نادر ابراهیمی از آن دست نویسندگانی است که من به کار ایشان همیشه علاقه مند بودم. خاطرم هست که در مجله فردوسی که من اولین داستان هایم را که می نوشتم در آنجا چاپ شد، ایشان داستانی داشت به اسم «کسی صدای شیپور شامگاهی را نمی شنود» این داستان برای من خیلی جالب بود و هنوز هم یادم هست که یک فضا و یک موقعیتی بود که همین مسائلی که الآن هم هست، یک گروه به خاطر زبان و لهجه ای برای هم جوک می سازند دستمایه اثر بود که باعث تشدد در یک محیط پادگانی می شود و آنقدر اینها درگیر هستند که اینها صدا را نمی شنوند و فرمانده توبیخ شان می کند و ... . این نگاه آقای ابراهیمی به نظرم قشنگ بود.

نگاه نادر ابراهیمی نگاهی است خاص خود نادر ابراهیمی. و همین دلیلی ا ست که نادر ابراهیمی را از دیگران جدا می کند. در انسان، جنایت، احتمال شما یک جغرافیایی را می بینید که خاص نادر ابراهیمی ا ست. در کارهای بیشمار دیگر نادر ابراهیمی که همین بی شماری آثار نادر ابراهیمی برای خیلی ها سر مشق و الگوست. یا «تکثیر تاسف انگیز پدر بزگ» که رمانی ا ست قابل تامل و در خور اعتنا که متاسفانه جامعه ادبی ما هنوز متوجه این اثر نشده.

اینها هستند که نادر ابراهیمی را جدا می کنند. نوع نگاه ویژه اوست. ضمن اینکه او فرهنگ های بومی را خوب می شناخت. در «آتش بدون دود» جغرافیایی که در آن اتفاقات می افتد، کاملا در چنگک نویسنده است. با شناخت فضای ترکمن یک کار در خور و خوب را به انجام رساند. اینکه نگاه نادر ابراهیمی نگاه خاصی دارد به این دلیل است که او نویسنده ی خوب خوانده ای هم هست. ما کمتر نویسنده یی داریم در حال حاظر و حتی قبل، که بخوانند.

نویسنده هستند اما نمی خوانند. نادر ابراهیمی از نویسندگانی ست که خوب خوانده و اشراف دارد. و او را می شود در تمام عرصه ها، از نمایشنامه نویسی، فیلمنامه نویسی، برای کودکان، برای بزرگسالان، درس هایی در مورد داستان نویسی، و بسیاری دیگر، او را انسان پویایی ساخته. و این ویژگی هاست که او را متمایز می کند.

اگر داستان های شاعرانه ی او را هم نگاه کنیم می بینیم نادر ابراهیمی خیلی خاص می شود. باز در «تکثیر تاسف انگیز پدر بزرگ»، اگر یک کار مدرن بخواهیم او خاص می شود. در «آتش بدون دود» باز ویژگی هایی دارد که خود را خاص می کند. و ما کمتر نویسنده یی داریم که اینگونه باشد.

ابراهیمی مدیر خوبی بود. ما خبر داریم بسیاری از آثار را دیگران گرد آوری می کردند، اما او خوب می دانست که چه کسی را به چه کاری و کجا بفرستد. این مدیریت حیرت انگیز خاص کار او است.

یکی دیگر از خصیصه های ابراهیمی آن است که او در عین حال روی چند اثر کار می کرد. و این خیلی مهم است. گاهی روی میز کارش سه اثر در حال نوشتن بود. این آن چیزی ست که من خودم دیدم. نادر ابراهیمی با این همه جاهایی هم شتابزدگی هایی در آثار نادر ابراهیمی دیده می شود و طبیعی است.

هر نویسنده ای در هر کجای دنیا. در شاهکارترین کارهایش، نقص هایی وجود دارد. (یکی از مشکلاتی که همیشه ما داریم که مربوط به ابراهیمی هم نمی شود آن است که ما بت سازی می کنیم، مطلق نگری می کنیم؛ می خواهم اینجا از این بپرهیزم) دیکته ننوشته غلط ندارد. وقتی ما ۱۰۰ کتاب نوشته باشیم، درصد خطایمان هم بالاتر می رود. به نظر من نادر ابراهیمی جزء جدایی ناپذیر ادبیات معاصر ما هست. چرا که او واژه سازی کرده. بسیاری از نویسندگان ما به این مسئله فکر هم نمی کنند. در صورتی که ما باید به فرهنگ خودمان واژه اضافه کنیم. که او اینکار را می کرد. و این خود در فصلی جداگانه قابل تامل است.

تنگ نظری های امروز آن زمان هم در جامعه ادبی ما بود. یکی از دلائل دیگر شاید پرکاری نادر ابراهیمی بود. در دوران پرکاری نادر ابراهیمی، نوشتن دویست صفحه یا سیصد صفحه برای نویسندگان ما خیلی دشوار بود. و دیگران خیلی حیرت انگیز به آثار او نگاه می کردند. نویسندگان دیگر او را کتاب ساز می دانستند. شاید آنها جدی نمی گرفتند نادر ابراهیمی را. می گفتند: آدمی به این پرکاری نمی تواند جدی کار کند، لابد کارهایش بی ارزش است! البته در آن سری آثارش هم داریم کارهایی را که آثار میانه یی هستند.

حتی این حیرت تا جایی بود که نه فقط نادر ابراهیمی، وقتی علی محمد افغانی «شوهر آهو خانم» را در آن زمان منتشر کرد همه حیرت کردند. به دو دلیل. یک آنکه علی محمد افغانی بدون هیچ داستان کوتاهی که چاپ کرده باشد یک رمان نوشته بود. حیرت دیگر این بود که عجب حجیم نوشته است. پر نویسی، عجیب بود.

خود ابراهیمی هم شاخه های مختلف را زیاد دنبال می کرد، پیش می آمد می رفت کارگردانی، البته در آن دوره هم مسئله یی به معنای نقد کم بود. نه اینکه راجع به نادر ابراهیمی اینگونه باشد. به این صورت که الآن وقتی کتابی منتشر می شود از جاهای مختلف سریع می بینندش، نبود.

من خاطرم هست مجله فردوسی آن زمان که خود نادر ابراهیمی داستان هایی می نوشت و رضا براهنی بود و دولت آبادی و برادران فقیری کارهایشان را چاپ می کردند، در نقد فعال نبود. دیگر اینکه این نقد ها را چه کسی باید انجام می داد؟ چند آدم حرفه یی داشتیم که نقد کرده باشد.

یکی از مسائلی که نباید فراموش کنیم در نقد کارهای نادر، این است که او از ایده به موضوع می رفت. ایده را پیدا می کرد و بر اساس آن داستان می نوشت. اما در ادبیات درست ما نباید ایده را الصاق کنیم بر اثر. ما جغرافیایی را بیان می کنیم، اگر ایده یی بود چه بهتر و اگر نبود، هیچ.

در آن صورت قسمت های شعاری بزرگ می شوند.

این یکی از آن مسائلی است که در باره نادر ابراهیمی باید توجه کرد. این الصاق ایده به اثر ارزش هنری کار را کم می کند.

این از نگاه دیگر کد کارهای ابراهیمی است. از ایده به موضوع رفتن. این دلیلی است که ما در قسمت های مختلف، گزندگی را به هر روی می بینیم. و این از قالب اثر بیرون می زند. ابراهیمی یک نویسنده متفکر است. و این بخاطر همان خوب خواندن است. او مرد میدان بوده. البته در مقاطعی هم با نگاه های جهت دارانه یی سراغ بعضی سوژه ها رفته. و بخاطر این جسارت ها مغذوب واقع می شد. وقتی در مسائل ایدئولوژی وارد می شویم یک گروه در مقابل ما موضع می گیرند.

یکی از ویژگی های دیگر ابراهیمی نوشتن خوب او در انواع نثر ها است. ما یک نثر عاشقانه و لطیف در جایی داریم، نثر مخملی است و در جای دیگر در محل خودش یک نثر دیگری است. این انعطاف را کسانی که دارند قلم می زنند می دانند چقدر سخت است. نثر شبیه متن شود. در یک داستان عاشقانه، زبان نرم و در یک داستان که برای جامعه شهری ست کلمات سرد و بی روح. نادر ابراهیمی توانسته در آثارش به این برسد.