حالا ۴۳ سال از خلق شاهکار گابریل گارسا مارکز می گذرد، اثری که نویسنده کلمبیایی را به شهرت رساند. هفته گذشته وب سایت Oprah به بهانه چهل وسومین سال انتشار «صدسال تنهایی» نگاهی به زندگی و آثار این نویسنده داشت.

او را در سراسر آمریکای لاتین می شناسند و به نشانه علا قه، گابو صدایش می زنند. هموطنانش در کلمبیا، جنوب آمریکا و وطن دومش مکزیکوسیتی ، با عشق و احترام از او یاد می کنند. همگی اینها مدعی اند او به آنها تعلق دارد. او به عنوان نویسنده ای که برنده جایزه نوبل ادبیات شده بر نویسندگان و خوانندگان سراسر جهان تأثیر گذاشته است.

روزنامه نگار، مربی روزنامه نگاران، فیلمنامه نویس سینمایی و تلویزیونی و منتقد سینماست و از روایتی که خود از سیاست دارد، حمایت می کند. او افکار خود را بیان می کند و فقط به زبان اسپانیایی می نویسد و تکلم می کند.

گابریل با لقب گابو (به معنای گبریل کوچولو در اشاره به اسم پدرش) مارس سال ۱۹۲۷ در شهر کوچک و تولیدکننده موز، یعنی آراکاتاکا به دنیا آمد. زمان تولد گابریل، تولید موز در آراکاتاکا در اوج شکوفایی خود قرار داشت ولی سال بعد، درآمد حاصل از تولید موز آنچنان نزول کرد که اوضاع اقتصادی شهر به هم ریخت و این به هم ریختگی هرگز درست نشد.

از آنجا که پدر و مادرش معاش خانواده را بسختی تأمین می کردند، پدر و مادربزرگ مادری اش او را نزد خودشان بردند و مثل یکی از اعضای خانواده بزرگ کردند. آنها آدم های شاد و پرنشاطی بودند. پدربزرگش یک سرهنگ قدیمی با مدال افتخار بود که اهالی شهر آراکاتاکا برایش احترام قائل بودند.

او برای تأمین معاش خانواده، آب نبات هایی به شکل حیوانات می فروخت. پدربزرگ گابریل حتی عجیب و غریب ترین و خرافاتی ترین قصه ها را هم با اعتقادی راسخ تعریف می کرد. هر دوی آنها قصه گو های بزرگی بودند و خانه ای که آنها گابو را در آن بزرگ می کردند، جن زده بود. زندگی و هنر گابریل گارسیا مارکز این گونه شکل گرفت.

● کولی تشنه

گارسیا مارکز در ۱۹ سالگی با این که شور و شوق زیادی برای نویسنده شدن داشت، چون می خواست به نظر پدر و مادرش مبنی بر سودمند بودن احترام بگذارد، وارد دانشکده حقوق بوگوتا شد. گارسیا که تشنه بود چیزی او را مشغول خود کند، به جای آن که درس هایش در دانشکده حقوق را بخواند، در شهر بوگوتا پرسه می زد و شعر می خواند.

او آثار نویسندگانی چون فرانتس کافکا و ویلیام فالکنر (نویسنده آمریکایی که بیشترین آثار ترجمه شده را در زمان او داشت) و ارنست همینگوی و جیمز جویس و ویرجینیا وولف را نبوغ آمیز می دانست. در این زمان نویسندگی را شروع کرد. اولین کتاب او رمان کوتاهی به نام «توفان برگ» (۱۹۵۲) بود که ناشران از چاپ کردن آن عذر خواستند، ولی مدتی بعد، از سوی یک ناشر که مدیر آن ناگهان غیبش زد، برای چاپ پذیرفته شد.

● مارکز عاشق

گارسیا مارکز پیش از آن که در ۱۸ سالگی زادگاه خود را برای رفتن به دانشگاه ترک کند، با دختر ۱۳ ساله ای به نام مرسده بارچا پاردو آشنا شد و گفت او جالب ترین زنی بوده که در تمام عمرش دیده است. او با شور و عشق به مرسده پیشنهاد ازدواج داد. مرسده در ۱۳ سالگی می دانست که می خواهد درس و مدرسه اش را به پایان برساند.

او به پیشنهاد ازدواج گارسیا مارکز جواب رد داد؛ هرچند این دو ۱۴ سال بعد با هم ازدواج کردند، ولی عشق آنها یک عمر طول کشید و پیوند زناشویی شان برای گارسیا مارکز یک نیروی پیش برنده و انگیزه بخش شد. مرسده منبع الهام و قهرمان مارکز است.

این دو به یکدیگر اطمینان متقابل داشتند. وقتی مارکز در پی یک سفر با اخراج از دانشکده حقوق مواجه شد، مرسده در ۲۷ سالگی صبورانه منتظر او ماند تا این که گارسیا نزد او بازگشت.

● تبعیدی

گارسیا مارکز پس از آن که دانشگاه را ترک کند، سراغ روزنامه نگاری رفت. او در آن زمان یک مقاله احساساتی، اما بحث انگیز درباره یک ملوان کشتی شکسته در کلمبیا نوشت. سردبیران روزنامه مربوط که نگران شده بودند دولت وقت به خاطر این مقاله رسواکننده گارسیا مارکز را تحت پیگرد قرار بدهد، او را به ایتالیا فرستادند.

در اروپا دوستان گارسیا مارکز مدام او را جا به جا می کردند تا دچار دردسر سیاسی نشود. او ۵ سال از شهر ها و کشور های مختلفی چون رم، ژنو، لهستان، مجارستان، پاریس، ونزوئلا، هاوانا و نیویورک گزارش فرستاد.

او همچنان به نوشتن گزارش هایی که به آنها اعتقاد داشت، ادامه داد؛ ولی این گزارش ها باعث شدند او در کشور خود کلمبیا و جا های دیگر به یک تبعیدی تبدیل شود.

او به دلیل ماهیت بحث انگیز نوشته های سیاسی اش به سال ۱۹۸۰ در کشورش مورد استقبال قرار نگرفت. با ویزای بسیار محدودی که در اختیار داشت از سال ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶، یعنی بیش از ۳۰ سال، اجازه ورود به خاک آمریکا را نداشت. خیلی ها او را یک خائن و شورشی می دانستند و خود مارکز هم هرگز بابت این قضیه عذرخواهی نکرد.

● نویسندگی و موفقیت

گارسیا مارکز پس از پشت سر گذاشتن یک دوره ۳ ساله انسداد ذهنی نویسنده که تا ابتدای سال ۱۹۶۵ طول کشیده رمانی شخصی ای که همیشه دنبال نوشتن آن بود، از ذهنش تراوش کرد. در طول فقط یک هفته از انتشار رمان «صد سال تنهایی» در سال ۱۹۶۷ تمامی ۸ هزار نسخه این رمان به فروش رفت.

این رمان به چندین و چند زبان زنده دنیا ترجمه شد و جوایز ادبی معتبری چون چیانچیانو در ایتالیا، جایزه بهترین کتاب خارجی در فرانسه و جایزه رومولو گالگوس و در نهایت جایزه نوبل ادبیات را به دست آورد.

گابو در پی این موفقیت به نویسندگی خود همچنان ادامه داد. رمان های او، هم جادویی و هم افسانه ای، از سال ۱۹۷۰ تاکنون او را در صف اول ادبیات قرار داده است: پاییز پدرسالار، وقایع نگاری یک مرگ پیش بینی شده، عشق سال های وبا، تیمسار در هزار تویش و از عشق و شیاطین دیگر.

او همچنان به نوشتن کتاب های پر و پیمان و جذاب ادامه می دهد. در مورد کتاب های گارسیا مارکز، خواننده از یک بابت می تواند کاملا مطمئن باشد، این که از خواندن کتاب های این نویسنده به هیچ وجه احساس خستگی و کسالت نخواهد کرد. او از وقتی در سال ۲۰۰۳ کتاب بیوگرافی اش با اسم مناسب «زنده ام تا روایت کنم» را منتشر کرد، با تحسین های فراوانی رو به رو شد. این کتاب غیرداستانی مثل کتاب های داستانی اش قلب خوانندگان سراسر جهان را ربود. گارسیا مارکز «خاطرات دلبرکان غمگین من» را سال ۲۰۰۵ منتشر کرد.

گفتنی است اسداله امرایی، روزنامه نگار و مترجم معروف، بتازگی یکی از رمان های مارکز را که پیش از این با عنوان پاییز پدرسالار در ایران شناخته شده بود، با نام «خزان خودکامه» ترجمه و منتشر کرده است.

● نویسنده بی ادا

گارسیا مارکز با مو های مجعد و قدی کوتاه در حالی که یک لباس کار آبی رنگ زیپ دار به تن داشت، از ماشینش پیاده شد. ظاهرا این لباسی است که گارسیا برای نویسندگی هنگام صبح تن می کند. اتاق کار مارکز در واقع یک خانه ویلایی جداگانه است که با وسایل تهویه هوای مخصوص تجهیز شده (مارکز هنوز نتوانسته خودش را با سرمای صبحگاهی مکزیکوسیتی وفق دهد.) علاوه بر این، هزاران صفحه موسیقی، دایره المعارف های مختلف و دیگر کتاب های مرجع، تابلو های نقاشی از نقاشان آمریکای لاتین و یک مکعب روبیک روی میز عسلی، توجه آدم را به خود جلب می کنند.

اثاثیه باقیمانده شامل یک میز تحریر و صندلی ساده بود و یک کاناپه و یک صندلی راحتی که با هم ست بودند. گارسیا مارکز با وجود شهرت جهانی اش، همچنان آدمی متواضع و فروتن است و هیچ گونه ادا و اطوار غیرعادی از خودش در نمی آورد که این جای تحسین دارد.