از قدیم مدارس موسیقی به نام کنسرواتوار در ایتالیا دایر بوده است. پیشینه این مدارس به دوره رنسانس و شهر ناپل برمی گردد. این مدارس در حقیقت دارالا یتامی بودند که به افراد بی سرپرست موسیقی آموزش می دادند. به هر حال کنسرواتوار نوعی مأمن و پناهگاه برای ایتام بود و در اثر تکرار واژه کنسرواتوار در ایتالیا، می توانیم پیشقدم بودن این کشور را در راه اندازی کنسرواتوارها دریابیم.

در فرانسه اولین گونه کنسرواتوارها در اوایل دوره مسیحیت تاسیس شد که آموزش موسیقی در کلیساها را در بر می گرفت. از روی بودجه هایی که قبل از انقلا ب صنعتی فرانسه برای مدارس موسیقی این کشور تخصیص داده می شد، می توان به اهمیت جایگاه این مراکز پی برد. تنها در کلیسای جامع پاریس ۶۱۴ هزار لیر به امر آموزش موسیقی اختصاص داده شده بود، همچنین در کلیسای سلطنتی مبلغ ۴۰۷ هزار لیر به این امر تخصیص داده شده بود.

با تمام اینها آموزش موسیقی شامل همه گرایش های آن نمی شد و به خصوص در مورد گرایش های نمایشی محدودیت هایی وجود داشت.

اولین کوششی که جهت راه اندازی کنسرواتوار در مفهوم امروزی در فرانسه صورت گرفت، به دوره کشیش ابت برمی گردد. وی در سال ۱۶۶۹ یک آکادمی موسیقی برپا می کند. این آکادمی <مدرسه سلطنتی آواز و دکلماسیون> نام داشت و محلی بود برای هنرنمایی هنرمندان تئاتر، آوازه خوان ها و هنرپیشگان.

در سال ۱۷۸۴ این مدرسه به محل جدیدی منتقل می شود و مدیریت آن را فردی به نام گوسک برعهده می گیرد. وی تا دوره انقلا ب فرانسه عهده دار مدیریت این مدرسه بوده و کارنامه درخشانی از خود برجای گذاشته است، اما بنیانگذار واقعی کنسرواتوار پاریس که الگویی برای تمام کنسرواتوارهای امروزی محسوب می شود، شخصی به نام برنارد سارت است که اهل بوردو بوده و در ۱۷۶۵ متولد شده است. او که افسر ستاد مشترک ارتش بود، سرپرستی گارد سلطنتی را در دوران انقلا ب فرانسه برعهده می گیرد. سارت هرچند موسیقیدان نبوده، ولی در ۱۷۸۹ موسیقیدان های گارد فرانسه را جمع می کند و گروه موسیقی گارد ملی فرانسه را تشکیل می دهد. او فردی کاملا بااستعداد بود و به مدد مدیریت خوب خود، جشن های انقلا ب را در سال ۱۷۹۲ باشکوه هرچه تمام تر، برگزار می کند. وجه تسمیه کلمه <کنسرواتوار> به سال ۱۷۹۳ برمی گردد. در این سال این کلمه برای اول بار به کار برده می شد.

سارت در زمان اصلا حات در فرانسه مجبور شد از کار خودش استعفا دهد و مدتی هم کنسرواتوار تعطیل و فعالیت های آن محدود می شود تا جایی که وضعیت آن برمی گردد به وضعیت قبل از تاسیس، یعنی زمانی که کنسرواتوار با عنوان <مدرسه سلطنتی آواز و دکلماسیون> شناخته می شود.

این مدرسه تحت مدیریت فرانسوا پرن قرار می گیرد. او البته موسیقیدان بسیار ممتازی بود، هرچند هیچگاه از وی تجلیل نشد. سیستم کنسرواتواری با آمدن موسیقیدانی به نام کروبینی جان تازه ای گرفت. کروبینی در سال ۱۷۶۰ در فلورانس متولد شد و در ۱۸۴۲ درگذشت. او موسیقیدان منظم و قدرتمندی بود که در دوران مدیریت اش مدرسه ای شبانه روزی تاسیس کرد تا شاگردان پسر در این مدرسه به آموزش موسیقی بپردازند.او دستور داده بود شاگردان این مدرسه یونیفورمی بر تن کنند که نقش لیر یا چنگ روی آن حک شده بود. متاسفانه این مدرسه شبانه روزی در سال ۱۸۷۱ منحل شد.

در سال ۱۹۱۱ کلا س های موسیقی در مدارس ژزوئیت ها دایر شد. ژزوئیت ها افراد مسلحی بودند که در دوره رنسانس با پروتستان ها مبارزه می کردند. در این کلا س ها کمپوزیسیون، هارمونی، همراهی پیانو، رهبری ارکستر و... آموزش داده می شد.

ما تا اینجا مروری بر کنسرواتوارها و مدارس موسیقی در فرانسه داشتیم، اما در طی این سال ها کنسرواتوارهای کشورهای دیگر هم فعالیت خوبی داشتند. کنسرواتوار ایتالیا از آن جمله است، خصوصا از این جهت که ایتالیا سردمدار راه اندازی کنسرواتوارها در جهان است. قدیمی ترین کنسرواتوار ایتالیا، <کنسرواتوریو سانتا ماریا دی لورتو> نام داشت که در سال ۱۵۳۷ در شهر ناپل تاسیس شد. همچنین در سال ۱۶۱۵ کنسرواتوار دیگری در پالرمو تاسیس شد یا در بولونیا کنسرواتوار مجهزی در ۱۸۶۴ راه اندازی شد. این کنسرواتوار کلکسیون مجهزی از تصاویر تمام موسیقیدانان دنیا داشته است. کنسرواتوار میلا ن در ۱۸۰۷ تاسیس شد. روسینی برای شهر پزارو که شهر مادری اش بوده، مبلغ ۱۳۰۰ لیر اهدا می کند تا مدرسه موسیقی در این شهر احداث شود. کنسرواتوار فلورانس هم در سال ۱۸۱۴ تاسیس می شود.

در آلمان کنسرواتوارها قدمت زیادی ندارند، اما نهادهای مشابهی وجود داشته که نقش کنسرواتوار را ایفا می کرده اند، مانند مدرسه سن توماس لا یپزیک که سباستین باخ در آنجا آوازهای کلیسایی را اجرا می کرده است.

در قرن نوزدهم به خاطر اساتید برجسته ای که در آلمان فعالیت می کنند، کنسرواتوارهای این کشور پیشرفت زیادی کردند. در سال ۱۸۵۰ کنسرواتوار برلین راه اندازی می شود که ژوزف یواخیم از جمله اساتید آن بوده. شهر فرانکفورت در سال ۱۸۷۸ صاحب کنسرواتوار می شود و شهر مونیخ هم در سال ۱۸۴۶.

کشور اتریش تنها در سال ۱۹۰۹ است که از یک کنسرواتوار دولتی بهره مند می شود. در مجارستان در سال ۱۸۸۰ یک آکادمی ملی موسیقی تاسیس می شود. همچنین در سوئیس کنسرواتوار ژنو در ۱۸۳۷ راه اندازی می شود. در <برن> هم مدرسه ای در ۱۹۲۷ تاسیس می شود که از جمله کنسرواتوارهای مهم محسوب می شده است. در بلژیک کنسرواتوار مهمی به نام کنسرواتوار بروکسل وجود دارد که تاسیس آن به سال ۱۸۱۳ برمی گردد.

در هلند سه کنسرواتوار مهم در آمستردام، روتردام و لا هه فعال بوده که به ترتیب در سال های ۱۸۶۲، ۱۸۴۵ و ۱۸۲۶ تاسیس شده اند. در انگلستان، آکادمی سلطنتی موسیقی هست که در ۱۸۲۲ تاسیس شده. همچنین آکادمی لندن که در ۱۸۶۲ راه اندازی شد. در کشورهای اسکاندیناوی، کنسرواتوار کپنهاک در ۱۸۶۷، کنسرواتوار اسلو در ۱۸۶۵ و کنسرواتوار استکهلم در ۱۸۷۱ دایر شد. در لهستان، کنسرواتوار شهرهای کراکو و ورشو به ترتیب در سال های ۱۸۸۸ و ۱۸۲۱ راه اندازی شد و در اسپانیا هم کنسرواتوار مادرید در ۱۸۳۰ دایر شد. کنسرواتوار پرتغال هم در ۱۸۳۳ راه اندازی شد. اما در روسیه، کنسرواتوار لنینگراد در ۱۸۶۲ تاسیس شد و کنسرواتوار مسکو هم کار خود را در ۱۸۶۶ شروع کرد. آمریکا هم در تمام شهرها و مناطق خود کنسرواتوارهایی دارد که فعالیت موسیقی در آنها کاملا مدرن و به روز است.

این امید است که کنسرواتوارهای اروپا و آمریکا تبادل هنری بیشتری با هم داشته باشند.