نمایش "سر بر سریر صبح" درباره خلافت پس از پیامبر تا شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) است. نمایشی که بر خلاف نمایش های مرسوم مذهبی از احساسات گرایی و روضه خوانی پرهیز می کند تا در یک بستر دراماتیک تعقل تماشاگر را معطوف به اتفاقات داخل صحنه کند.

احساسات تحریک نمی شود و از منظری تازه بازی قدرت و کتمان حقیقت ولایت مولا علی بررسی می شود. شاید در برخی از دیالوگ ها واقعیت های و مستندات تاریخی در کار نباشد؛ اما آنچه می بینیم به باوری درست از موقعیت می رسد چون که ابوعبید از همراهی علی(ع) و فاطمه(س) سر باز می زند. اگر غیر از این بود تمام چالش ها سر به نقطه ای می کشاند که شعاری می شد و ارتباط حقیقی دچار گسست احتمالی می شد.

اما شاید پیچیدگی بیش از حد معمول درام که با بازی در بازی سه بازیگر اصلی در صحنه جریان می یابد، نتواند به مذاق مخاطب عام خوشایند باشد چنانچه عموم مردم مخاطبان اصلی نمایش های مذهبی هستند. با این حال این یک واقعیت است که در دراز مدت می توان مخاطبان را با گونه های دشوارتر درام نویسی آشنا کرد.

بنابراین درام با پرهیز از فلاش بک های متعدد می توانست در یک جریان سرراست تر و خطی با مخاطبان بیشتر مواجه شود و حتا درک و دریافت آدم ها، موقعیت ها و استدلال های موجود راحت تر می شد. این همان نکته ای است که برتولت برشت در پردازش درام های خود بسیار به آن بها می دهد، بر خلاف آنچه در ایران کاملا از آن چشم پوشیده شده است. به همین دلیل هم تئاتر ما از داشتن مخاطب دائمی محروم است. اگر این نمایش در یکی از تالارهای مجموعه تئاترشهر اجرا می شد، چنین نقدی بر آن وارد نبود، چون در آنجا مخاطبان خاص تئاتری و آشنا به گونه ها و شیوه های اجرایی و مسلط بر پیچیدگی ها به دیدن آثار نمایشی می آیند. در عین حال این خود مساله ای است که اندیشیدن به آن تئاتر ما را در یک موضع خلاقه تر و آگاه تر نسبت به مخاطب خود قرار خواهد داد.

در نمایش "سر بر سریر صبح" نویسنده درام را از یک خواب آغاز می کند و این در چالش ابوعبید با خود ادامه می یابد. مردی که روزگاری نقشه خلافت را در سر می پرورانده تا بعد از مرگ رسول الله بتواند در یک اقدام سیاسی و نظامی خود را بر اریکه قدرت بنشاند؛ اما این توطئه با حرکات زودتر از موعد عمر و ابوبکر به جریانی دیگر می انجامد. در حالیکه ابوعبید هم یکی از مردانی بوده که در غدیر خم ولایت علی(ع) را تایید کرده است، امروز از درافتادن با قدرت سر باز می زند. قدرتی که به زور علی(ع) را برای تایید خلافت ابوبکر از خانه اش بیرون می کشد و فاطمه(س) قربانی این خشونت نابهنگام می شود. در این میان تراژدی اتفاق نمی افتد. باید سقوط ابوعبید نیز از عدم همراهی با علی(ع) و فاطمه(س) که از او تقاضای حضور در یک نماز صبح در یک گروه ۴۰ نفره را کرده اند، به اقدامی علیه زورمداران بینجامد. چراکه کنار کشیدن اینان در مدینه بی شباهت هم به رویگردانی مردان کوفه در زمان قیام امام حسین نیست، و این خود می توانست یک تراژدی دیگر را از سقوط تزویرگران به نمایش بگذارد که این مهم در ۳۰ دقیقه دیگر نمایش قابلیت پردازش دارد و فعلا جای آن در این یک ساعت خالی می نماید.

در اجرای نمایش، اتکای اصلی کارگردان بر بازیگران است تا از عهده نقش آفرینی های چندگانه برآیند و آنان سکاندار اتفاقات باشند. انتخاب ها درست است و سعید چنگیزیان، رضا آفتابی و مسعود رحیم پور بر مبنای اقتضائات متن پیش می آیند و کم هم نمی گذارند؛ اما آنچه مانع از تداوم حس و تاثیر آن بر تماشاگر می شود، همان سیکل ناپیوسته ای است که در متن منجر به یک تراژدی کامل نشده است. یعنی بازنمایی جریان درست بازی، مستلزم اتفاقی کامل تر در متن است که ضرورتاً عدم این امکان مانع از تحقق یک بازی کامل و تاثیرگذار در ذهن تماشاگر خواهد شد. شاید یکی از علت های عمده عقیم ماندن شکل گیری یک شکل درست تئاتری، به حوزه متن بر می گردد که نویسندگان ما با غفلت از آن، دیگر عناصر را تحت الشعاع خود قرار می دهند. چنانچه یک ساختمان بدون پایه و نقشه اساسی به شکلی درست نمی رسد.

محمود نوری هم در طراحی صحنه در نهایت ایجاز بر آن است تا با حذف وسایل و دکور غیر ضروری یک فرصت طلایی در اختیار بازیگران، طراح نور و موسیقی قرار دهد تا از دیگر عناصر نیز در حد مجاز و با ایجاز فضای کلی اثر ساخته و پرداخته شود. بنابراین نمایش در جهت نمایشی شدن سوق پیدا می کند و همین رکن در ایجاد فاصله گذاری و استدلالی شدن روایت ها موثر می نماید.