هفته پیش یکی از مسوولا ن سازمان مدیریت و برنامه ریزی منحل شده، نکاتی را اعلا ن کرد که تحلیل و نقد آن خالی از فایده نیست، بلکه به نوعی ضروری هم هست. معاون اقتصادی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبری ریاست جمهوری گفت: <طبق شاخص اقتصادی اعلا م شده حدود ۲۰ درصد جمعیت زیر خط فقر هستند. این شاخص برای جامعه اسلا می که اخوت حرف اول را می زند خوب نیست. این با وجودی است که دولت هر سال ۴ تا ۵ هزار میلیارد دلا ر کالا های اساسی را توزیع می کند اما باز نیز گروهی بهره مند نیستند.>

<همچنین بیش از ۶۰ درصد درآمد در اقتصاد دست ۲۰ تا ۳۰ درصد جمعیت است و بقیه درآمد دست افراد دیگر است و این همان توزیع نابرابر فرصت ها است.>

اولین نکته ای را که در ورای منطق آشکار این جملا ت می توان دید، اعتقاد به این است که فقر و بدبختی ۲۰ درصد از مردم جامعه ما احتمالا امری طبیعی است و ناشی از هیچ تصمیم و سیاست غلط دولت نیست و مردم باید با تکیه بر روحیه اخوت و برادری اقدام به دستگیری از فقرا کنند و انتقاد اصلی از وجود فقر در جامعه متوجه فقدان روحیه برادری نزد مردم است.

این استدلا ل در شرایطی صحیح است که دولت تمامی مساعی خود را برای توزیع عادلا نه درآمدهای مشاع مردم و ایجاد فرصت های برابر برای آنها جهت دسترسی به شغل فراهم کند، در حالی که می دانیم درآمدهای دولت ایران از ملک مشاع مردم بسیار زیاد است، از جمله درآمدهای حاصل از نفت، منابع، گمرکات، مالیات ها، کارخانه ها و بانک های اصلی و بزرگ و... قطعاً بیش از ۷۵ درصد تولید ناخالص داخلی کشور است و حتی بودجه کشور در برخی موارد به تولید ناخالص داخلی کشور تنه زده است. بنابراین اولین پرسشی که به ذهن می آید این است که اگر این درآمدها منصفانه و عادلا نه توزیع، یا در امور تولیدی و اشتغال زا سرمایه گذاری، یا صرف تأمین اجتماعی مردمی می شد که قادر به کار و کسب درآمد نیستند، دیگر نیازی به کمک شهروندان نیست ، آن هم برای ۲۰ درصد از جامعه، یعنی ۱۵ میلیون نفر!

نکته دیگر اینکه گفته اند: <دولت سالا نه ۴ تا ۵ میلیارد دلا ر کالا های اساسی را توزیع می کند، اما باز گروهی بهره مند نیستند.> فرض کنیم این توزیع وظیفه دولت باشد، در این صورت چرا باز هم گروهی از مردم از آن بهره مند نیستند؟ مسوولیت این را باید متوجه چه کسانی دانست؟ اما مشکل مهم تر این است که دولت از کجا منابع مالی توزیع چنین کالا هایی را تامین می کند؟ مگر نه اینکه مستقیماً از درآمدهای مشاع مردم آنها را تامین می کند، در این صورت آیا بهتر نیست این تصرف را پایان بخشد و مستقیماً منابع مردم را در اختیار خودشان قرار دهد، تا بهتر، بهینه تر و کارآمدتر آنها را مصرف کنند؟

گفته شده که ۶۰ درصد درآمد در اقتصاد دست ۲۰ تا ۳۰ درصد جمعیت است. با توجه به اینکه بخش اعظم تولید ناخالص داخلی در اختیار دولت است، چگونه و از چه راهی آن را توزیع می کند که این درآمدها به جای آنکه در اختیار طبقات فقیر و نیازمند و نیز فعال جامعه قرار گیرد، در اختیار قشر محدودی قرار می گیرد؟

اتفاقاتی که در یک ماه گذشته رخ داده است، نشان دهنده افزایش بیشتر شکاف درآمدی و اضافه شدن تعداد فقرا است. اگر افزایش اخیر در قیمت برنج فقط شامل ۱۰ درصد از کل مصرف سالا نه برنج شده باشد (که بسیار بیشتر از این است) طبعاً ۳۰۰ هزار تن برنج در یک چشم به هم زدن حدوداً با افزایش قیمت حداقل کیلویی هزار تومان مواجه شده اند، که مابه التفاوت آن ۳۰۰ میلیارد تومان است و تصور نمی کنم این مبلغ به جیب چند ده نفر بیشتر رفته باشد و روشن است که در مقابل از جیب میلیون ها نفر کسر شده است؛ جیب هایی که در واقع چیز چندانی در آن باقی نمانده است که از آن کسر شود و مشابه همین موارد است که موجب تسلط اندکی از افراد بر اقتصاد کشور می شود. این امور محصول سیاست های غلطی است که روز به روز فقرا را فقیرتر و پولدارها را پولدارتر می کند و راه حل آن هم کمک های برادرانه به فقرا نیست، اصلا ح سیاست های اقتصادی شرط ضروری کاهش فقر است.