Locked دریافت Toolbar آفتاب
مرکز گسترش فناوری اطلاعات (مگفا) : دوره الکترونیکی رمز و راز مشتری
مقالات فرهنگی و هنری هنرهای نمایشی نگاهی به نمایش”آگراندیسمان” نوشته و کارگردانی اکبر قهرمانی
۳۰ دى ۱۳۸۸
  ◊   دفعات نمایش : ۲۴۳        Wednesday, Jan 20, 2010
نگاهی به نمایش”آگراندیسمان” نوشته و کارگردانی اکبر قهرمانی
روایت ۵۰ ساله خاطره
نگاهی به نمایش”آگراندیسمان” نوشته و کارگردانی اکبر قهرمانی

در نمایش های بسیاری که هر کدام ممکن است از نظر موضوعی، سبک و شکل اجرایی با هم متفاوت باشند، از راوی استفاده شده است. راوی در برخی مواقع کاراکتری است که مانند یک قصه گو عمل کرده و خارج داستان است، در برخی مواقع خود با بعضی صحنه ها درگیر می شود و در نهایت در تعدادی از نمایش ها راوی کاراکتری است که داستانی از زندگی خود یا دیگران را تعریف کرده و همزمان با آن درگیر شده و اثرات آن در زمان حال روی وی قابل مشاهده است.

از طرف دیگر می توان با نگاهی از دریچه ادبیات داستانی نیز به شیوه روایت در نمایش پرداخت و آغاز این نگاه می تواند با طرح این سوأل همراه باشد که آیا در نمایش هم می توان از زاویه دید برای روایت یک ماجرا سود جست. زاویه دید یا نظرگاه یکی از عناصر مهم روایتگری در داستان است. در نمایش در بیشتر مواقع از زاویه دید سوم شخص استفاده می شود که نویسنده با نگاهی از بیرون همه کاراکترها را زیر نظر گرفته و هر کدام را به تناسب جایگاه خود در روند پیشرفت داستان وارد ماجرا کرده، به آن ها اکت های مورد نظر را بخشیده و در صورت لزوم آنان را از صحنه خارج می سازد. اما در برخی از نمایش ها این زاویه دید سوم شخص با زوایای دید دیگری در می آمیزد، البته این اتفاق بارها به شکل ملموس تر و کامل تری در ادبیات داستانی رخ داده است.

در نمایش"آگراندیسمان" نیز با زادیه دیدی مواجه می شویم که نویسنده آن را به کاراکتر اصلی یعنی ابراهیم سیاح بخشیده است. ابراهیم سیاح که بر خلاف نامش ظاهراً هرگز از مشهد (محل زندگیش) دور نشده است، عکاسی است که در سنین پیری به یاد خاطره پنجاه سال پیش افتاده و روایتی از زندگی خود را آغاز می کند.

خاطره ای که در آن دختری با چادر و روبنده به نزد او اومده و او از چهره دختر عکس انداخته است. دختر که دختر حاجی نامیده می شود، هرگز برای گرفتن عکس خود به عکاسی باز نمی گردد و ابراهیم که به او دل باخته پنجاه سال منتظر بازگشت او می ماند. این روایتی است که در آن ابراهیم به عنوان گوینده از زاویه دید اول شخص داستان زندگی خود را برای تماشاگران می گوید. انتخاب این زاویه دید در نمایش باعث شده که ابراهیم در تمام مدتی که روایت خود را می گوید، چه زمانی که از پنجاه سال پیش سخن می گوید و چه روزهای دیگر زندگیش، در زمان حال به سر ببرد، بدین صورت که نویسنده نمایش که کارگردان آن نیز است، در هیچ صحنه ای ابراهیم را جوانتر از آنچه روی صحنه می بینیم نشان نمی دهد. در صورتی که با چند تمهید کوچک در متن و اجرای نمایش امکان داشت ابراهیمی در سنین مختلف بر روی صحنه ببینیم که این موضوع فضای متنوع تری به نمایش می بخشید. بدین ترتیب با نمایشی روبرو می شویم که راوی آن پیرمردی است هفتاد ساله که روایت او در برخی صحنه ها با حضور دختر حاجی که به او دل بسته است و بوریس خان که صاحب اصلی عکاسی مانی و صاحب کار سابق اوست قطع و دوباره وصل می شود.

با وجود این که ایده اولیه داستان نمایش یعنی عشقی پنجاه ساله و کهنه شده که هیچ گاه بازنمی گردد ایده جذاب به نظر می رسد که می تواند امکانات نوشتاری و صحنه ای متعددی را در اختیار نویسنده و کارگردان قرار دهد، در عمل با نمایشی خسته کننده روبرو می شویم. حضور دختر حاجی و بوریس خان به عنوان بخشی از خاطرات او می توانست به خیالاتی منجر شود که فضایی اکتیو و پر انرژی به وجود آورد. فضایی که در آن کاراکتر اصلی در جهانی از خاطرات و خیالات متنوع دست و پا زده و خود را بازنمی یابد، اما با متن و اجرای کنونی نمایش"آگراندیسمان" عملاً به نمایشی کسل کننده تبدیل می شود که در فضایی یکنواخت با بازی های یکنواخت می گذرد و حتی داستان آن نیز نمی تواند گیرایی لازم را برای دنبال کردن نمایش در مخاطب ایجاد کند. داستانی که در آن معلوم نمی شود پس از پنجاه سال چرا و از کجا دختری بدون روبنده و چادر دختر حاجی، اما کاملاً به شکل و شمایل او در عکاسی مانی که سال هاست متروکه افتاده ظاهر می شود و عکسی را که سه روز پیش مرد جوانی که کاملاً مشخصات جوانی ابراهیم سیاح را دارد از او انداخته، می خواهد.

این آمد و رفت که هیچ موقعیت جدیدی ایجاد نمی کند و حتی در روند کلی داستان نیز تغییری نمی دهد تنها این پرسش را در مخاطب بر می انگیزد که چرا و به کدام منظور نامعلوم نویسنده نمایش پنجاه سال از عمر ابراهیم را نادیده گرفته، زمان را به هم ریخته و موقعیتی می سازد که در آن تکلیف کاراکترها مشخص نیست. موقعیتی که در آن دختری در عکاسی متروکه ای از پیرمردی عکسی را می خواهد که ممکن است جوانی آن پیرمرد از او انداخته باشد! و دیگر آن که سوأل و جواب هایی که می توانست این صحنه را بین این دو کاراکتر به صحنه ای از کشف و شهودی تازه تبدیل کند یا ابراهیم را از خوابی که سال ها در آن خفته بیدار کند و اتفاقی تاثیرگذار در روند داستان محسوب شود، هرگز رد و بدل نمی شود. دیالوگ های بی روح و بی منطق بین آن دو جریان دارد که نه چیزی را به پیش می برد و نه نکته ای از گذشته را فاش می کند.

با وجود این که نمایش سه کارکتر اصلی یعنی ابراهیم سیاح و دخترحاجی و بوریس خان را دارد؛ اما بیشتر به مونولوگی یکنواخت و خسته کننده شبیه است که بیش از آن که به نمایش تبدیل شده باشد به داستانی کوتاه می ماند که کسی از روی آن می خواند.

چفت و بست لازم بین اتفاقات وجود ندارد و نویسنده خود را ملزم نمی بیند تا تکلیف داستان و ماجرا را با مخاطب روشن کند. داستان به گنگی و بدون جذابیت پیش می رود. ابراهیم سیاح عاشق دختر حاجی می شود که ظاهراً از عالم خیال است و وجود خارجی ندارد و او تمام بازار را به جست وجوی حجره پدر او گشته و نیافته. این در حالی است که در مونولوگ کوتاه دختر حاجی خود او از سینما رفتن هایش و عکاسی مانی حرف می زند و وجود خارجی او پس از این نادیده گرفته می شود. نه ابراهیم و نه تماشاگر نمی فهمند دختر حاجی که بود و از کجا آمده و به کجا رفته است. این داستان ناتمام بدون آن که به نتیجه ای برسد به داستانی دیگر پیوند می خورد که ماجرای جایزه بردن های ابراهیم به خاطر عکس های او و سرگشتگی او است که معلوم نیست چه ارتباطی با روند داستان دارد و یا چه تاثیری بر آن می گذارد.

به نظر می رسد نخستین صدمه ای که نمایش"آگراندیسمان" خورده از نمایشنامه است که در آن روابط علت و معلولی نادیده گرفته شده اند و نتیجه آن داستانی یکنواخت شده که به گونه ای یکنواخت تر اجرا می شود. در کارگردانی نمایش نیز همچون نمایشنامه آن اکت موثری وجود ندارد. میزانسن ها بدون هدف هستند و بازیگرها به گونه ای هدایت شده اند که نمی توانند فضای یکنواخت نمایشنامه را در هم بشکنند. استفاده از کمترین دکور و فضای نیمه خالی که در آن ها تنها قاب هایی به چشم می خورند که معرف قاب عکس یا دوربین عکاسی یا پرده عکاسی هستند و نیز جا به جا کردن آن ها برای تغییر صحنه، به جز یکی دو صحنه کوتاه نمی تواند چندان در جذب مخاطب موثر باشد.

افسانه نوری
ایران تئاتر ( www.theater.ir )
آگراندیسمان
دریافت مقاله ثبت مقاله آفتاب من چاپ بازگشت
نگاه تازه
نگاهی به نمایش”حسنی و دیوها” نوشته و کارگردانی محمدحسین ناصربخت
۳۰ دی ۱۳۸۸
جان‌بخشی به سنگ‌ها
نگاهی به نمایش”آرش” نوشته و کارگردانی فهیمه میرزاحسینی
۲۳ دی ۱۳۸۸
دو پنجره رو به تنهایی
نگاهی به نمایش «من حرفی ندارم... دنبالشو نگیر» نوشته‌ فرهاد نقدعلی و کارگردانی آشا محرابی
۲۳ دی ۱۳۸۸
معضلات روزمره زندگی؛ کوچک اما بزرگ
نگاهی به نمایش”من ‌حرفی ندارم‌، دنبالشو نگیر” نوشته فرهاد نقد‌علی به کار‌گردانی آشا محرابی
۲۲ دی ۱۳۸۸
ارتباطات در جهان ماشینی
نگاهی به نمایش”بازی استریندبرگ” نوشته فردریش دورنمات به کارگردانی مژگان خالقی
۲۲ دی ۱۳۸۸
مرگ مرموز دختر و پسر جوان در میهمانی
مرگ مرموز دختر و پسر جوان در میهمانی
آنجلینا جولی باعث جدایی جانی دپ و همسرش شد !
آنجلینا جولی باعث جدایی جانی دپ و همسرش شد !
شرایط جدید فروش سایپا ۱۳۲ اعلام شد
شرایط جدید فروش سایپا ۱۳۲ اعلام شد
انتقاد احمد توکلی از "فیلترینگ مردم آزار"
انتقاد احمد توکلی از "فیلترینگ مردم آزار"
نامادری شکنجه‌گر دستگیر شد
نامادری شکنجه‌گر دستگیر شد
اغفالگر دختران جوان دوباره دستگیر شد
اغفالگر دختران جوان دوباره دستگیر شد
واكنش جمهوری آذربایجان به اعتراض ایران
واكنش جمهوری آذربایجان به اعتراض ایران
غنی سازی کوکوسبزی در تبریز
غنی سازی کوکوسبزی در تبریز
انسان های تنها
انسان های تنها
درس خواندن را برای کودکان آسان تر کنیم
درس خواندن را برای کودکان آسان تر کنیم
 وبلاگ آفتاب 
عضویت در خبرنامه‌ها
ارسال مقاله
مقالات من
 تازه‌ها
«ایجاز» فراموش نشود
«ایجاز» فراموش نشود
وقتی ادبیات دست تئاتر را می‌گیرد
وقتی ادبیات دست تئاتر را می‌گیرد
قرائت انگلیسی از مشروطه!
قرائت انگلیسی از مشروطه!
اگر به جادوی قصه اعتماد داشتیم...
اگر به جادوی قصه اعتماد داشتیم...
تیغ دو لبه مذهب
تیغ دو لبه مذهب
نگاهی به نمایش ”مگه نمی‌دونی جات کجاست” به کارگردانی ”الهام جعفری”
نگاهی به نمایش ”مگه نمی‌دونی جات کجاست” به کارگردانی ”الهام جعفری”
کاربری آگاهانه از صحنه
کاربری آگاهانه از صحنه
این تکاپوی نو شدن
این تکاپوی نو شدن
یک اثر تربیتی آموزشی
یک اثر تربیتی آموزشی
نگاهی به اهمیت تأسیس موزه تئاتر در ایران
نگاهی به اهمیت تأسیس موزه تئاتر در ایران
معرفی آرشیو موسیقی
حاجی تبار، وحید
 آلبوم عشق های دروغین
◊  بزرگترین اشتباهی که کسی مرتکب می‌شود، این است که دائم از اشتباه کردن بترسد . آلبرت هوبارد  ◊