روزی که واژه های من، خاک بود/ من یار خوشه ها بودم/ روزی که واژه های من خشم بود/ من یار زنجیر ها بودم/ روزی که واژه های من، سنگ بود/ من یار جویباران بودم/ روزی که واژه های من شورش و انقلاب بود/ من یار زمین لرزه ها بودم/ روزی که واژه های من، حنظل بود/ من یار مردمان خوش بین بودم/ چون واژه های من، به عسل بدل شد/ مگس چهره ام را پوشانید.

مرگ محمود درویش در شصت و هفت سالگی. در بیمارستانی در تگزاس آمریکا و بعد از عمل جراحی قلب، مرگ یکی از نمادین ترین چهره های ادبیات متعهد بود که به قولی کمتر همتایی چون او داشت. درویش در بیش از چهار دهه فعالیت شعری، ادبی، روزنامه نگاری و حتی سیاسی الگو و شمایلی بود از شاعری فلسطینی که در آثار پرتعدادش روایت های مختلفی از زمانه و روزگار ملتی می داد که خانه اش آتش گرفته اما غرورش پابرجاست. این ویژگی مهم هرچند با محمود درویش وارد شعر مقاومت نشد، اما به دست او به اوج و شکوه رسید. درویش با باورهایی این چنینی و تلاش برای تبدیل کردن رنج ملتش به فرآیندی ادبی، شعری نوشت که علاوه بر مضمون های پرشورش از زیبایی شناسی و ساختارهای خلاقانه برخوردار بود. هم این نکته مهم است که اصولا شخص او را از انبوه شاعران و نویسندگان به خصوص عرب معترض جدا می کند. به واقع محمود درویش شاعر توانایی بود که توانست در آثارش مفاهیم مبارزاتی خود را به صورتی زیبایی شناسانه و با برخورداری از جوهره ادبی روایت کند.

به همین خاطر او علاوه بر این که در کنار چهره هایی مانند نزار قبانی، نازک الملائکه، خلیل الحاوی، آدونیس و... یکی از برجسته ترین و جریان سازترین شاعران معاصر ادبیات عرب محسوب می شود، نمادی است از مردی از وطن رانده شده که سرآشتی با اشغال گران ندارد. محمود درویش به سال ۱۹۴۱ در روستای «بروه» در شرق عکا در فلسطین متولد شد. زمانی که هفت ساله بود به خاطر تجاوز اسرائیل به فلسطین از دیارش آواره و دور شد. درویش در اکثر سال های عمرش این دوری از وطن را تجربه کرد و در کشورها و شهرهای مختلف جهان ساکن شد. تحصیلات خود را در مسکو انجام داد و از همان زمان گرایش های چپ در آثار و عقایدیش پیدا شده و باعث شد تا به عنوان شاعری چپ گرا معرفی شود.

نخستین کتاب شعرش با عنوان «پرندگان بی بال» در نوزده سالگی اش منتشر شد. درویش قبل از سفر به مسکو فعالیت های ژورنالیستی اش را با روزنامه هایی مانند «الاتحاد» و «الجدید» آغاز کرد که برای او مدتی زندان همراه آورد. بعد از بازگشت از مسکو به قاهره رفت و سه سال در روزنامه مشهور «الاهرام» مقالات و یادداشت های فراوانی نوشت. در سال ۱۹۷۳.م راهی بیروت شد و نزدیک یک دهه در لبنان به فعالیت های سیاسی و هنری پرداخت. بعد از حمله اسرائیل به لبنان، او تبعید و چند سالی را در پاریس، تونس و قاهره گذراند. در این دوران او دیگر به یکی از مهمترین شاعران عرب تبدیل شده بود که در بسیاری کشورهای غیرعرب نیز محبوبیت و شهرت فراوانی داشت. این ویژگی و نزدیکی اش با یاسرعرفات و سازمان آزادی بخش فلسطین باعث شد تا او در سال ۱۹۸۷.م به عنوان مدیر اجرایی این سازمان انتخاب شود. از این سال به بعد تا پایان زندگی محمود درویش با همان ایده ها و فعالیت های آغازین اش کنار جنبش های مقاومت فلسطینی حضور داشت.

او با آن که در سازمان آزادی بخش فلسطین سمتی سیاسی را پذیرفت، اما هیچ گاه اجازه نداد تا از چهره و وجه نمادین اش برداشت هایی صرفا سیاسی شود. کودکان عرب شعرهای او را از برداشتند وشهرتش به عنوان شاعری نام آور و متعهد او را کنار نام هایی چون پابلو نرودا و یانیس ریتسوس قرارداد، هرچند تفکر چپ گرای او نیز و اعتقادش در پذیرفتن صفت «تعهد» هم باعث شد تا او در صف مهمترین شاعران پرشور و آزادیخواه قرن بیستم قرار گیرد. شعر او تغزل جانداری بود از تاریخ پاره پاره سرزمین اش و همین امر بود که از درویش شاعری ساخت که به او «وجدان انقلابی انسان رنج خورده فلسطینی» اطلاق می کنند. او در این سال های آخر به شدت منتقد درگیری و اختلاف های احزاب فلسطینی مانند فتح و حماس بود و حتی در دیداری که در سال ۲۰۰۷ در سرزمین اش داشت با صراحت این انتقاد جدی خود را مطرح کرد. مرگ درویش، مرگ یکی از اصلی ترین چهره های شعر عرب بود که از میان آنها شاید تنها آدونیس امروز زنده باشد. او بیش از سی مجموعه شعر منتشر کرد و انبوه مقالاتش نیز نشان می دهد که تا پایان عمر کسوت روزنامه نگار بودن اش را حفظ کرد. در ایران بسیاری از اشعار معروف او منتشر شده اند که آخرین آنها کتاب «من یوسفم پدر» با ترجمه عبدالرضا رضایی نیا است.