جی دی سلینجر مهم نیست. این مهم نبودن، نه در افتادن با این گزاره که «خوب تکنیک بلد است» یا «در آکادمی ها دوستش دارند» بلکه نوعی نگاه به مفهوم «رمان» را پیش می نهد؛ رمان به مثابه «پیوستاری تاریخی».

جروم دیوید سالینجر (Jerome David Salinger) (اول ژانویه ۱۹۱۹) نویسنده معاصر آمریکایی است. رمان های پرطرفدار وی مانند ناتوردشت در نقد جامعه مدرن غرب و خصوصاً آمریکا نوشته شده اند.

سلینجر در آمریکا می نویسد. این پیرمرد، نشسته در کنج خانه اش، طوری به تکنیک های روایت آکادمیک چسبیده و علیه پیرامونش غر می زند، انگار که در اواخر قرن نوزدهم یا حداکثر اوایل قرن بیست متولد شده باشد. سلینجر مهم نیست چون رمان هایش به وضعیت تاریخی او نمی چسبند.

سلینجر اخته است. اگر هر اثر هنری در وضعیت فعلی که تمام جایگاه ها بازتولید است، برای این نوشته می شود تا مشخص گردد هنوز امکان آفرینش هنری وجود دارد یا نه، سلینجر اصلا چنین دغدغه ای را ندارد. او صرفا یک نویسنده و در کار پر کردن است؛ زور نمی زند چون توهم این را دارد که هنوز حرفی برای بیان کردن مانده است.

او حتی تمام بازی های نسل بیتی ها را برای معنادار کردن گزاره های مستعمل، کنار می گذارد و فقط می نویسد و می نویسد. نوع نقدی که سلینجر از آمریکا می کند، با شکایت ها و افسردگی های مزمن و هیستریک، او را ناگزیر به درون همان جریانی فرو می افکند که ادعای فاصله گرفتن و بیزار بودن از آن را دارد.

چرا که داد و فریادهای هیستریک، یعنی همان قرار گرفتن در مرحله نفی اول هگلی، به سهولت تو را در آغوش همان دیگری بزرگی پرتاب می کند که پیوسته در برابرش فریاد کشیده ای: «من از تو متنفرم!» ( در صورتی که در مرحله نفی دوم، آگاهانه شکست خود را می پذیری اما می دانی که میوه سیستم نخواهی بود و در جهت حک کردن نام خود بر تنه اش پیش خواهی رفت.) ژست خانه نشینانه، بد اخلاق و منزوی سلینجر، با دادگاه رفتن و شکایت کردن از فلان کسی که فلان سوءاستفاده را از یک رمان یا داستان او کرده، خواه ناخواه حالتی کمیک به خودش می گیرد؛ درست مثل قهرمان ناطور دشت، وقتی آن همه غر می زند، بد دهن است و بعد، داخل اتاق هتل اش چنان رفتاری که سلینجر شیفته آن است نشان می دهد.

همه اینها، نشان می دهند که اتفاقا، همان ژست منتقد که بنیامین می گوید و پیوند سفتی با تاریخمندی دارد در نوشتار سلینجر (و شاید خود او) غایب است!

در کنار تمام اینها باید به طور اساسی به این سخن لئو لوونتال توجه کرد که «آنچه خواننده از ارتباطی ادبی انتظار دارد با آنچه نویسنده به ماورای آگاهی او می فرستد، متفاوت است.» هنگامی این سخن را در کنار جمله معروف سلینجر قرار دهیم که «هیچ عذری برای ادبیات کسالت بار پذیرفته نیست» به نتیجه ای آشکار اما مهم می رسیم. سلینجر کسالت بار نمی نویسد اما «چه» می نویسد؟ درونمایه شبه عرفانی «فرانی و زویی» (بهتر است از تعبیر مکرر لایه لایگی رمان با خشونت صرف نظر کنیم) به تمامی موضع منفعلانه سلینجر را، بسیار بیشتر از بقیه آثار او، آشکار می کند.

برای رهایی از حکم بی رحمانه آدورنو («فرهنگ بعد از آشویتس زباله است») گریزی از نزدیک کردن آن به سیاست نداریم. و حتی پیشینی تر از آن، از مکتب فرانکفورت می آموزیم که ابدا نمی توان فرهنگ را از سیاست جدا کرد؛ مگر آنکه به ورطه پرسه زدن پست مدرنیستی بیفتیم که پر واضح، همه عوایدش به جیب کاپیتالیسم سرازیر می شود! انفعال سیاسی، پیامی است که سلینجر سرخوشانه برای مخاطب آمریکایی اش می فرستد و با سبک زندگی خودش، آن را تایید و تشدید می کند.

و باز به یاد داشته باشیم که لئو لوونتال می نویسد: «در زمان حاضر شاید محتوای کارکردی رمان بیشتر در خدمت آموزش باشد نه گریز...[چرا که] لازمه هر گریزی خودباوری است و خودباوری در دوره هایی که فردیت ثبات داشت شاید بیشتر یافته می شد تا در دوره کنونی که ویژگی آن ضعف نفس و نیاز به تکیه گاه هایی عجیب و غریب برای ادامه زندگی است.»(١)

جی دی سلینجر، رمان نویس مشهوری است و در کشوری می زید که رمان های easy reading در تیراژهای عظیم برای متروسواران درمی آیند و کارکردی کاملا تبلیغاتی و تثبیت کننده دارند. اما هدف قرار دادن آدم های به ظاهر بزرگ تر و مهم تر، نقدی کاراتر و ریشه ای تر به نظر می آید. پرشدن فضا، حاد گشاد شدن عرصه نمادین، افول فرهنگ و پرسه زنی های ادبی، پرسش بزرگی را پیش روی هر نویسنده ای قرار می دهند: «حالا، نوشتن، چه معنایی دارد؟»