به طور خلاصه اورکلاک به معنی افزایش فرکانس قطعات مختلف مانند پردازنده، حافظه و دیگر اجزای سیستم برای دست یابی به کارایی بیش از آنچه هر یک از آن ها قادر به ارایه آن هستند می باشد . کاربرانی که قصد انجام اورکلاک را دارند بیشتر بر روی افزایش فرکانس های قطعات اصلی سیستم مانند پردازنده، کارت گرافیک و حافظه متمرکز می شوند. انگیزه های انجام اورکلاکینگ به طور کلی در بین کاربران مختلف متفاوت است. برخی از کاربران برای افزایش کارایی سیستم های خود اقدام به انجام اورکلاکینگ می کنند اما برخی دیگر تنها به عنوان سرگرمی و برای اینکه ببینند قادر هستند کارایی سیستم های خود را تا چه حد بالا ببرند اقدام به این کار می کنند. به هر دلیلی که اقدام به اورکلاک کردن قطعات مختلف کامپیوتر خود کنید، این کار دارای مزایا و معایب خاص خود خواهد بود. با استفاده از اورکلاک کردن قطعات مختلف می توانید آ ن ها را وادار کنید که در سرعت هایی بالاتر از آنچه برای آن طراحی شده ند به کار بپردازند. این مساله مخصوصا هنگامی بسیار جالب می شود که متوجه می شوید تنها تفاوت بسیاری از قطعات قدرتمند و گران قیمت (مانند پردازنده های سطح بالا) با خویشاوندان ارزان قیمتشان در همین تفاوت فرکانس خلاصه می شود. می توانید یک قطعه ارزان قیمت را خریداری کرده و با اورکلاک کردن، کارایی آن را تا حد انواع پر سرعت تر و گران قیمت تر افزایش دهید. اما اورکلاک دارای خطرات مخصوص به خود نیز هست. از آن جایی که شما قطعات مختلف را وادار می کنید تا با سرعتی بیش از آنچه برای آن طراحی شده اند به فعالیت بپردازند، احتمال بی ثبات شدن سیستم و ناپایداری آن وجود دارد. از سویی دیگر، با وجود اینکه انجام اورکلاک دارای برخی از قواعد مخصوص به خود است اما فرایندی شدیدا متکی به آزمون و خطا است. علاوه بر این هیچ تضمینی نیز وجود ندارد که دو قطعه کاملا مشابه به میزان مشابهی نیز اورکلاک شوند. در نهایت به دلیل اینکه اورکلاکینگ سبب افزایش جریان مصرفی و حرارت تولیدی قطعه می شود، امکان آسیب دیدن قطعه وجود خواهد داشت. پس عدم رعایت احتیاط ممکن است سبب وارد شدن خسارت های جبران ناپذیری به قطعات شود.

اما چگونه می توان قطعات مختلف را اورکلاک کرد؟ در گذشته ای نه چندان دور، بسیاری از کاربران با استفاده از تغییرات سخت افزاری، مانند تغییر جامپرها و یا دیپ سوییچ ها به تغییر فرکانس و ولتاژها بر روی مادربردهای خود می پرداختند. اما اندک اندک که BIOS کنترل همه عملکردهای پایه سخت افزاری را در سیستم بر عهده گرفت، استفاده از آن برای انجام اورکلاک به یک ضرورت بدل گردید. با استفاده از تنظیمات BIOS میتوان بسیاری از عملکردهای سیستم را کنترل کرد. افزایش فرکانس FSB یا به بیانی دیگر;گذرگاه پردازنده یکی از اصلی ترین تنظیماتی است که هر کاربری برای افزایش کارایی پردازنده و در نتیجه افزایش کارایی سیستم خود آن را انجام می دهد. از آنجایی که فرکانس پردازنده ضریبی از فرکانس گذرگاه است، افزایش آن فرکانس پردازنده را نیز افزایش خواهد داد. به همین دلیل با انجام این کار می توان به سادگی کارایی سیستم را افزایش داد. اما در بسیاری از مادربرد ها افزایش فرکانس گذرگاه پردازنده سبب افزایش تمامی فرکانس های دیگر از جمله فرکانس های حافظه، درگاه های PCI و PCIExpress و غیره می شود. به همین دلیل ممکن است هنگام افزایش فرکانس، حتی در صورتی که پردازنده توانایی کار در فرکانس های فوق را داشته باشد، به دلیل عدم توانایی قطعات دیگر سیستم بی ثبات شده و یا آسیب ببیند. برخی از مادربردها هستند که به شما اجازه می دهند تا فرکانس گذرگاه پردازنده را به صورت مستقل از دیگر فرکانس ها تغییر دهید. به غیر از این راه، راه دیگری نیز برای افزایش فرکانس کاری پردازنده وجود دارد. همانطور که گفتیم فرکانس اصلی پردازنده ضریبی از فرکانس گذرگاه آن (FSB) ضرب در عددی است که به عنوان ضریب فرکانس پردازنده شناخته می شود. شرکت های سازنده پردازنده برای افزایش فرکانس کاری پردازنده هایی که از گذرگاهی با فرکانس یکسان استفاده می کنند، ضریب فرکانسی پردازنده را تغییر می دهند. متاسفانه این ضریب تقریبا در تمامی پردازنده ها قفل شده است و به جز در چند مدل سطح بالا، در مدل های دیگر نمی توان آن ها را تغییر داد.

علاوه بر پردازنده می توان با تغییر برخی از مشخصات حافظه RAM نیز کارایی سیستم را افزایش داد. به طور کلی افزایش فرکانس کاری و کاهش تاخیرها از جمله راه های هستند که با استفاده از آن ها می توان کارایی حافظه و در نتیجه سیستم را افزایش داد. افزایش فرکانس حافظه نیز مانند افزایش فرکانس گذرگاه در پردازنده ها انجام می گیرد. در حقیقت در بسیاری از مادربردها فرکانس گذرگاه پردازنده و فرکانس حافظه توسط یک واحد تولید فرکانس مشترک تولید می شود و به همین دلیل با افزایش یکی، دیگری نیز افزایش می یابد. یکی دیگر از راه های افزایش کارایی حافظه کاهش تاخیرهای موجود در آن است. همانطور که می دانید در حافظه های RAM برای دستیابی به هر بخش از داده ها به چند سیکل کلاک و در نتیجه مدت زمان خاصی نیاز است. اگرچه زمان دسترسی به هر بخش حافظه برای خواندن یا نوشتن داده ها بسیار اندک و در حد میلیاردیوم ثانیه است، اما وقتی حجم داده های مورد نیاز و تعداد دفعات خواندن و نوشتن داده ها را در نظر بگیرید متوجه خواهید شد که همین زمان اندک نیز می تواند تا چه حد بر روی کارایی کلی سیستم تاثیر داشته باشد.

البته اورکلاک قطعات دیگری مانند کارت های گرافیک نیز بسیار رایج است، اما اصول آن بسیار مشابه اصول مورد استفاده در اورکلاک پردازنده و حافظه است. همانطور که گفتیم فرایند اورکلاک تا حد زیادی بر پایه آزمون و خطا است و نیاز به دقت و حوصله فرآوانی دارد. اما در این میان راه های ساده تری نیز برای انجام اورکلاک وجود دارد. می توانید نرم افزارهای زیادی را برای انجام این کار پیدا کنید. در این میان برخی از تولید کنندگان سخت افزار، مثل سازندگان مادربردها، اقدام به معرفی و عرضه نرم افزارهایی برای انجام اورکلاک به صورت ساده تر نموده اند. برای مثال شرکت GIGABYTE به عنوان یکی از بزرگترین سازندگان مادربردها و دیگر قطعات سخت افزاری نرم افزارEasyTune ۵ را به همراه مادربردهای خود عرضه می کند. نرم افزار EasyTune ۵ یک ابزار قدرتمند برای اورکلاک کردن پردازنده و حافظه است که امکان تغییر دادن فرکانس ها و ولتاژ ها را از طریق سیستم عامل ویندوز ممکن می سازد. علاوه بر این می توان با استفاده از این نرم افزار نظارت کلی بر روی سیستم داشته و مواردی چون دور فن و دمای اجزای سیستم را در هر زمان مورد بررسی قرار داد. علاوه بر این امکاناتی برای اورکلاک کردن کاملا خودکار پردازنده و یا کاهش تاخیرهایی حافظه در مواقع مورد نیاز نیز در این نرم افزار پیش بینی شده است. البته مادربردهای GIGABYTE به صورت سخت افزاری از چنین مواردی پشتیبانی می کنند. تکنولوژی اورکلاک خودکار پردازنده در مادربردهای GIGABYTE با نام C.I.A و تکنولوژی کاهش خودکار تاخیرهای حافظه نیز با نام M.I.B شناخته می شود. با استفاده از نرم افزار EasyTune ۵ می توان به راحتی این امکانات را از داخل سیستم عامل Windowsمدیریت و بررسی کرد.

ساده ترین راه برای اورکلاک کردن سیستم، استفاده از حالت آسان (Easy Mode) در نرم افزار EasyTune۵ است. در این حالت تنها می توانید فرکانس FSB را با کلیک کردن بر روی دکمه های بالا یا پایین، کم یا زیاد نموده سپس با کلیک کردن بر روی دکمه GO سیستم خود را اورکلاک کنید... به همین راحتی. بقیه تنظیمات مورد نیاز را خود نرم افزار EasyTune ۵ به انجام خواهد رساند. اما اگر می خواهید خودتان تنظیمات را به صورت دقیق اعمال نموده و کنترل دقیق تری بر روی تمامی پارامترها داشته باشید می توانید از حالت پیشرفته (Advanced Mode) استفاده نمایید. در این حالت می توانید فرکانس ها و ولتاژ های مربوط به پردازنده، حافظه و بخش های مختلف مادربرد را تغییر داده و تنظیم نمایید. در بخش C.I.A. می توانید افزایش فرکانس پردازنده را بر روی ۵ حالت متفاوت که هر یک دارای سقف افزایشی معینی هستند تنظیم کرده و سپس این تنظیمات را فعال کنید تا هر زمان که سیستم احساس کرد نیاز به قدرت پردازشی بیشتری دارد، فرکانس پردازنده را تا حد تعیین شده افزایش دهد. در بخش C.I.A. نیز می توانید لیستی از پرکاربردترین ماژول های حافظه را مشاهده کنید. تنها کافی است ماژول حافظه مورد استفاده خود را در لیست پیدا کرده و آن را انتخاب کنید تا تنظیمات بهینه بر روی حافظه شما اعمال شده و کارایی سیستم افزایش یابد.

اورکلاک امروزه به یکی از جذاب ترین مباحث دنیای کامپیوتر بدل شده است. به سادگی با تغییر چند گزینه ساده می توانید کارایی سیستم خود را افزایش دهید. اما به یاد داشته باشید همیشه ممکن است با انجام یک تنظیم اشتباه صدمات جبران ناپذیری به سیستم خود وارد کنید. با استفاده از نرم افزارهایی چون EasyTune ۵ علاوه بر این که به سادگی قادر خواهید بود تا سیستم خود را اورکلاک کرده و کارایی آن را افزایش دهید، نیازی هم نیست تا نگران صدمه دیدن سیستم خود باشید.