● از سرزمین سپیده و صبح ...

محمدحسن فرحبخشیان، فرزند محمداسماعیل، در سال ۱۳۲۰ خیامی در منطقه ی فرح بخش نیشابور دیده به جهان گشود و روزگار کودکی و نوجوانی را در دیار سپیده و صبح بالید. هر چند تحصیلات وی تا مقطع سیکل متوسطه، بیشتر، فرجام نیافت اما رویدادی در دوره ی جوانیش، دریچه ی دیگری از زندگی بر روی وی گشود ... خرداد سال ۱۳۴۲ –از این رویداد بیشتر خواهیم گفت اما اکنون بازگشتی خواهیم داشت به رویش ریشه های شعر در نهاد کودکی محمد حسن فرحبخشیان ...

● بارش شعر

وجود محمدحسن فرحبخشیان، از همان اوان کودکی و نوجوانی با دلبستگی به ائمه آمیخته شد، در جایی از آن زمان چنین می گوید: «اولین بار که با مادرم در مجلس عزاداری امام حسین (ع) شرکت کرده بودم، سخنران درباره ی حضرت فاطمه زهرا (س) و علت شهادت و محل دفن آن بانوی بزرگوار سخن می گفت و در پایان مداحی به ذکر مصیبت ایشان پرداخت که من زار زار گریه کردم و در آن هنگام در قلبم جرقه ای زد که ای کاش می توانستم من هم در مدح و ثنای این بانوی دو عالم شعر بگویم در همانجا از بی بی خانم فاطمه(س) خواستم مرا کمک کند و همان هم شد.» و سرانجام زلال باران شعر در یکی از روزهای ۱۲ سالگی بر نهاد شیفته ی محمد حسن باریدن گرفت ... :«یک شب خوابیده بودم در خواب دیدم وارد مجلسی شدم که بزرگان همه جمع بودند و در مدح اهل بیت شعر می گفتند. در میان آنها بشیر و شهریار را دیدم که مورد عنایت اهل بیت قرار گرفتند، خیلی ناراحت شدم که چرا من نباید شعر بگویم، در یک لحظه یکی از بزرگان مرا به اسم صدا زد و گفت، حسن کوچک هم شعر بخواند. صبح آن روز که از خواب بیدار شدم، بی اختیار شعر مثل باران از دهانم خارج می شد و من که در آن زمان ۱۲ سال بیش نداشتم، شروع کردم به نوشتن اشعاری که می سرودم، روز به روز بیشتر از محبت اهل بیت (ع) به خصوص فاطمه زهرا (س) و سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع) بهره مند شدم.»

● این ژولیده شوریده خاکی

اما نهاد شیفته و طوفانی فرحبخشیان بیست و دو ساله در امتزاج با یکی از بزرگترین وقایع تاریخ معاصر ایران، جوهره ای دیگر گرفت؛ وی همزمان با نخستین جرقه های انقلاب اسلامی ایران، به رهبری امام خمینی بود، با سرودن دو بیت شعر، که بهای آن، بازداشت و تحمل سه سال و هشت ماه حبس در زندان ساواک بود، با انقلاب ایران همراه شد:

پیــام رهبــر ایران در این جهــان این است

سـکوت در برابر ظالم، خـلاف آییـــن است

چـو دید عکس خمینی، به خود گفتا شاه:

کسی که کاخ مرا زیر و رو کند، این است!

«خرداد سال ۴۲ در مدرسه فیضیه پای منبر امام خمینی(ره) دو بیت شعر درباره اهمیت و ارزش ولایت فقیه سرودم و مجلس چنان متحول شد که بعد از پایان سخنرانی امام، مرا دستگیر و به زندان ساواک قم بردند و تا ۱۵ روز زیر شکنجه دژخیمان در بدترین وضعیت اذیت و آزار و بعد از آن به بند یک زندان قصر منتقل شدم. بعد از چند روز در بین راه بند، تا محل بازپرسی، مرحوم آیت الله طالقانی را ملاقات کردم و همین برخورد باعث شد که وی به دژخیمان گفت، این ژولیده ی شوریده ی خاکی را از کجا آوردید. بعد از آن با این مرد خدا چندین بار دیدار داشتم که او نام ژولیده را بر من نهاد».

ژولیده پس از آزادی از زندان، تا سال ۱۳۵۷، دو بار دیگر و در جمع، ۶ ماه دیگر زندان را تجربه کرد.

وی در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، نیز در جبهه های نبرد حضور یافت و برخی سروده های حماسی وی به آن دوران بر می گردد.

● سکونت در ورامین

ژولیده ی نیشابور، پس از رهایی از زندان قصر مدتی در ورامین ساکن شد، و سپس به وطن مراجعت نمود و در مرحله ی دوم از سال ۱۳۶۸ در ورامین سکونت گزید و در جوار احترام و مهمان نوازی مردمان این دیار، تا واپسین لحظه های حیاتش را در این شهر پایید.

سرانجام، ژولیده ی نیشابور، در عصرگاه روز پنجشنبه، نوزدهم مهر ۱۳۸۶ خیامی، در بیمارستان سوم شعبان تهران بر اثر سکته ی قلبی، دیار خاکی را ترک گفت و پیکر شیدایی اش، در گورستان ورامین موسوم به گلزار شهدای حسین رضا در کنار فرزند شهیدش، آرام گرفت.

● آثار ژولیده ی نیشابور

درونمایه ی اغلب سروده های این شاعر آئینی و دغدغه مند، مذهب، مدح اهل بیت (ع)، انقلاب و دفاع مقدس می باشد. از این شاعر نازک اندیش و بدیهه سرای نیشابوری تا کنون بالغ بر ۳۰ اثر در قالب کتاب و جزوه مشتمل بر مجموعه آثاری از قبیل: «گلبانگ عشق»، «ای قلبها بسوزید»، «ای چشمها بگریید»، «چه کنم، دام می سوزد» و ... به زیور طبع آراسته گردیده که برخی از این آثار بیش از ۱۵ بار تجدید چاپ شده است.

اما برخی شعرهای ژولیده ی نیشابور، سال هاست که همچون جوی روان بر زبان مردم، پوسترها و اعلامیه ها و سایر جراید و رسانه ها جاری اند، از آن جمله اند: «در بهار آزادی جای شهدا خالی» و «ای شهیدان وطن پر لاله گلزار شماست» و ... .

● راز شعر عاشورایی

ژولیده، زیارت عاشورا را هم به زبان شعر درآورده است. وی در مصاحبه ای با روزنامه ی کیهان، انگیزه ی این کار را چنین ترسیم می نماید: «در یک شب جمعه، بعد از خواندن زیارت عاشورا، به خانم فاطمه زهرا (س) متوسل شدم. بعد از گریه و زاری به خواب رفتم ساعت ۲ بعد از نیمه شب بود که در خانه به صدا درآمد. وقتی رفتم دم در، یک آقای بزرگواری با شال سبز مرا به اسم صدا زد و گفت، چرا زیارت جدم را به شعر نمی گویی و سپس از نظر رفت و من آن شب تا صبح تمام زیارت عاشورا را به شعر درآوردم.»

با بازخوانی قطعه شعری ژولیده ای، حرمت اندیشه اش را پاس مینهیم:

▪ «لطف حق»

دلت را خانــه ی مــا کـن، مصفّـا کردنش با من

به ما درد دل افشـا کـن، مـــداوا کردنش با من

اگر گم کــــرده ای ای دل، کلیـــد استجــابت را

بیا یک لحظــه با ما باش، پیـــدا کردنش با من

بیفشان قطره ی اشکی که من هستم خریدارش

بیاور قطــره ای اخـــلاص، دریـــا کردنش با من

اگر درهـا به رویت بستـــه شـد دل برمکن بازآ

درِ این خـانه دق البــــاب کُـــن واکردنش با من

به من گــو حاجت خود را، اجـابت می کنم آنی

طلب کن آنچه می خواهی،مهیّا کردنش با من

بیا قبل از وقـــوع مرگ روشـن کن حسابت را

بیاور نیک و بد را، جمـع و منــها کردنش با من

چو خوردی روزی امـــروز ما را شـکر نعمت کن

غم فــردا مخـور، تأمیـــن فـــردا کردنش با من

به قــرآن آیه ی رحمت فــراوان است ای انسان

بخـوان این آیه را، تفسیر و معنا کردنش با من

اگر عمـری گنـه کردی، مشو نومیــد از رحمت

تو نام تـــوبه را بنویـس، امضـــا کردنش با من