Locked دریافت Toolbar آفتاب
مقالات فرهنگی و هنری هنرهای نمایشی جان بخشی به سنگ ها
۲۳ دى ۱۳۸۸
  ◊   دفعات نمایش : ۳۰۵        Wednesday, Jan 13, 2010
جان بخشی به سنگ ها
نگاهی به نمایش”آرش” نوشته و کارگردانی فهیمه میرزاحسینی
جان بخشی به سنگ ها

"آرش" یک نمایش عروسکی سخت به حساب می آید زیرا در جان بخشی به سنگ ها به نتیجه رسیده است. سنگ عنصر سخت و غیرمنطقی به شمار می آید و از سوی دیگر هنر(نمایش عروسکی) کاملاً منعطف قلمداد می شود.

بنابراین انتخاب ماده اصلی سنگ برای اجرای یک متن نمایشی(عروسکی) خود یک هنر غیرقابل پیش بینی به شمار می آید. سنگ و عروسک چندان سنخیتی با هم ندارند و فهیمه میرزاحسینی از یکی شدن این دو در صحنه شگفتی می آفریند. خلاقیت هنری نیز در همین یافتن ها و مکاشفات معنا می یابد وگرنه هیچ چیزی نمی توانست جالب به نظر آید. همین که بتوانی از هر عنصری در طبیعت کاربرد غیرمعمولش را ممکن سازی خود کاری است کارستان.

البته در نمایش"آرش" علاوه بر سنگ، خاک و پارچه نیز کاربرد پیدا کرده اند تا دکور، لباس و عروسک ها تجلی یابند. فهیمه میرزاحسینی از تلفیق دو شیوه بونراکو و میله ای سعی بر آن دارد که به عروسک هایش در یک فضای اسطوره ای زندگی بدهد. موسیقی، آوا و صداسازی نیز در القائات بصری، شنیداری و فضاسازانه حضور پررنگی دارند. بنابراین عوامل چندگانه ای دست در دست هم داده اند تا از مجموعه ای از جمادات و اشیاء غیرجاندار، یک فضای پویا و حیاتی بسازند. البته این فضا با جنگ و ویرانگری تورانیان و در جلوه گری یک هیولا و پرواز کرکس(لاشخور) آغاز می شود. "آرش" هم تیپ و شمایلش با سنگ(صورت) و پارچه(بدن) تداعی می شود. گروه عروسک گردانان نیز سعی بر آن دارند تا با حذف حضور فیزیکی خود با پوشیدن جامه سیاه، تمام القائات ممکن را از طریق حرکت به بدن عروسک و صداسازی و در عین حال بهره مندی بهینه از موسیقی به اضافه روایت"آرش" کمانگیر برای تماشاگر ساده و قابل درک کنند.

"آرش" اسطوره ای در این فضا که کوچک و ماکتی نیز به نظر می رسید، باید برای تماشاگر قابل فهم می شد. منظور القای کارکرد اسطوره ای این شخصیت است که در دل یک موقعیت چه وظیفه مهم و خطیری را بر دوش می کشد. خود این حال و هوای اساطیری در هر زمان و مکانی کارکردی کاربردی دارد و انسان را نسبت به وظایف درونی خود آگاه می کند. اگر جنگ و خونریزی زشت جلوه می کند، دفاع و مقاومت در برابر تجاوز بیگانگان یک وظیفه درونی به شمار می آید که اگر انسانی نتواند در انجام آن بکوشد، باعث سرافکندگی و شکست خود و دیگران(هم سلکان و هم وطنان) خواهد شد. در این جا"آرش" هم برخلاف دانستگی درونی خود، از عهده یک کار سخت و ناممکن برمی آید. او نمی پندارد که بتواند تیر سنگی و سنگین را تا به اندازه ای قابل اعتنا پرتاب کند که باعث عقب نشینی و سرافکندگی تورانیان شود. همین ناممکن را ممکن ساختن شگفتی ساز است و"آرش" جلوه خاص و قهرمانانه ای می یابد که به سادگی از ذهن پاک نمی شود.

فهیمه میرزاحسینی در یک سطح مستطیل شکل، بر آن است تا با خاک و سنگ فضای شهر، روستا و طبیعت را جلوه گر سازد. این فضا باید در ابتدا از جنگ ضربه خورده باشد و بعد توسط کار بزرگ "آرش" به فضای شاداب و پرانرژی تبدیل شود. خاک و سنگ از عناصر طبیعت به شمار می آیند و می توانند القاگر زمین و دنیا باشند. چهره های سنگی، پرندگان و حیوانات اهلی که از سنگ هستند، کمک می کنند تا فضایی یک دست و مرتبط با هم متجلی شود. حتی هیولا و پرندگان لاشه خوار نیز با سنگ تداعی می شوند تا تز و آنتی تز هم جنس باشند و سنتز که زندگی و تولد دوباره به شمار می آید، از همین جنس سنگ باشد. بنابراین سنگ بعد مادی و باطنی را در برمی گیرد تا از رویارویی خیر و شر یک زندگی پر فراز و نشیب به وقوع پیوندد.

اسطوره"آرش" نقش اساسی خود را در نمایش عروسکی"آرش" ایفا می کند و دراماتورژی فقط در تبدیل این اسطوره به یک نمایش عروسکی به وقوع می پیوندد و از آن کارکرد اسطوره ای خود فاصله نمی گیرد، بنابراین نگرش نوینی در اثر اتفاق نمی افتد و فقط این اتفاق تازه در شیوه بیانی کار است که خود جای بسی تامل و تعمق دارد.

ابتدا به ساکن نیز از این حرکت پویا و موثر فهیمه میرزاحسینی به عنوان یک حرکت خلاقه هنری یاد شد. یعنی نیروی مثبتی در کار عروسکی تزریق شده و همین خود یک عامل مهم و اساسی برای ارتباط گرفتن با کار می شود. اما در وجه تبدیل اسطوره هنوز جای کار وجود دارد. یعنی هنوز هم می توان در متن دست کاری کرد. اگر روایت ها و صدای راوی حذف شود، آیا همچنان درام از طریق حرکت عروسک ها قابل درک و فهم است؟! مطمئناً پاسخ منفی است. این نکته ای است که اکثر هنرمندان تئاتر عروسکی کمتر به آن توجه می کنند و این اتکای آنان به روایت است و البته این روایت گری در محدوده همان قصه های کهن، افسانه ها و بهره مندی از اسطوره ها به وقوع می پیوندد. نهایت این که زبان کار امروزی تر می شود و فعالیتی بیش از این برای تبدیل شدن روایت ها و روایت گری ها به درام صورت نمی گیرد. در صورتی که نمایش عروسکی نیز تعریف اساسی خود را در مواجه با درام پیدا می کند. یعنی تئاتر عروسکی همان تئاتر است با این تفاوت که عروسک ها جایگزین آدم ها(بازیگران) شده اند. مابقی فعل و انفعالات و عناصر و فراز و نشیب ها یکی است. بنابراین قصور از درام شدن و توجه به عناصر روایت پردازانه، مانع از بروز یک اتفاق تحت عنوان درام خواهد شد. با آن که تمام زیبایی و ظرافت های تئاتر عروسکی ناخواسته این جاذبه را ایجاد می کند که یک اثر در پیوند با تماشاگر دچار اختلال ضرباهنگی و در واقع ارتباطی نشود. اما اگر درام در یک تئاتر عروسکی به وقوع بپیوندد، آن وقت نتیجه مضاعف خواهد شد. یعنی چیزی فراتر از جاذبه های ظاهری باعث پیوند ناگسستنی با یک اثر عروسکی خواهد شد.

چرا ما نباید در این وادی حرکت کنیم؟ گروه"سیب" و حرکت های هنری فهیمه میرزاحسینی و خواهران، توانایی چنین اتفاقی را دارند. چرا نباید"آرش" مانند کارهای قبلی این گروه به ابعاد موثر خود نزدیک تر شود؟! مطمئناً همه این پرسش ها برای این است که گروه"سیب" تشویق شود تا بهتر و مطمئن تر کار کند و ما به نتایج هنری و زیبایی شناسانه این حرکت مفتخرانه نگاه کنیم و به آن ها ببالیم. پس درام و درام پردازی در"آرش" هنوز جای کار دارد و غلبه بر نواقص آن در این کار و یا کارهای بعدی گروه، ما را دچار شگفتی بیشتر خواهد کرد.

رضا آشفته
ایران تئاتر ( www.theater.ir )
آرش
دریافت مقاله ثبت مقاله آفتاب من چاپ بازگشت
دو پنجره رو به تنهایی
نگاهی به نمایش «من حرفی ندارم... دنبالشو نگیر» نوشته‌ فرهاد نقدعلی و کارگردانی آشا محرابی
۲۳ دی ۱۳۸۸
معضلات روزمره زندگی؛ کوچک اما بزرگ
نگاهی به نمایش”من ‌حرفی ندارم‌، دنبالشو نگیر” نوشته فرهاد نقد‌علی به کار‌گردانی آشا محرابی
۲۲ دی ۱۳۸۸
ارتباطات در جهان ماشینی
نگاهی به نمایش”بازی استریندبرگ” نوشته فردریش دورنمات به کارگردانی مژگان خالقی
۲۲ دی ۱۳۸۸
نگاهی به نمایش”لیرشاه“ نوشته حمیدرضا نعیمی و کارگردانی آرش دادگر
لیرشاه" حمید رضا نعیمی برگرفته از لیرشاه ویلیام شکسیر است. اما این نمایش تفاوت‌هایی هم با اثر شکسپیر دارد. نوعی طنز در این اثرغالب می‌شود که خواه ناخواه تراژدی شکسپیر را تحت‌الشعاع خود قرار می دهد.بنابراین در وهله اول یک کمدی تراژیک در صحنه شکل می‌گیرد که ساختاری …
۱۳ دی ۱۳۸۸
یک نمایش کامل
نگاهی به نمایش ”به روایت خسرو پسر معین البکإ” نوشته فرهاد ارشاد و کارگردانی بیتا عبائیان
۱۲ دی ۱۳۸۸
مرگ فجیع موتور سوار
مرگ فجیع موتور سوار
شرط فرمانده سپاه ولی امر برای بازگشت خاتمی به عرصه سیاست
شرط فرمانده سپاه ولی امر برای بازگشت خاتمی به عرصه سیاست
خودكشی بی‌نتیجه زن جوان در مشهد
خودكشی بی‌نتیجه زن جوان در مشهد
بازیگر ارباب حلقه ها بخاطر آزار و اذیت همسر سابقش دستگیر شد !
بازیگر ارباب حلقه ها بخاطر آزار و اذیت همسر سابقش دستگیر شد !
چگونه کارمند خوش پوشی باشیم؟
چگونه کارمند خوش پوشی باشیم؟
لیدی گاگا بازهم با تظاهرات مردم روبرو شد !
لیدی گاگا بازهم با تظاهرات مردم روبرو شد !
مرگ دونفر تنها به خاطر یك فرغون شن!
مرگ دونفر تنها به خاطر یك فرغون شن!
مذاكرات بغداد چرا به نتیجه نرسید؟
مذاكرات بغداد چرا به نتیجه نرسید؟
یاریس گران بخریم یا ۲۰۶ محبوب؟
یاریس گران بخریم یا ۲۰۶ محبوب؟
آدم‌ها مثل صندوق پست هستند
آدم‌ها مثل صندوق پست هستند
 وبلاگ آفتاب 
معرفی آرشیو موسیقی
گروه خاک
 آلبوم عاشقم باش
◊  خشم با دیوانگی آغاز می‌شود و با پشیمانی پایان می‌پذیرد . فیثاغورث  ◊