گوشی های تلفن همراه امروز ارتباطات جهانی را شکل می دهند، اما چه کسی در شکل دادن به موبایل ها نقش دارد؟ BBC News برای پاسخ به این پرسش از طریق گفت وگویی با جان چیپ چیس (Jan Chipchase)، مدیر تحقیقیات بخش طراحی گوشی در نوکیا گزارشی تهیه کرده و این قضیه را پی گرفته است که در ادامه می خوانید.

جان چیپ چیس دور دنیا می گردد و به نحوه استفاده مردم از موبایل هایشان در زندگی روزمره نگاه می کند و یا دقیق تر بگویم، چگونگی زندگی آدم ها را زیر نظر می گیرد و بررسی می کند.

او به نقشه جهان اشاره می کند و می گوید: این دفتر کار من است، جایی که تمام روز کاری ام را در آن می گذرانم

در طی ۱۲ ماه اخیر از ۱۵ کشور دیدن کرده و ۸ پروژه تحقیقاتی را در ابعاد وسیع به اتمام رسانده است.

تمرکز چیپ چیس بیش تر بر نحوه استفاده افراد، محل نگهداری گوشی ها، چگونگی پاسخگویی به گوشی و جزییات فراوان دیگر درباره ارتباط افراد با دستگاه های موبایل شان است که به شکل گیری مناسبات جهان ما کمک می کند.

در خیابان، خانه، دفتر کار، جیب پیراهن یا شلوار، کیف دستی، بازار و حتی در جلسات، مکان هایی است که این مرد به استفاده تلفن همراه توسط افراد دقت می کند و قصد پیدا کردن ارتباطی بین نحوه استفاده و فرهنگ آن منطقه دارد.

مطالعات وی مثلا مواردی از جمله نگاه کردن به سرویس شارژ باتری در منازل در کشور اوگاندا، سرویس شارژ باتری در خیابان های شهر کامپالا، نحوه استفاده مردم بی سواد از موبایل و اخیرا مکان های نگهداری موبایل های شان را در بر می گیرد.

وی از تمامی اقشار جامعه، از شهرنشینان تا حاشیه نشینان، از افراد کم سن و سال و نوجوان تا پیرمردها و پیرزن های ۹۰ ۸۰ ساله نظرسنجی می کند.

● رفتار انسان ها خیلی کند تغییر می کند، فناوری خیلی سریع

جان چیپ چیس می گوید: رفتار آدم ها است که خیلی کند تغییر می کند، در حالی که فناوری به سرعت در حال تغییر و تحول است.

من در مطالعات رفتاری انسان ها متخصص شده ام و گاه این مطالعه با یک سوال کوچک مانند «چه چیزی را اغلب مردم با خود حمل می کنند» شروع می شود.

پاسخ به این سوال برای شرکت نوکیا با اهمیت است زیرا بدین ترتیب متوجه می شویم که مردم چه چیزهایی را در کیف خود قرار می دهند. اگر شما دریابید که کدام کالا برای فرد ارزش حمل کردن دارد، آنگاه می توانید انگیزه افراد را دریابید.

● لایه های پنهان

چیپ چیس تیمی متشکل از طراحان و روانشناسان را با خود به کشورهای مختلف جهان می برد تا بافت زندگی مردم را بررسی کنند.

او می گوید : من می خواهم بدانم مردم چه کاری انجام می دهند و چرا؟ البته ارتباط این کارها با بافت زندگی مردم بیش تر برایم جالب است. ما می خواهیم تمام لایه های پنهان را نیز شناسایی کنیم.

حال این سوال پیش می آید که چرا نوکیا باید به فردی مانند چیپ چیس پول پرداخت کند تا به نقاط مختلف جهان سفر کند و تجربیاتی این چنینی کسب کند؟ ارزش افزوده این کار در کجا نهفته است؟

آنها می گویند: ما این کارهای تحقیقاتی را برای اطلاع رسانی و نیز الهام دادن به بخش طراحی انجام می دهیم، تا بدین ترتیب طراحان مان در جریان امر قرار گرفته و بدانند برای چه کسانی می خواهند طراحی کنند.

اغلب طراحان گوشی هایی را برای بازارهایی طراحی می کنند که هیچ تجربه ای درباره آن ندارند بنابراین ما می خواهیم جهان را به آنها نشان دهیم و آنها را نیز به دیدن جهان ببریم.

می شود گفت که چیپ چیس حداقل سه و حداکثر ۱۵ سال جلوتر از بازار حرکت می کند و تیم همراه او از روشی به نام «اعتبار همگرا» برای تحقیقات نحوه مصرف موبایل استفاده می کنند که درواقع یک روش علمی مبتنی بر کیفیت است، نه کمیت.

● رفتار و حالات انسانی

بنابراین باید دید که طراحی گوشی های تلفن همراه به چه سمتی پیش می رود؟ شاید گوشی ها قرار است آن قدر باریک طراحی شوند که بخشی از لباس افراد به حساب آیند تا یک دستگاه مستقل!

چیپ چیس می گوید: مهم ترین نکته، چگونگی رفتار مردم است و نه آخرین فناوری تولید شده!

مساله مهم نوع طراحی و مکان طراحی است چون همان طور که گفتیم رفتار آدم ها به کندی تغییر می کند.

وی چنین ادامه می دهد: اگر من بتوانم بفهمم که چرا یک زن در شمال شرق چین گوشی خود را با دست چپ اش می گیرد آنگاه می توانیم انگیزه های دیگر را نیز دریابیم.

چیپ چیس می افزاید: ما حتی می دانیم چه کارهایی را نباید در طراحی مدنظر قرار داد. ایده های مختلفی در سراسر دنیا وجود دارد و اگر بخواهیم در همه بازارها حضور پررنگ داشته باشیم باید به اختلاف نظرهای مان با مردم پی ببریم.

تا سال ۲۰۰۹، بیش از ۴ میلیارد نفر از جمعیت ۳/۶ میلیارد نفری جهان برای برقراری ارتباطات روزمره شان به موبایل نیاز دارند و چالش موجود برای شرکت هایی چون نوکیا، فروش محصولات بیش تر در اکثر بازارها است که البته هر بازاری نیازهای خاص خود را دارد.

ما می خواهیم با نیازهای مردم آشنا شویم، نه آنکه فقط آخرین فناوری را بر روی گوشی ها قرار داده و روانه بازار کنیم.

چیپ چیس و تیم همکارش چندین تکنسین از قشرهای مختلف مردم استخدام کرده اند، با بسیاری از مردم بومی صحبت می کنند و سپس ماحصل این مطالعات را در مورد بافت های مختلف به صورت نوشته ها و آثار مستدل در می آورند.

وی می گوید: من مدت زیادی از وقت روزانه ام را صرف نگاه کردن به کیف های دستی و کوله پشتی مردم می کنم. همیشه نکات و مدارک ارزشمندی در زندگی وجود دارد که شما هر روزه آنها را می بینید ولی به آنها توجه کافی نمی کنید.

● جوان ترها

وی می افزاید: ما وقت زیادی را در مکان هایی می گذرانیم که مردم سرشان به کار خودشان گرم است و توجهی به اطراف نمی کنند و در این بین گوشی موبایل چیزی است که افراد از صبح که پا می شوند تا شب که می خوابند با آن سر و کار دارند.

مدیر تحقیقات بخش طراحی گوشی در نوکیا همچنین درباره استفاده قشر کم درآمد جامعه چین از موبایل تحقیق کرده است و با افراد نابینا نیز که در خصوص استفاده از موبایل بدون توجه به صفحه نمایش تخصص دارند، صحبت کرده است.

● دوچرخه؛ راهی برای نزدیک شدن به مردم

جان چیپ چیس می گوید: من فهمیدم که خرید دوچرخه بهترین راه برای برقراری ارتباط نزدیک تر با مردم است.

اگر ما قصد طراحی رابط کاربری (User Inter face) برای کسی را داشته باشیم که هم اکنون صفحه نمایش را نمی بیند، بهترین راه صحبت کردن با یک فرد نابینا است.

چیپ چیس معمولا مردم مختلف و شهرهای گوناگون را با دوچرخه و یا موتور سیکلت پیدا می کند .

وی می گوید: من تا به حال دوچرخه های زیادی خریده ام. اغلب هنگامی که در مکان های مختلف هستم با کمبود وقت مواجه می شوم چون می خواهم با اکثر مردم محلی صحبت کنم. خیلی وقت پیش بود که فهمیدم خرید دوچرخه بهترین راه برای سریع انجام دادن کارها و بر قراری ارتباط با مردم است.چیپ چیس می گوید: سخت ترین قسمت کار من مربوط به بستن قرارداد با نهادهایی با بوروکراسی خاص اداری و یا کپی مدارک به زبان های مختلف است. وی یادآور می شود : حال سوال اینجاست که چطور می توانیم کارمان را به یک هم کاری بزرگ تبدیل کنیم و به مردم نشان دهیم که ما با دقت و وسواس زیاد با آنها در تعامل هستیم.