مقدار زیادی از منابع کشور به انحای مختلف تلف می شوند. مثلاً در مصرف آب، برق و سوخت، اسراف زیادی صورت می گیرد، لذا برای جلوگیری از اتلاف منابع، برخی سیستم ها باید اصلاح شوند.

ـ فقدان عدالت اجتماعی: به گفته دکتر احمدی نژاد، هم اکنون فاصله طبقاتی بین پردرآمدها و کم درآمدها در کشور فاحش است.

● محورهای طرح

رییس جمهور در ادامه سخنان خود، مهمترین عرصه هایی را که می بایست مورد اصلاح ساختاری قرار گیرند، در ۷ مورد عمده تشریح کرد که این موارد در کنار اصلاح ساختار دولت، محورهای طرح تحول اقتصادی رییس جمهور را تشکیل می دهند.

۱) نظام بهره وری: رییس جمهور، با اشاره به پایین بودن نرخ بهره وری در کشور، گفت: ”گاهی کمتر از نصف نیروی مصرف شده، برداشت بهینه صورت نمی گیرد.“ وی همچنین از باز تعریف نظام بهره وری توسط دولت خبر داد.

۲) نظام توزیع یارانه: به گفته احمدی نژاد، هم اکنون یارانه ها به صورت عمومی توزیع می شوند و هدف معینی از تخصیص آنها وجود ندارد. هفتاد درصد یارانه های توزیع شده توسط سه دهک بالای جامعه جذب می شوند. همچنین، کل یارانه های توزیع شده در بخش فرآورده های نفتی، با احتساب قیمت نفت در حد ۹۰ دلار، نزدیک به ۹۰ هزار میلیارد تومان است که این مبلغ باید اقتصاد را زیر و رو کند، در حالی که هیچ اتفاق مثبتی برای عموم مردم به وقوع نمی پیوندد.

۳) ساختار مالیاتی: به گفته رییس جمهور، در بسیاری از کشورها میزان مالیات از ۲۰ درصد محصول ناخالص داخلی تجاوز می کند، در حالی که درکشور ما این رقم ۷ درصد است. وی خاطر نشان کرد که دولت، نظام جامع ارتباط پایگاه های اطلاعاتی و یک سیستم مالیات خود کار را طراحی کرده است.

۴) گمرک: دکتر احمدی نژاد با اشاره به این که گمرک در ۳۰ سال گذشته، کوچکتر اما از نظر حجم کار چند برابر شده گفت: ”برای حل این مسأله باید ساختار، ابزار و اختیار لازم به گمرکات ارایه شود تا کارها به درستی انجام گیرد.“ به گفته وی، باید پایگاهی وجود داشته باشد که گمرکات به هم وصل شده و هر کالا، کد مخصوص به خود را داشته باشد.

۵) نظام بانکی: رییس جمهور با اشاره به این که بحث اصلاح نظام بانکی به کارمندان و مدیران بانک ها مربوط نیست، گفت: ”قانون عملیات بانکی، ساختار تعریف شده ای ندارد و لذا قادر نیست فعالان اقتصادی را ارزشیابی کند.“

۶ ) نظام ارزش گذاری پول ملی: احمدی نژاد با متناقض خواندن احکام مندرج در قانون برنامه چهارم در مورد ارز ورودی، قیمت آزاد ارز را غیرمفید دانست، چراکه سیستم باید مدیریت شده باشد.

۷) نظام توزیع کالا و خدمات: به گفته رییس جمهور، ”نظام توزیع در کشور ما سردستی است و کالاها برای رسیدن به دست مردم، چند دست مورد گردش قرار می گیرد.“ وی تأکید کرد باید ایستگاه های متعدد و شبکه توزیع بزرگ ایجاد شده و نظارت مناسبی نیز صورت گیرد.

● از کار گروه تا کمیسیون ویژه

رییس جمهور در حالی طرح تحول اقتصادی را تشریح نمود که حدود یک ماه و نیم قبل از آن، طی حکمی، اعضای کار گروه تحولات اقتصادی را منصوب کرده بود افرادی که عمدتاً از یاران نزدیک و مورد اعتماد احمدی نژاد در کابینه و همچنین، از اعضای شورای تدوین برنامه پنجم توسعه کشور هستند. مدتی بعد، رییس جمهور طی حکم جدید، محمدناصر شرافت، فرهاد رهبر و مهدی رضوی را به عنوان سه عضو جدید کار گروه تحول اقتصادی انتخاب کرد. در سوی دیگر، اهالی مجلس نیز بعد از اعلام طرح، دست به کار شدند و کمیسیون ویژه ای را متشکل از ۱۵ عضو برای بررسی طرح رییس جمهور تشکیل دادند اقدامی که در ابتدا با مخالفت احمد توکلی، نماینده تهران روبه رو گشت اما در نهایت، وی با راCی نمایندگان به عنوان یکی از اعضای کمیسیون ویژه انتخاب شد. روِسای کمیسیون های اقتصاد، برنامه و بودجه، انرژی، صنایع، کشاورزی و عمران نیز در این کمیسیون حضور دارند. البته در شرایطی که هنوز جزییات دقیق و آیین نامه ای طرح تحولات اقتصادی مشخص نبوده و رییس جمهور، بخش هایی از طرح خود را عملیاتی کرده است، مشخص نیست نقش این کمیسیون ویژه چه خواهد بود، ضمن این که دکتر احمدی نژاد در این مدت نشان داده که ترجیح می دهد به شکل مستقیم و رودررو با مردم به بیان ایده های خود بپردازد.

● دومین حضور در کمتر از یک ماه

هنوز یک ماه از گفت وگوی تلویزیونی رییس جمهور در مورد طرح تحولات اقتصادی نگذشته بود که وی بار دیگر با حضور در رسانه ملی، به ارایه توضیحات تکمیلی در مورد این طرح پرداخت. در ادامه به مهمترین بخش های آن اشاره می شود:

ـ طرح تحولات اقتصادی همه جانبه است: به گفته رییس جمهور، دولت قصد دارد همه جوانب این طرح را اجرا کند و اگر بخشی از طرح را زمین بگذارد، همه طرح زمین می خورد. بنابراین طرح تحولات اقتصادی فقط مختص هدفمند کردن یارانه ها نیست. در عین حال، پرداخت یارانه ها هم به شکل نقدی و هم غیرنقدی صورت خواهد گرفت.

ـ فعلاً یارانه ها مشمول ۷ دهک پایین جامعه می شوند: در وهله اول، دولت قصد دارد کسانی را که تاکنون سهمی از نفت نبرده اند و شامل ۷ دهک پایین جامعه می شوند، از سود حاصل از فروش نفت بهره مند کند تا طی چند سال قدرت خرید آنها چند برابر شود.

ـ طرح تحولات اقتصادی، اجرای قانون برنامه است: به گفته احمدی نژاد، این طرح، در حقیقت اجرای قانون برنامه بوده و حداقل دو سال و نیم کار کارشناسی توسط دولت روی آن انجام شده است.

ـ در بعضی از بخش ها تکالیف قانونی وجود دارد: با توجه به سخنان رییس جمهور، در نظام بانکی، گمرک و مالیات، تغییرات و اصلاحات جزیی در قانون انجام می شود. ولی در نظام توزیع کالا و بهره وری، تکالیف قانونی وجود دارند و اصلاح این بخش ها در سه مرحله اجرا خواهد شد.

ـ زمان اجرا برای بخش های مختلف طرح متفاوت است: برای اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها یک ماه و برای طرح اصلاح مالیات ها ۳ تا ۴ ماه زمان لازم است. به گفته احمدی نژاد، بخش اول هدفمند کردن یارانه ها در طول نیمه دوم سال جاری آغاز می شود و بخش دیگر از آن به پیشنهاد کارشناسان، جهت جلوگیری از تبعات منفی اجرای طرح، به سال آینده موکول می شود.

ـ طرح تحول اقتصادی، در چارچوب سند چشم انداز است: از نظر رییس جمهور، الزامات تحقق سند چشم انداز، اصلاح ساختارهای هفتگانه است. به عبارت دیگر، ساختارها در جهت تحقق سند چشم انداز و اصل ۴۴ اصلاح می شوند.

ـ هدفمند کردن یارانه ها، ضد تورمی است: احمدی نژاد یاد آور شد: ”با هدفمند کردن یارانه ها در واقع پول از جامعه جمع آوری می شود که سیاستی ضد تورمی است و به تدریج، در بخش های مختلف و دهک های مورد نیاز هزینه می شود.“