ـ نکته بسیار مهم:

به علت اینکه این برنامه در فرآیند بوت سیستم نقش دارد تغییرات آن ممکن است دردسر ساز نیز باشد بنابراین در استفاده از آن بسیار مراقب باشید.

▪ اجرای برنامه :

از طریق Run در منوی Start و تایپ فرمان MSCONIG آن را اجرا کنید.

● زیربرگ General:

بر فرآیند اجرای ویندوز XP دردفعات بعدی راه اندازی سیستم اثر میگذارد. شامل قسمتهای زیر است:

▪ Normal Startup: در این نوع راه اندازی، کلیه ی درایورها و برنامه های پیکربندی سیستم بار میشوند حتی چنانچه این برنامه ها جزء سرویس های اصلی و مهم سیستم محسوب نشوند. مسلماً در این حالت مقداری از حافظه ی اصلی صرف برنامه های بلا استفاده خواهد شد.

▪ Diagnostic Startup: راه اندازی تشخیص به این معناست که سیستم تنها برنامه ها و درایورهای اصلی و مهم را بر روی حافظه بارگذاری میکند و این مسأله موجب صرفه جوئی در Ram خواهد شد.

▪ Selective Startup: در راه اندازی کاربر تعیین میکند که کدام درایور ها و برنامه ها بار شوند و شامل قسمتهای زیر است:

الف) Process System.INI و Process Win.INI ارتباط مستقیم با زیربرگهایی به همین نام که در پنجره ی برنامه مشاهده میکنید دارد. اینکه تنظیماتی که در این زیربرگها انجام شده در فایلهای منظور شده و هنگام راه اندازی، سیستم با توجه به این تنظیمات بوت شود در فعال یا غیر فعال کردن این دو گزینه انجام میگیرد.

ب)Load System Services و Load Startup Items نیز با زیربرگهای هم نام خود مرتبط هستند. درست مانند مورد فوق.

ج) گزینه های Use Original Boot.INI و Use Modified Boot.INI : تعیین میکند که از کدام نسخه از فایل Boot.INI استفاده شود. در مورد این فایل توضیح خواهیم داد. چنانچه شما فایل Boot.INI را دستکاری و اصلاح کنید یک نسخه ی اصلاح شده(Modified) از آن ایجاد میشود، این گزینه ها تعیین میکنند که از نسخه ی اصلی یا اصلاح شده ی این فایل به هنگام راه اندازی سیستم استفاده شود؟

دکمه ی Launch System Restore برنامه ی بازیابی اطلاعات سیستم ( System Restore) را اجرا میکند که قبلاً به آن اشاره شد.

▪ دکمه Expand File:

چنانچه فایلهای سیستمی شما خراب شده باشند از طریق این قسمت میتوان نسخه ی نصب نشده آن را از درون فایلهای کابینتی ویندوز (Cab Files) مجدداً بر روی سیستم قرار داد. در این مورد در قسمت System Information توضیح داده خواهد شد.

ـ نکته: قبل از بررسی دیگر قسمتهای این برنامه لازم است مختصری راجع به فایلهای *.INI و سه فایل مهم Boot.INI،System.INI و Win.INI توضیح دهیم.

▪ فایلهای INI(tilization):

این فایلها مخصوص نگهداری تنظیمات اولیه و پیکربندی ویندوز هستند و Registry ویندوز با آنها کار میکند، هر نرم افزاری که اطلاعات و تنظیمات خودش را برای اجرا دردفعات بعدی ذخیره میکند نیز از فایلهای مخصوص به خودش با این پسوند استفاده میکند. این فایلها با فرمت ساده ی ASCII هستند که کاربر هم میتواند آن را باز کرده و متن آن را بخواند اما تنظیم و تغییر محتویات آن ممکن است به اجرای برنامه آسیب برساند.

فایل Win.INI مهمترین فایل پیکربندی ویندوز است که اطلاعات خود ویندوز و نرم افزارهای نصب شده ی کاربر را نگهداری میکند.

با نصب هر برنامه یک خط به این فایل اضافه میشود که اطلاعات : مسیر اجرایی برنامه و نوع فایل پیش فرض آن را نگهداری میکند.

مثلا اگر برنامه Netscape که یک کاوشگر اینترنت است را نصب کنید چنین خطی به فایل اضافه میشود:

Htm=C:\Program Files\Netscape\Netscape.Exe^.Htm

فایل System.INI نیز جزء فایل های پیکربندی و مهم ویندوز است.

▪ فایل Boot.INI:

این فایل بوسیله ویندوز سری NT( ۲۰۰۰ و XP) برای تشخیص نوع و تعداد سیستم عامل های نصب شده بر روی سیستم و نگهداری اطلاعات بارگذاری سیستم عامل ها بکار گرفته میشود. بطور مثال تعیین مدت زمان نمایش منوی بوت( که نام سیستم عامل ها را نمایش میدهد) و ترتیب قرار گرفتن نام ها و ...را تعیین میکند.

در زیربرگهایی که با نام فایلهای INIفوق آمده تنظیم و اصلاح محتویات این فایلها انجام میگیرد.

▪ زیربرگهای Win.INI وSystem.INI:

برای تعیین اجرا یا عدم اجرای درایورهای ۱۶ بیتی( که مخصوص اجرا تحت سیستم عامل Dos بودند) از این زیربرگها استفاده کنید. چنانچه چنین گزینه ای در این زیربرگها موجود بود به این معنی است که شما درایور ۱۶ بیتی بر روی سیستم خود دارید که تنها در صورتی که میخواهید بازیهای و برنامه های تحت داس اجرا کنید به آنها نیاز خواهید داشت. همچنین تنظیم چاپگر و فونتهای قدیمی( مخصوص نسخه های قبلی ویندوز) نیز از این طریق انجام میگیرد.

▪ زیربرگ Boot.INI:

بر نحوه ی فرآیند بوت نظارت دارد، از طریق کادر Timeout زمانی که برای انتخاب سیستم عامل در منوی بوت در اختیار دارید تعیین می کند. با دکمه های Move Up و Move Down میتوانید موقعیت پارتیشن بوت را تعیین کنید و دکمه Set As Default سیستم عامل پیش فرض را تعیین میکند. ضمناً دکمه ی Check All Boot Paths سودمندی یا بلا استفاده بودن مسیرهای بوت سیستم و سیستم عامل های نصب شده یا غیر قابل راه اندازی را تعیین کرد.

▪ زیربرگ Services:

سرویس های ارائه شده توسط ویندوز و دیگر نرم افزار های نصب شده را لیست میکند و چنانچه در قسمت Essential کلمه Yes نوشته شده باشد ضرروی بودن آن سرویس را تعیین میکند به این معنی که کاربر نباید این سرویس را غیرفعال کند. بطور مثال سرویس Netmeeting ویندوز برای ویدئو کنفرانس یا کنفرانس صوتی یا متنی از راه دور بین چند نفر است که در صورت نبود آن هم سیستم با مشکلی مواجه نمیشود و برای آزادسازی فضای Ram میتوان آن را غیرفعال کرد. با گزینه ی Hide All Microsoft Services میتوان متوجه شد که کدام سرویسها به ویندوز مربوط نبوده و توسط نرم افزارهای دیگر ارائه شده اند.

▪ زیربرگStartup:

برنامه هایی که همزمان با اجرای ویندوز به طور خودکار اجرا می شوند( از جمله برنامه هایی که در ناحیه اعلان قرار می گیرند_برنامه های مقیم در حافظه) را تعیین می کند.

در قسمتNotification اشاره شد که میتوان برنامه های ناحیه اعلان را غیرفعال کرد. غیرفعال کردن این برنامه ها از طریق همین زیربرگ انجام می شود.

از این طریق می توان به تشخیص برنامه های Adware و Spyware پرداخت. این برنامه ها زمان اتصال شما به اینترنت بدون اطلاع شما به شناسایی اطلاعات کاربری و اطلاعات مرورگر اینترنت شما می پردازد تا بعد متناسب با آن برای کاربر تبلیغات ارسال کند که اغلب برای کاربر ناراحت کننده است و سرعت سیستم را کاهش می دهد.

● تشخیص عیوب سیستم

▪ برنامه System Information:

از این برنامه برای تشخیص مشکلات سخت افزاری و سیستم فایلها و نیز وضعیت سیستم استفاده میشود.پس از تشخیص سخت افزار معیوب میتوان با جایگزین کردن راه انداز آن یا تعویض قطعه قدیمی مشکل سیستم را حل کرد. اطلاعات ارائه شده توسط آنرا میتوان بصورت یک فایل متنی و از طریق File> Export و یا بصورت یک فایل با پسوند NFO و از طریق File>Save ذخیره کرد.

این برنامه حاوی اطلاعاتی طبقه بندی شده بصورت زیر است:

Hardware Resources: اطلاعاتی راجع به منابع سخت افزاری موجود بر روی سیستم دارد. قسمتهایی که حائذ اهمیت بیشتر است عبارتند از:

ـ Conflicts/Sharing: که شامل لیست سخت افزارهایی است که از منابع مشترکی استفاده کرده وبا یکدیگر تداخل پیدا کرده اند میباشد. برای پیدا کردن مشکل به ستون resources دقت کنید و ببینید که کدام منابع نامشان دو بار یا بیشتر در این ستون آمده و سپس نام سخت افزارهایی که از این منبع به طور اشتراکی استفاده میکنند را در ستون devices بیابید.

ـ Forced Hardware: شامل لیست سخت افزارهایی است که کاربر مجبور به تنظیم دستی آنهاست و اصطلاحا قابلیتPlug And Play ندارند و بنابراین از تنظیمات غیر استاندارد پیروی میکنند.

ـ Components: لیست کلیه لوازم جانبی و قطعات سیستم به همراه مشخصات آنهاست. قسمتی که برای جستجوی مشکل در بین این قطعات اهمیت دارد، قسمت Problem Devices میباشد که نام و کد خطای قطعه ی مشکل دار را نمایش میدهد.

ـ Software Environment: اطلاعات کاملی از کلیه برنامه ها،سرویس ها و درایورهای نصب شده بر روی سیستم را ارائه میکند و در قسمت Program Groups لیست کلیه ی نرم افزارهای سیستم را نمایش میدهد. اطلاعاتی که در قسمت Windows Error Reporting ارائه میشود بسیار اهمیت دارد چرا که شامل لیست خطاهای رخ داده در محیط نرم افزاری سیستم و در واقع شامل لیست خطاهای ثبت شده در event Log( فایل Logبرای ثبت خطاهای نرم افزاری) که برنامه ی Event Viewer آن را نمایش میدهد.

ـ Internet Settings: لیست تنظیمات اینترنت سیستم است و اطلاعات دقیقی راجع به مرورگرInternet Explorer ارائه میکند.

لازم به تذکر است که از برنامه ی Event Viewer نیز به عنوان برنامه ای برای تشخیص عیوب نرم افزاری و بازدید وضعیت وقایع سیستم میتوان استفاده کرد. توضیح این برنامه در قسمت computer management آمده است.

فایلهای سیستمی و حیاتی در ویندوز XP بطور دیجیتالی علامت گذاری میشوند تا در صورت هر گونه تغییر و بروز مشکل از طریق همین نشانه ها، اشکال فایل مشخص شود.امکان جالب دیگری که در برنامه ی System Information وجود دارد بررسی همین فایلهای حیاتی و مهم از جهت بروز خطا در آنهاست. از منوی Tools برنامه کمکی File Signature Verification Utility را اجرا کنید. بعد از اجرا با زدن دکمه Start برنامه به بررسی فایلهای مشکل دار میپردازد و سپس لیست آنها را به شما نمایش میدهد.

بعد از دیدن این لیست میتوانید این فایلها را( درصورت امکان) مجدداً از فایلهای کابینتی ویندوز بازیابی کرده و نسخه ی سالم آنها را جایگزین نسخه ی معیوب کنید. برای انجام این عمل برنامه ی System Configuration (MSconfig) را اجرا کنید و در زیربرگ General ازدکمه Expand Files استفاده کنید.

● سازگار کردن برنامه ها با ویندوز XP

گاهی برنامه هایی که در نسخه های قبلی ویندوز به خوبی کار میکرده اند در ویندوز XP بلا استفاده مانده و یا برخی وظایف خود را بخوبی انجام نمیدهند. قابلیت سازگار کردن برنامه ها با XP این امکان را در اختیار کاربر میگذارد که در صورت امکان برنامه را برای کار در ویندوز XP آماده کرده و آن را با XP تطبیق دهد. البته فعال کردن این قابلیت برای برخی برنامه ها مانند آنتی ویروسهای قدیمی، برنامه های تهیه ی پشتیبان و برنامه های سیستمی به هیچ وجه توصیه نمیشود.

▪ مراحل تطبیق:

برای شروع عملیات تطابق Program Compatibility Wizard را از طریق Start> All Programs>Accessories اجرا کنید.

۱) Next را در پنجره خوشامدگویی بزنید.

۲) محل و نوع انتخاب برنامه را تعیین کنید الف) ویندوز لیست کلیه ی برنامه های نصب شده را به شما نمایش دهد،ب)برنامه بر روی CDاست،ج) خود شما بطور دستی میخواهید برنامه را پیدا و انتخاب کنید. ما فرض میکنیم گزینه اول انتخاب شده است و Next

۳) اکنون برنامه را انتخاب کرده و مجدداً Next

۴) سیستم عاملی که این برنامه با آن سازگاری دارد و بر مبنای آن طراحی شده و یا سیستم عاملی که قبلاً بر روی آن این برنامه را بدون مشکل اجرا کرده اید انتخاب کنید و Next

۵) تنظیمات گرافیکی و وضوح تصویر را برای این برنامه تعیین کنید(طبق آنچه در خود برنامه پیشنهاد شده و یا حالتی که قبلاً بر اساس آن برنامه را بدون بروز مشکل اجرا میکرده اید) و Next

۶) اکنون ویندوز مشخصات این برنامه را طبق آنچه شما تنظیم کرده اید نمایش میدهد و با زدن دکمه ی Next چنانچه برنامه با XP تطابق داشته باشد برنامه اجرا شده و محیط کار آن برای شما نمایش داده میشود و در غیر اینصورت تنها با سیاه شدن صفحه ی مانتیور و عدم نمایش برنامه متوجه میشوید که برنامه با XP تطابق ندارد(حداقل با تنظیماتی که شما در نظر گرفته اید. امکان دارد با تغییر تنظیمات برنامه قابلیت اجرا داشته باشد.) در هر صورت دربرنامه ی بررسی تطابق سه انتخاب ظاهر میشود، که باید تعیین کنید آیا برنامه ی مورد بررسی اجرا شده است یا خیر و آیا XPاین برنامه را همیشه با همین تنظیمات اجرا کند و یا از بررسی انطباق منصرف شده اید.

● دستور کـار شماره ۱(منوی Start و ناحیه اعلان )

۱) بررسی کنید منوی Start به چه حالتهایی قابل نمایش است؟

۲) منوی Start را در حالت ساده (مخصوص XP) تنظیم کنید.

۳) برای اضافه کردن یک برنامه به قسمت برنامه های ثابت کاربر در منوی Start چه باید کرد؟

۴) چگونه میتوان از طریق منوی شروع بررسی کرد که اخیراً چه فایلهایی باز شده اند؟

۵) برای حذف گزینه های My Documents و Control Panel چه باید کرد؟

۶) چگونه میتوان Control Panel را طوری تنظیم کرد که محتویات آن بر روی خود منوی شروع دیده شود؟

۷) برای خالی کردن لیست برنامه های پرکاربرد کاربر را خالی کنید.

۸) منوی Start را طوری تنظیم کنید که زیرمنوها با کلیک کردن باز شوند.

۹) منوی Start را در حالت کلاسیک قرار دهید.

۱۰) برای حذف و اضافه کردن برنامه ها به این منو چه میکنید؟

۱۱) برنامه های آن را مرتب کنید.

۱۲) توضیح دهید که ناحیه ی اعلان حاوی چه نوع برنامه هایی است؟

۱۳) چگونه میتوان برنامه های ناحیه notification را نمایش داده یا پنهان کرد؟

۱۴) ناحیه اعلان را طوری تنظیم کنید که همیشه تمام آیکن های موجود در آن نمایش داده شود حتا در صورت عدم فعال بودن برنامه.

۱۵) ساعت را از ناحیه اعلان حذف کنید.

● دستور کـار شماره۲(مدیریت کاربران و کامپیوتر )

۱) MMC چیست و چرا تعریف میشود؟

۲) کنسولهای پیش فرض XP را بررسی کنید.

۳) یک کنسول MMC تعریف کنید که شامل Snap Inهای تعیین خط مشی امنیت گروه و یکپارچه سازی سطح دیسک و نمایش رخدادهای سیستم باشد. بعد از ایجاد این کنسول را از کدام مسیر میتوان اجرا کرد؟

۴) سه سطح ردگیری برنامه Event Viewer را بررسی کنید .

۵) یک فایل متنی که شامل متن سه پیغام از پیغامهای خطای Event Viewer راجع به موارد نرم افزاری است را از طریق خود برنامه ایجاد کنید.

۶) به دو روش یک حساب کاربری جدید تعریف کرده و تفاوت و شباهت های این دو روش را بررسی کنید.

۷) سه منبع اصلی سیستم که در کارایی سیستم نقش مؤثر و مستقیم دارند را نام ببرید.

۸) به سه روش برنامه Device Manager را اجرا کنید.

۹) چگونه میتوان حرف نام یک درایو را تغییر داد؟

۱۰) از یکی از درایوها قسمتی از حجم آن را جدا کرده و بعنوان یک درایو منطقی(Logical) جدید تعریف کنید.

۱۱) دو روش برای فرمت کردن یکی از درایوهای هارد بررسی کنید.

۱۲) به سه روش برنامه Disk Defragmenter را اجرا کنید.

● دستور کـار شماره۳(امـنیــــت )

تنظیمات کاربران را بگونه ای تغییر دهید که :

▪ رمز عبور کاربران پیچیده و شامل هر سه دسته کاراکترهای موجود باشد.

▪ حداکثر تعداد روز اعتبار هر رمز ۱۰ روز باشد.

▪ در صورتیکه کاربر سه بار رمز خود را اشتباه وارد کرد،حساب کاربری وی اعطیل شود.

▪ ویندوز بر رویدادهای زمان ورود کاربران به ویندوز در حالت عدم موفقیت نظارت داشته باشد.

▪ سه مورد از تنظیمات دسترسی کاربران به سخت افزارها و سه مورد مربوط به ورود کاربران به سیستم را به دلخواه بررسی کنید.

▪ یک پیغام متنی برای زمان ورود کاربران به سیستم تنظیم کنید.

▪ برای کاربر خاصی در شبکه پیغام متنی ارسال کنید.

● دستور کـار شماره۴(عیب یابی و نگهداری )

▪ به جای برنامه Scan Diskچه برنامه ای وظیفه بررسی عیوب سطح دیسک را به عهده دارد؟ مسیر اجرای آن؟

▪ تنظیمات برنامه ی عیب یابی دیسک را بررسی کنید.

▪ تنظیمات زیربرگ More Options در Disk Cleanup را بررسی کنید.

▪ دو مسیر برای حذف برنامه های نصب شده ی اضافی کدام است؟

▪ به دو روش برنامه ی Disk Defragmenter را اجرا کنید.

▪ دکمه ی Analyze در این برنامه چه میکند؟

▪ روش بازیابی بدون اجرای ویزارد را بررسی کنید، چه امکاناتی نسبت به روش ویزارد دارد؟

▪ روش های اجرای برنامه System Restore را بررسی کنید.(سه روش)

▪ تاریخ امروز را به عنوان یکی از نقاط بازگشت(checkpoint) تعیین کنید.

▪ نقاط بازگشت سیستم چند دسته هستند؟

● دستور کـار شماره۵(بررسی مشکلات نرم افزاری و بررسی عیوب سیستم )

▪ برنامه System Configuration را اجرا کنید.

▪ بررسی کنید که آیا درایور ۱۶ بیتی بر روی سیستم شما وجود دارد یا خیر؟

▪ تنظیمات Boot.ini را بررسی کنید.

▪ زمان نمایش منوی بوت را به ۴۰ ثانیه تغییر دهید.

▪ تغییری اعمال کنید که در بوت بعدی سیستم با فایل Boot.ini اصلی راه اندازی شود.

▪ سرویسهایی که شرکتهایی غیر از مایکروسافت بر روی سیستم شما قرار داده اند را بررسی کنید.

▪ لیست برنامه های ناحیه notification را بررسی کنید.

▪ در صورت وجود برنامه RealPlayer آن را از لیست برنامه های Start Up حذف کنید.

▪ بعد از انجام تمرینهای فوق بررسی کنید که چه تغییراتی در تنظیمات پیش فرش زیربرگ general رخ داده است؟

▪ کلیه ی تغییرات داده شده را لغو کنید.

▪ مجدداً با اجرای برنامه MSCONFIG و از طریق آن برنامه ی بازیابی اطلاعات را اجرا کنید.

▪ لیست سخت افزارهایی که با یکدیگر تداخل دارند را بررسی کنید.

▪ آیا سخت افزاری که تنظیمات آن بصورت دستی باشد بر روی سیستم شما نصب شده است؟

▪ لیست لوازم جانبی که درست کار نمیکنند و خطا دارند را بررسی کنید.

▪ به جز برنامه event Viewer چگونه میتوان Log خطاهای نرم افزاری سیستم را بررسی کرد؟

▪ فایل سیستم ها را بررسی کرده و لیستی از فایلهای حیاتی و مشکل دار تهیه نمائید.

▪ چگونه میتوان فایل های بدست آمده از تمرین ۱۶ را تعمیر یا تعویض کرد؟

▪ یکی از برنامه های نصب شده را از جهت سازگاری با ویندوز XP بررسی کنید.