سال ها پیش و در آستانه برگزاری مسابقات جام جهانی ۹۸، فیفا که اعلام کرد از ۳۲ تیم حاضر در جام جهانی هر یک قطعه ای ساخته و به فدراسیون بدهد تا همه این آهنگ ها در قالب یک سی دی منتشر شده و به دست همگان برسد.

همین شروع خوبی برای راه افتادن بازار رقابت ها بود تا ایران هم مثل همه کشورهای مهم فوتبالی برای همه تیم های مطرحش به خصوص تیم ملی صاحب یک آهنگ رسمی شود. در تمام کشورهای دنیا تیم های محبوب و مهم سرود های مختص خود را دارند. از میان این تیم ها می توان به تیم های رئال مادرید، بارسلونا، بایرن مونیخ، منچستر، لیورپول و چلسی و... اشاره کرد، اما در ایران اولین بار در سال ۱۳۷۷ بود که تیم ملی فوتبال صاحب یک سرود اختصاصی شد. قطعه «ملی پوشان» به مناسبت صعود تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی ۹۸ فرانسه از صدا و سیما پخش شد. این اولین باری بود که تیم ملی ایران صاحب یک قطعه منحصر به فرد و اختصاصی می شد.

چه کسی جرقه اول را زد؟

دهه هفتاد که گذشت، شاید خیلی ها فراموش کردند که در این دهه آهنگی برای تقدیر از تیم ملی اجرا شد. هرچند این قطعه یک قطعه صرفا فوتبالی نبود، اما به هر حال، همین که جرقه ای کوچک را منجر می شد، کفایت می کرد. قضیه تا چند سال حول محور همین قطعه می چرخید و این قطعه تنها قطعه ای بود که می شد از آن تحت عنوان سرودی برای پیروزی های فوتبالی و کلا ورزشی یاد کرد، اما آنچه جالب توجه شد و موجب شد تا همگان به فکر ساخت یک قطعه برای تیم مورد علاقه خود بیافتند، به گفته ای، رقابت ها و رقابت ها و رقابت ها و نه رفاقت ها! بود! یکی از خوانندگان ساکن آمریکا موجب شد تا همه به فکر ساختن قطعه ای برای تیم ملی فوتبال باشند. این خواننده اعلام کرده بود که به همراه یکی از دی جی های معروف ایرانی روی ترانه ای از شاهکار بینش پژوه آهنگی ساخته اند که قرار است به عنوان نماینده ایران اجرا شود. این قطعه مربوط به تیم ملی فوتبال ایران بود که برای حضور در جام جهانی ساخته شده بود. همین امر موجب ایجاد حساسیت های بسیار از سوی کمیته فرهنگی فدراسیون فوتبال شد. تا جایی که حجت الاسلام علیپور مسوول کمیته فرهنگی فدراسیون فوتبال اعلام کرد به طور قطع این سرود با صدای خوانندگان داخلی خواهد بود و قطعه ساخته خوانندگان لس آنجلسی که قرار بود در قالب یک سی دی منتخب از تمام کشورهای شرکت کننده ارائه شود، به رسمیت شناخته نشد.حساسیت این مسوول به این جهت بود که این دو خواننده و موزیسین حقشان نیست که برای چنین موضوع مهمی در جهان کار کرده و معروف شوند. هر چند این دو شهرت خود را داشتند و اصلا همین شهرت موجب پیشنهاد چنین کاری به آنها شده بود.

چه کسی انتخاب شد؟

اسامی زیادی ارائه شدند و خوانندگان زیادی برای خواندن اثری تحت عنوان آهنگ تیم ملی پیشنهاد شدند که در این میان می توان به خوانندگان سنتی همچون علیرضا افتخاری و حسام الدین سراج اشاره کرد. در میان پاپ ها نیز محمد اصفهانی، علیرضا عصار، مجید اخشابی، علی لهراسبی و مهراج محمدی پیشنهاد های اصلی و گزینه های مهم بودند. ناگفته نماند که در این میان نیز بسیاری از خواننده ها برای خواندن اولین مورد فوتبالی اعلام آمادگی کردند، اما گزینه هایی مثل گروه آریان و امیر تاجیک در راس همه قرار داشتند. فدراسیون فوتبال به دنبال اعلام آمادگی خواننده ها، سیزده قطعه پاپ را به دست آهنگسازان داد و آماده کرد. اما این انتخاب ها به کشمکش انجامید تا جایی که شرکت ایران خودرو حامی فدراسیون فوتبال اعلام کرد که با علیرضا عصار به توافق رسیده است. سرود تیم ملی که باید المان یک تیم حرفه ای فوتبال باشد به حربه ای هنری تبدیل شد. همان زمان بود که امیر تاجیک در سایت اختصاصی خود تیتر زده امیرتاجیک سرود ملی تیم ملی ایران را در جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان می خواند. در حالی که همزمان با این اعلام، علیرضا عصار را به عنوان خواننده این سرود رسمیت بخشیدند.

پرسپولیس قهرمان ما

داریوش خواجه نوری، آهنگ سرود پرسپولیس را ساخت. او که از طرفداران پرو پاقرص و دوآتشه تیم سرخ است درباره ساخت این آهنگ و حواشی آن می گوید: برای اولین بار است که در ایران قطعه ای برای یک تیم به صورت حرفه ای اجرا می شود. در این قطعه سعی شده از صدای تمامی بازیکنان پرسپولیس اعم از پیشکسوت و جدید استفاده شود. همچنین به جرات می توانم بگویم که این برای اولین بار است که در ایران یک تیم سرود رسمی دارد. برای اولین بار از این سرود در بازی تیم های استقلال و پرسپولیس بهره برداری شد. وی در خصوص قطعه ساخته خود گفت: برای اولین بار در دنیا است که سرود رسمی یک باشگاه توسط تمامی بازیکنان و پیشکسوتان مطرح و هوادارانش اجرا می شود. وقتی پیشنهاد خواندن دنیزلی را به مسوولان تیم دادم، و به وی منتقل کردند، با آن موافقت نکرد. می گفت این قطعه به زبان فارسی بوده و نمی تواند به آن زبان صحبت کند. با پادرمیانی مسوولان باشگاه و بالاخره اصرار آنها، دنیزلی حاضر شد با به زبان آوردن کلمه «پرسپولیس»، در این سرود مشارکت کند. این قطعه حدود ۴۰ خواننده دارد که اولین سرود رسمی برای یک تیم در فوتبال ایران و همین طور در آسیاست. چون بنا به گفته خواجه نوری، آسیایی ها بر خلاف اروپایی ها، سرود رسمی برای تیم هایشان ندارند.

سرود استقلال

به دنبال همه حرف ها و حدیث ها و مخالفت ها... باشگاه استقلال نیز به دنبال درخواست های مکرر هوادارانش صاحب یک قطعه فوتبالی شد و مانند باشگاه های بزرگ جهان صاحب سرود واحد می شود، خواننده این قطعه درباره همکاری اش با این تیم می گوید: این سرود نشان باشگاه استقلال است و به همین دلیل سعی کرده ایم کلام آن بر این تیم پرافتخار و هواداران آن متمرکز باشد. این قطعه توسط مهرداد مجابی آهنگسازی شده است. گفتنی است که این سرود با صدای بسیاری از خواننده های مطرح داخلی تست شد که در نهایت تصمیم گرفته شد سرود با صدای «مجید گرامیان» خوانده شود. این سرود با حضور ۲۶ نوازنده سازهای مختلف و ۱۷ خواننده کر و آهنگسازی مهرداد جنابی ضبط و پس از تکمیل شدن در اختیار هواداران قرار گرفت.

کاندیداها چه کسانی بودند؟

پس از این انتخاب فیفا، حجت الاسلام علیپور معاون فرهنگی فدراسیون اعلام کرد که ما با استعلامی که از فیفا داشته ایم عقد هرگونه قرارداد با این خوانندگان تکذیب شده است. او ادامه داده بود: البته این حق طبیعی ماست که بخواهیم خواننده ای را معرفی کنیم که در اثرش فرهنگ اصیل ایرانی را مد نظر بگیرد. برای این انتخاب ها کسانی هم معرفی شدند. پس از آن بحث شهرام ناظری مطرح شد و مردم یاد آهنگ زیبای سواران دشت امید افتادند که در جام جهانی ۱۹۹۸ بارها پخش شد و البته بسیار مورد توجه قرار گرفت.

اسامی افتخاری و گروه عارف و... هم مطرح شد ولی....

بنیامین بهادری نیز قطعه ای آماده کرده بود که گفته می شود به نفع آریان کنار کشید. البته گروه میناوند جمشیدی و نکیسا هم آهنگ و کلیپی ساختند که با توجه به ادعایی که کرده بودند به دلیل فوتبالی بودن خودشان اثر متناسب تری نسبت به بقیه قطعات ساخته شده است. شعر این قطعه را شاهین شاهین زاد سروده است و هرکدام از این سه نفر قطعاتی از این آهنگ را می خوانند.

ملاک انتخاب

آنچه حائز اهمیت است البته این است که آهنگ یک تیم باید علاوه بر دارا بودن پارامترهایی همچون لحن حماسی و شاخصه های ایرانی بودن این نکته را هم مد نظر قرار دهد که ایجاد هیجان و تحرک برای بازیکنان و تماشاگران در خود داشته باشد. چیزی که تاکنون در آهنگ های سنگینی که از سیما پخش شده مشاهده شده همین سنگینی آهنگ ها است و ظاهرا مدیران فرهنگی فدراسیون هم اکنون بیشتر بر روی حرکت زایی و قدرت تهییج و جذاب بودن این آهنگ تاکید دارند. مشخص است که انتظار تماشاچیان فوتبال یک موسیقی سنتی یا عرفانی یا معنی گرا و حتی حماسی صرف نیست. آنها آهنگی می طلبند که شور و هیجان به آنها منتقل کند.

...و اما سرودها:

این شعر ها نمونه هایی است که توسط گروه ها ی مختلف درباره فوتبال اجرا شده است البته هیچ کدام از این ترانه ها با استقبال چندانی روبرو نشده است. هرچند بارها از رسانه های مختلف پخش شده اند.

ترانه قطعه پرسپولیس

سرخ بی همتاست

سرخ بی پرواست

سر خ در رگ هاست

سرخ در هرجا هرجا هرجا هرجا

همه با هم پاکوبان باهم

همه با هم هم پیمان با هم

ای عشق بی پایان ما

«عزم و ایمان – مرد میدان »

با صدای امیر تاجیک

عزم و ایمان فخر و آواز است آنک

مرد میدان توپ و دروازه است آنک

گر حریفان داغ گل چینند از گل

جیب یاران بلبل تازه است آنک

از شاهچراغ تا چهلستون

با صدای قاسم افشار

تخت جمشید تا بیستون

قدمتی داره بی مثال

مردایی داره مثل زال

رنگ دلا سبز و سرخ و سفید

سه رنگ عشق و غیرت و امید

خلیج اون همیشگی فارسه

زادگاه ماد و پارت و پارسه

زادگاه ماد و پارت و پارسه

سرود استقلال

ای دلاور ای گرد ایران زمین

ای که مهر شیران زده بر جبین

مام میهن از غرورتان استوار

تا ابد شود نامتان ماندگار

آبی نشان افتخار ماست

آزاده مردان فر آسیاست

اسطوره گشتید در مبارزه به هر زمان

ای پهلوانان زنده یادتان

شیر مردان شرق هم تبار ما

جاودانه مردمان در دیار ما

عزم بی مثالتان چون چراغ ما

...

ایران من

با صدای علیرضا عصار

وطنم، نام تو صدر همه نام جهان

جام جمت سرور جام جهان

حکم اهوراست به اهریمنان

پارسیان تا به ابد قهرمان

هرکه به ما شاخه گلی هدیه داد

ملت ما باغ گلش تحفه داد

ملت ما ملت بخشایش است

صلح طلب طالب آرامش است

رافت ما یکسره در خون ماست

عرق وطن مسلک و قانون ماست

...

آهنگ ای جاویدان ایران

گروه آریان

باز اسم وطن اومد به میون

بازم عاشقا جمعند همشون

میدون و هزار قلب بی قرار

دستا به دعا چشما نگرون

پر شد همه جا یک دل یه صدا

فریاد همه از پیر و جوون

پیش تا پایان ای جاویدان ایران

پیش تا پایان ای جاویدان ایران

پیش تا پایان ای جاویدان ایران

پیش تا پایان ای جاویدان ایران

...

لی‌لا رضایی