تحلیلی برگزیده از تحولات استراتژیک صنعت خودرو و قطعه سازی جهان

مرور مهمترین تحولات استراتژیک صنعت خودرو و قطعه سازی جهان طی سپتامبر سال ۲۰۰۹ عملاً حاکی از تلاش های مستمر دولت ها از یک سو و خودروسازان و قطعه سازان از سوی دیگر برای مقابله با چالش های ناشی از رکود اقتصادی و بحران های ناشی از آن است. مهمترین تمایز و ویژگی تحولات این دوره نسبت به دوره های قبل، نمایان شدن راهکارهایی تازه از سوی بازیگران این بخش برای برون رفت از این وضعیت و جست وجوی راه های بهبود است. براساس گفته های مدیرعامل یکی از بزرگ ترین قطعه سازان جهان (IAC) وقوع بحران و رکود اقتصاد جهان فرصت هایی را نیز بویژه در بخش تأمین فراهم کرده است. فرصت هایی که عمدتاً می توانند در صورت تحقق، زمینه سودآوری در بلندمدت را به همراه داشته باشند. به اعتقاد وی، طی سال های آتی پلتفرم های تولید خودرو کم شمارتر اما جهانی تر خواهند بود. این امر عملاً فشارهای مرتبط با ساده تر سازی مدیریت زنجیره تأمین را افزایش خواهد داد. از سوی دیگر، به باور او ماهیت ائتلاف بین تأمین کنندگان قطعات خودرو دچار تحولی راهبردی شده است، به طوری که ائتلاف با تأمین کنندگان دارای فعالیت های متفاوت و در بخش های گوناگون، به ائتلاف درون بخش هایی تعریف شده از محصولات خاص، در حرکت است. ارزیابی این دیدگاه نشان دهنده جابجایی در دیدگاه های تأمین کنندگان نسبت به یکی از مقوله های راهبردی در بخش تأمین یعنی ادغام و ائتلاف است. تحولی که در واقع جهت گیری آن به جای تأکید بر بزرگی و حجم فعالیت ها و درامدهای مالی، عمدتاً بر همسویی و هم افزایی استراتژیک، با هدف سودآوری صرف است.

در تحولی دیگر، خودروسازان فرانسوی پژو و رنو در کنار تقویت ائتلاف ها و همکاری های استراتژیک همچنان توجه به روندهای بازار و هماهنگی با نیازهای آن را در دستور کار خود دارند. در تازه ترین تحول، پژو اعلام کرد که می خواهد درخصوص تکوین موتورهای جدید بنزینی و استفاده از آنها در تولید خودروهایی نظیر Mini، با شرکت BMW همکاری کند. از سوی دیگر، رنو نیز ضمن اعلام خوش بینی نسبت به بهبود وضعیت صنعت خودرو از سرمایه گذاری بسیار زیاد بویژه در زمینه تکنولوژی هایی نظیر خودروهای پاک و همکاری با سایر خودروسازان خبر داده است. این دو تحول، در واقع نشان دهنده وجود نوعی دیدگاه راهبردی و بلندمدت در بین خودروسازان یاد شده طی سال های پیش رو است. در هر صورت، شناخت روندها و خواسته های بازار و برنامه ریزی و اجرای برنامه های ویژه برای پاسخگویی به این خواسته ها، امری است که تنها در سایه وجود خط مشی استراتژیک قابل اجرا است.

آخرین تحول قابل توجه دوره یاد شده، مربوط به حضور خودروسازان چینی و کره ای در بازار ترکیه است. در این ارتباط، شرکت های چینی دونگ فنگ موتورز و فولادساز کره ای Posco اعلام کرده اند برنامه هایی را برای سرمایه گذاری در این کشور،دردستور کار دارند. حضور این دو شرکت، امری است که با روند بلند مدت و راهبردی در این کشور، در پیوند است. با باز شدن بازار خودروی ترکیه به سوی سرمایه و تکنولوژی خودروسازان و قطعه سازان برتر جهانی، خودروسازان و قطعه سازان متعددی طی دهه گذشته توجه خود را به حضور در این کشور و استفاده از آن به عنوان یکی از کانون های تولیدی معطوف کرده اند. به طوری که هم اکنون اکثر خودروسازان و قطعه سازان برتر جهانی، در این کشور سرمایه گذاری کرده و در حال فعالیت هستند. ارزیابی تطبیقی وضعیت صنعت خودرو و قطعه سازی در دو کشور ایران و ترکیه بویژه در بخش جذب سرمایه و تکنولوژی خارجی، نشان دهنده تفاوتی معنادار و فاصله ای قابل توجه بین این دو کشور است. ترکیه در بخش جذب سرمایه خارجی در شرایطی قراردارد که اکنون برای سرمایه گذاران شرق دور (چین، کره و ژاپن) نیز جذاب شده است. امری که صنعت خودرو و قطعه سازی ایران هم اکنون در مراحل ابتدایی آن قرار دارد و به نظر نمی رسد با توجه به وجود نوسانات موجود در بخش سیاست گذاری های کلان صنعت خودرو ایران، بتوان در آینده ای نزدیک به چشم اندازی روشن در این حوزه دست یافت.

گزیده تحولات استراتژیک صنعت خودرو و قطعه سازی جهان

الف) خودروسازان

پیش بینی زیان کمتر برای PSA

انتظار می رود زیان پژو سیتروئن در سال ۲۰۰۹ کمتر از آنچه باشد که قبلاً پیش بینی شده بود. این مسئله را باید مرهون چشم انداز بهبود یافته برای فروش خودرو در بازارهای عمده این شرکت دانست. برطبق پیش بینی اولیه PSA ، انتظار می رفت این شرکت متحمل زیانی بین ۱ تا ۲ میلیارد یورو شود. آقای "وارن" مدیرعامل گروه می گوید: "احتمال می رفت بازار خودروی جهانی در مقایسه با سال ۲۰۰۸ با ۱۰درصد کاهش یا کمی کمتر مواجه شود. ما برای نیمه دوم سال ۲۰۱۰ بهبود وضعیت را پیش بینی می کنیم" PSA در حال انجام مذاکره با شرکت BMW در مورد همکاری احتمالی این دو شرکت در زمینه تکوین موتورهای جدید بنزینی است. این دو خودروساز، در خط تولیدی که برای تولید برندهای مختلف از جمله Mini مورد استفاده قرار دارد، با یکدیگر شریک هستند. وارن می گوید: "PSA مایل به توسعه همکاری با سایر خودروسازان است".

PSA و میتسوبیشی قصد همکاری با یکدیگر را دارند

این دو شرکت اعلام کرده اندکه این اتحاد، زمینه همکاری دیگری را در حوزه تولید خودرو برای اروپا فراهم خواهد کرد و به این ترتیب، امکان تولید خودروی برقی جدیدی براساس مدل i MIEV شرکت ژاپنی میتسوبیشی برای PSA فراهم خواهد شد. مدیرعامل جدید PSA تمایل زیادی به تشکیل این اتحاد با این شرکت ژاپنی دارد. وارن پیش از این اعلام کرده بود که این گروه، خواهان جهانی تر شدن از طریق رشد داخلی و خارجی، همکاری های صنعتی و اتحادهای احتمالی با سایر خودروسازان است. این خودروساز فرانسوی و میتسوبیشی پیش از این نیز در زمینه خودروهای الکتریکی، SUVهای کوچک برای اروپا، با یکدیگر همکاری می کردند و اکنون نیز قصد دارند مشترکاً به تولید خودرو در روسیه بپردازند.

وضعیت صنعت خودرو رو به بهبود است

کارلوس غون مدیر عامل گروه رنو معتقد است: به رغم اینکه وضعیت موجود هنوز هم خوش بینانه نیست، اما رنو بحران مالی (اقتصادی) را پشت سر گذاشته است. وی اظهار داشت: "به رغم اینکه ما هنوز در وضعیت اقتصادی ناخوشایندی به سر می بریم، اما به وضوح بحران مالی را پشت سر گذاشته ایم. زنجیره اقدامات مالی و بانکی در بخش خودرو به وضعیت عادی تری بازگشته، اما انتظار نمی رود این صنعت در آینده ای نزدیک از جهشی مطلوب و مناسب برخوردار شود، اما طی چند سال آینده با رشدی خوب مواجه خواهد شد". وی افزود: "سرمایه گذاری های بسیار زیادی در زمان بحران اقتصادی از سوی خودروسازان در زمینه تکنولوژی بویژه خودروهای پاک انجام گرفته است. این وضعیت آنها را به سوی کار با یکدیگر و انجام سرمایه گذاری های مشترک سوق داده است".

رنو، سدان جدیدی را به بازارهای شرقی عرضه می کند

رنو طی ماه نوامبر، سدان چهار درب جدیدی به نام Fluence را به بازار عرضه خواهد کرد. این مدل ساخته شده در ترکیه در پی موفقیت مدل های سالن مگان C Segment که هر دو نسل آن در ترکیه تولید و مشتریان بازارهای ترکیه، روسیه و رومانی را هدف قرار داده است، تولید خواهد شد و در انگلستان که خریداران این کشور مدل هاچ بک را ترجیح می دهند، بفروش نخواهد رسید. رنو در سال ۲۰۱۱ مدلی تمام برقی را نیز عرضه خواهد کرد.

این خودروها در حال حاضر با موتورهای ۶/۱ و ۲ لیتری بنزینی و انتخاب دنده اتوماتیک ارائه خواهند شد. مگان II سالن که در سال ۲۰۰۳ عرضه شد، با استقبال چشمگیری در ترکیه مواجه شده است به طوری که طی ۶ سال بیش از ۱۴۰ هزار دستگاه از این خودرو به فروش رسید و به مشهورترین خودرو در کلاس خود تبدیل شد. این خودرو افزون بر۲۰ درصد از فروش این بخش را به خود اختصاص داد و به این ترتیب به یکی از سه خودروی پرفروش در این کشور تبدیل شد. رنو برای تولید Fluence در بورسای ترکیه، ۱۱۰ میلیون یورو هزینه کرد که تقریباً نیمی از آن برای تجهیز قالب تأمین کنندگان و الباقی ۳۵ میلیون یورو تجهیزات قطعات بدنه و ۲۱ میلیون یورو خط منعطف بدنه سازی است.

برنامه از رده خارج کردن خودروهای فرسوده تا سال ۲۰۱۱ در فرانسه ادامه خواهد یافت

دولت فرانسه قصد دارد برنامه ارائه مشوق به خریداران در زمینه معاوضه خودروهای فرسوده با نو را تا سال ۲۰۱۱ ادامه دهد و مقامات این کشور قصد دارند به تدریج این برنامه را ملغی کنند. وزیر اقتصاد فرانسه اظهار داشت: "از آنجا که این برنامه بسیار موفقیت آمیز بوده، در نظر داریم علاوه بر سال ۲۰۰۹ آن را در سال های ۲۰۱۰ و۲۰۱۱ نیز ادامه دهیم". فروش خودروهای نو در فرانسه طی ماه جولای در مقایسه با ماه مشابه سال قبل و به واسطه ارائه مشوق از سوی دولت، با افزایش ۱/۳ درصدی مواجه شد. ثبت سفارش خودرو طی ماه آگوست به حدود ۱۸۹ هزار دستگاه رسید، به رغم اینکه سفارش خودروهای سبک شامل ون های تجاری، با ۳/۱ درصد افزایش به حدود ۲۱۹ هزار دستگاه کاهش یافت.

بررسی اتهام کارتل خودروسازان ترکیه

شورای رقابت۱ ترکیه، تحقیقی را در مورد ۱۹ شرکت بزرگ خودروسازی کشور از جمله شرکت های خارجی در خصوص اتهام تثبیت غیرقانونی قیمت ها در سال ۲۰۰۶ آغاز کرده است. این شورا اعلام کرد که این شرکت ها در اهداف، اطلاعات انبار، فروش و استراتژی های قیمت گذاری، با یکدیگر سهیم بوده اند.

حذف کاهش مالیات در ترکیه، ارائه کمک نقدی به دارندگان خودروهای فرسوده

دولت ترکیه اعلام کرد کاهش مالیات که پیش از این برای حمایت از بخش صنعت خودرو اجرا شده بود، بیش از این ادامه نخواهد یافت، اما قصد دارد برنامه ای را برای کمک نقدی به برنامه خودروهای فرسوده ارائه دهد. هدف از اجرای کاهش مالیات بر مصرف که در ماه مارس اجرا و تا ماه ژوئن ادامه یافت، فعال سازی اقتصاد ترکیه و همچنین قابل اجرا کردن آن برای کالاهای مصرفی بادوام و سایر کالاهای تولیدی بوده است.

دانگ فنگ۲ قصد دارد کارخانه ای برای تولید خودرو در ترکیه راه اندازی کند

شرکت چینی دانگ فنگ موتور، قصد دارد ۲۵۰میلیون دلار در یک کارخانه ترکیه ای با ظرفیت تولید ۵۲ هزار دستگاه در سال، سرمایه گذاری کند. مطالعات امکان سنجی برای مکان یابی این کارخانه انجام شده و ساخت آن نیز در سه ماهه اول ۲۰۱۰ آغاز خواهد شد، اما اطلاعاتی در مورد اینکه قصد دارد چه نوع خودرویی را در ترکیه تولید کند، در دسترس نیست. اطلاعات رسیده حاکی از آن است که شرکت کره ای Posco تولیدکننده فولاد نیز سرمایه گذاری اولیه ای را به مبلغ ۲۴ میلیون دلار برای تولید سالانه ۱۷۰ هزار میلیون تن ورق فولاد که بدواً در بخش صنعت خودرو کاربرد خواهد داشت، انجام خواهد داد. شرکت هیوندای Assan ، همکاری مشترک بین خودروسازی هیوندای و Kibar Holding ترکیه را اعلام کرده است. این شرکت، ترکیه را به عنوان سایت تولید سری جدید i۲۰ انتخاب کرده است. تویوتا، رنو، فیات و فورد نیز کارخانه هایی برای تولید خودرو در ترکیه دارند.

شرکت Goldman Sachs سرمایه گذاری در Geely را کامل کرد

شرکت ۳۳۴Goldman Sachs میلیون دلار در شرکت چینی Geely Automobile که شرکت مادر آن در نظر دارد پیشنهادی برای خرید ولوو از شرکت فورد ارائه کند، سرمایه گذاری کرده است. تحت قوانین چین، سهم یک شریک خارجی در همکاری مشترک در زمینه خودرو نباید بیش از۵۰ درصد باشد. جیلی اعلام کرد، قصد دارد این پول را برای «سرمایه گذاری در هزینه های سرمایه ای گروه» تصاحب های بالقوه و اهداف عمومی گروه، استفاده کند.

ب) قطعه سازی

تجدید ساختار صنعت خودروسازی؛ وجود فرصت های بزرگ در بخش تأمین

به اعتقاد ویلبر راس مدیر شرکت سرمایه گذاری خصوصی IAC ، فرصت های قابل توجهی در بازسازی ساختاری بخش تأمین قطعات خودرو وجود دارد. از سوی دیگر، به اعتقاد وی در زمینه ادغام و ائتلاف بیشتر در این بخش و همچنین حذف اضافه ظرفیت موجود فرصت سودآوری در بلندمدت نیز دور از انتظار نیست. به باور این سرمایه گذار، سال های آتی روند مستمری از پلتفرم های معدودتر و جهانی شده تر را شاهد خواهد بود و این امر منجر به افزایش فشارها برای ساده تر کردن مدیریت زنجیره تأمین خواهد شد. به گفته آقای راس، شرکت قطعه سازی وی (IAC) که در زمینه قطعات داخلی خودرو فعالیت دارد، هم اکنون در ۱۷ کشور مختلف مشغول فعالیت است. وی معتقد است که طی سال های آینده ائتلا ف های بین کشوری در بخش قطعات داخلی ایجاد خواهد شد و در این میان شرکت IAC به عنوان یک ائتلاف کننده عمل خواهد کرد: «باتوجه به تحولات این بخش، ماهیت ائتلاف در بخش تأمین قطعات نیز در حال تغییر است. درگذشته ائتلاف ها شامل تأمین کنندگانی با فعالیت های متفاوت در بخش های گوناگون خودرو بوده، اما این الگو به مدلی دشوار تبدیل شده زیرا خودروسازان (OE) تمایل ندارند که در شرایط خرید از کارخانه های سودآورتر ائتلاف به بخش های ضعیف ائتلاف نیز کمک کنند. در مقابل، اهداف تصاحب های بیشتر در واقع به گسترش جغرافیایی، تکنولوژی و ترکیب مشتری در بخش های تعریف شده محدود از محصولات خاص، معطوف خواهد شد».

پ) تحولات عمومی

تویوتا قصد دارد ۸/۳ میلیون دستگاه خودرو را به منظور بررسی موکت زیرپایی آنها، فراخوان کند

تویوتا قصد دارد ۸/۳ میلیون دستگاه خودرو را در امریکا فراخوان کند. این بزرگترین فراخوانی است که تاکنون در امریکا صورت گرفته و هدف آن تعویض موکت زیرپای راننده است که به دلیل نصب نادرست آن باعث گیر کردن پدال گاز می شود. این اقدام در پی مرگ ۴ نفر که اوایل ماه سپتامبر به دلیل نصب نادرست زیرپایی در لکسوس جدید اتفاق افتاد، انجام می شود. تویوتا تنها شرکتی نیست که با این مشکل مواجه شده است. طی دهه ۱۹۸۰، آئودی نیز درگیر فراخوان هایی در امریکا شد. این مسئله به دلیل بروز مشکلات غیرمنتظره در سیستم گاز برخی خودروها بود که البته مأموران تحقیق در این زمینه به این نتیجه رسیدند که در برخی موارد، مشکل زمانی ایجاد می شوند که راننده بر روی پدال اشتباه، فشار وارد می کرد. طی ۲ سال گذشته، تویوتا بیش از ۴ میلیون دستگاه خودرو را در سراسر جهان به دلیل بروز مشکلاتی در ترمز، کنترل های شیشه، سیستم سوخت رسانی، سیستم فرمان و کمربند ایمنی فراخوان کرده است.

یک پنجم شاغلین بخش صنعت خودروی آلمان، طی ۵ سال بیکار خواهند شد

برطبق بررسی مؤسسه تحقیقات اقتصادی Feri، صنعت خودروی آلمان که بیشترین نیروی انسانی را در خود دارد، تا سال ۲۰۱۴ با ۲۰ درصد از شاغلین خود قطع همکاری خواهد کرد. برطبق این تحقیق، تا سال ۲۰۱۴ از هر ۶ آلمانی که در بخش صنعت فلزکاری مشغول فعالیت هستند، یک نفر شغل خود را از دست خواهد داد و این در حالی است که در بخش مهندسی، از هر ۷ نفر، یکی بیکار خواهد شد. از سوی دیگر، انتظار می رود، حدود ۴۰۰ هزار شغل جدید در بخش مراقبت های بهداشتی و حوزه اجتماعی ایجاد شود.

کاهش ۴۵ درصدی صادرات خودرو از ترکیه

صادرات خودروی ترکیه طی ماه آگوست در مقایسه با ماه مشابه ۲۰۰۸، با ۲۹درصد افت و از ابتدای سال جاری تا ابتدای ماه سپتامبر، با ۴۵ درصد کاهش مواجه شده است. درامد بخش صنعت خودروی ماه آگوست در مقایسه با ۴/۱ میلیارد دلار ماه مشابه سال ۲۰۰۸ به ۹۷۴ میلیون دلار تقلیل یافته است. درامد ۸ ماهه اول سال جاری از ۳/۱۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۸ به ۴/۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۰۹ کاهش یافته است. خودروهای تولیدی در ترکیه به ۱۶۳ کشور در ۵ قاره جهان صادر می شود. فرانسه بزرگترین مشتری این کشور طی سال ۲۰۰۹ ، با خریدی به ارزش ۸۶/۱ میلیارد دلار بوده و کشورهای آلمان، ایتالیا، انگلیس و بلژیک، به ترتیب در رده های بعدی قرار دارند. فروش خودروهای سواری و سبک تجاری در داخل این کشور نیز طی ۸ ماهه اول سال ۲۰۰۹ با ۲/۳ درصد افت به حدود ۳۳۸ هزار دستگاه کاهش یافته است.

پانوشت:

۱ . Competition Board

۲. Dong Feng

نویسنده : مریم شهمیرزادی