طاهره صفارزاده شاعر، نویسنده ، محقق و مترجم ،متولد ۱۳۱۵ سیرجان

لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران

ادامه تحصیل در انگلستان و سپس آمریكا در دانشگاه آیووا

كسب درجه MFA

استخدام در دانشگاه ملی (شهید بهشتی) در سال ۱۳۴۹

رئیس دانشگاه شهید بهشتی و دانشكده ادبیات

دكترا در رشته نقد تئوری و عملی ادبیات جهان

برگزیده شدن در «فستیوال بین المللی داكا» در سال ۶۷ به عنوان یكی از ۵ عضو بنیانگذار كمیته ترجمه آسیا،

«استاد نمونه» سال ۷۱ از سوی وزارت علوم و آموزش عالی

«خادم القرآن» پس از انتشار ترجمه «قرآن حكیم »، سال ۸۰

سرپرستی و ویراستاری ۳۶ كتاب زبان تخصصی برای رشته های مختلف دانشگاهی

قصه ، پیوندهای تلخ، ۱۳۴۱

شعر ، رهگذر مهتاب، ۱۳۴۱

Brella the Red um (سروده هایی به زبان انگلیسی)، آیووا ۱۹۶۷م.= ۱۳۴۷ش.

طنین در دلتا [و دفتر دوم]، سد و بازوان، ۱۳۵۰ ، سفر پنجم، ۱۳۵۶ ، حركت و دیروز، ۱۳۵۷ ، بیعت با بیداری، ۱۳۵۸ ، مردان منحنی ، دیدار صبح، ۱۳۶۶ ، در پیشواز صلح، ۱۳۸۵ ، گزیده ادبیات معاصر، ۱۳۷۸ ، هفت سفر، ۱۳۸۴ ، روشنگران راه، ۱۳۸۴ ، اندیشه در هدایت شعر، ۱۳۸۴

اصول ترجمه، نقد ترجمه، ترجمه

اصول و مبانی ترجمه:

تجزیه و تحلیلی از فن ترجمه ضمن نقد عملی آثار مترجمان، از ۱۳۵۸

ترجمه های نامفهوم، ۱۳۸۴

ترجمه مفاهیم بنیادی قرآن مجید (فارسی و انگلیسی)، ۱۳۷۹

ترجمه قرآن حكیم (سه زبانه متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، ۱۳۸۰

ترجمه قرآن حكیم (دو زبانه متن عربی با ترجمه فارسی)، ۱۳۸۲

ترجمه قرآن حكیم (دو زبانه متن عربی با ترجمه انگلیسی)، ۱۳۸۵

لوح فشرده قرآن حكیم (سه زبانه متن عربی با ترجمه فارسی و انگلیسی)، ۱۳۸۳ (نشر دوم) كامل وجزء ۳۰.

دعای عرفه (دعای امام حسین علیه السلام در روز عرفه (متن عربی با ترجمه فارسی)، ۱۳۸۱

دعای ندبه و دعای كمیل (متن عربی با ترجمه فارسی)، ۱۳۸۳

مفاهیم قرآنی در حدیث نبوی:

گزیده ای از نهج الفصاحه با ترجمه فارسی و انگلیسی، ۱۳۸۴

دعای جوشن كبیر، ۱۳۸۵

طاهره صفارزاده را بیشتر به عنوان یك شاعر می شناسیم. مخاطبان شعر در دهه۴۰ او را با شعر «كودك قرن» به خاطر می آورند و در دهه ۵۰ با كتاب «سفر پنجم».شعرهای قدیمی اش یادآور سال های گلوله و فریاد است.علاوه بر شعر، در ترجمه و پژوهش هم استادی بی همتا است.صفارزاده نخستین مترجم قرآن كریم به ۳ زبان زنده دنیا است. صفارزاده شاعر، نویسنده ، محقق و مترجم به سال ۱۳۱۵ در سیرجان در خانواده ای متوسط چشم به جهان گشود.اجدادش از عرفای مقید به مقابله با ظلم و عدالت پروری بوده اند.پدر و خواهرش هم اهل تصوف بودند . در خانواده، برپایی مجالس ذكر و دعا بویژه در اظهار ارادت به حضرت علی علیه السلام متداول بود.خانواده اش پیشینه عرفانی داشتند وهمین امر سبب شد كه او از همان آغاز نگاهی ویژه به پیرامونش داشته باشد.قبل از آنكه به مدرسه برود تجوید و قرائت و حفظ قرآن كریم را در مكتب محل آموخت و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در كرمان گذرانید.

از كودكی ذوق نویسندگی و عشق به مطالعه آثار ادبی داشت ودر دبستان به عنوان شاعر شناخته شده بود.در این زمینه آموزگاران و بعد دبیران او را بسیار تشویق می كردند.

نخستین شعر را در ۱۳ سالگی سرود كه در روزنامه دیواری مدرسه به ثبت رسید و نخستین جایزه شعر را كه یك جلد دیوان جامی بود در سال چهارم دبیرستان به پیشنهاد دكتر باستانی پاریزی كه آن زمان از دبیران دبیرستان بهمنیار بود، از رئیس آموزش و پرورش استان دریافت كرد.

در ششم ادبی شاگرد اول شد و با جرأت در امتحان ورودی دانشگاه در رشته های حقوق و ادبیات فارسی و زبان و ادبیات انگلیسی كه مناسب آن دیپلم بود شركت كرد و در هر سه قبول شدو چون تردید در انتخاب داشت خانواده اش به استخاره رجوع كردند و در نتیجه در زبان و ادبیات انگلیسی لیسانس گرفت . مدتی به عنوان مترجم متون فنی در شركت نفت كار كرد و چون به دنبال یك سخنرانی در اردوی تابستانی فرزندان كارگران مجبور به ترك كار شد، برای ادامه تحصیل به انگلستان و سپس به آمریكا رفت .در دانشگاه آیووا ، هم در گروه نویسندگان بین المللی پذیرفته شد و هم به كسب درجه MFA نایل آمد.MFAدرجه ای مستقل است كه به نویسندگان و هنرمندانی كه داوطلب تدریس در دانشگاه باشند اعطا می شود و نویسندگان به جای محفوظات و تاریخ ادبیات به آموختن نقد به صورت تئوری و عملی و انجام طرح های ادبی متنوع به مطالعات وسیع درباره آثار نویسندگان و شاعران می پردازند.دوره آن یك سال بیش از فوق لیسانس است و استخدام دارنده این مدرك در دانشگاه های آمریكا با پایه دكتری انجام می پذیرد.در زبان عربی استعداد خاصی داشت و چنانكه در مقدمه «ترجمه مفاهیم بنیادی قرآن مجید»گفته است: «در دوره دبیرستان و به تشویق یك استاد دلسوز و دانشمند، عربی پایه را خوب فرا گرفتم و هرگز رابطه ام با آموختن آن زبان قطع نشد چه كلاس های عادی و چه درس خصوصی را در محضر استادانی تلمذ می كردم كه قرآن شناس بودند .خودم بر این عقیده هستم كه بروز و شكوفایی استعداد من در زبان عربی به دلیل این بود كه تجوید و قرائت قرآن كریم را در كودكی در سن ۶ سالگی آموخته بودم .»

طاهره صفارزاده برای دروس اصلی «شعر امروز جهان »، «نقد ادبی» و «نقد عملی ترجمه » را انتخاب كرد و در بازگشت به ایران اگرچه به دلیل فعالیت های سیاسی در خارج، مشكلاتی برای استخدام داشت اما چون در كارنامه اش از ۴۸ واحد درسی ۱۸ واحد ترجمه ثبت شده بود و كمبود و نبود استاد ترجمه برای رشته های زبان خارجی موجب گله مندی گروه های زبان بود، در سال ۱۳۴۹ با استخدام او در دانشگاه ملی (شهید بهشتی) موافقت شد. دكتر طاهره صفارزاده پایه گذار آموزش ترجمه به عنوان یك علم و برگزاركننده نخستین «نقد عملی ترجمه » در دانشگاه های ایران محسوب می شود.دانشگاه آیووا بنا به درخواست شاعران و نویسندگان «كارگاه نویسندگی »، نخستین مركزی بود كه به گنجاندن این درس در برنامه آموزشی رشته های زبان و ادبیات اقدام كرد. صفارزاده حدود ۳ سال بعد در كنار نویسندگان دانشجو به بهره مندی هایی از این آموزش جدید دست یافت .صفارزاده از ابتدای تدریس خود در ایران متدی مبنی بر شناخت و تطابق مفهومی ، دستوری و ساختاری دو زبان مبدأ و مقصد ابداع كرد و این شیوه پیشنهادی در درسی كه سابقه تدریس قانونمند نداشت نزد بسیاری از همكاران وی الگو قرار گرفت .پس از انقلاب اسلامی تعیین كتاب «اصول و مبانی ترجمه »اثر وی به عنوان كتاب درسی در زمینه شناخت نظریه ها و نقد عملی ترجمه به ویژه برای دانشجویان رشته «ترجمه » مفید افتاد.

دكتر طاهره صفارزاده به عنوان كارشناس ترجمه معتقداست: «در ترجمه دانستن موضوع یا مطلب مورد ترجمه مقدم بر دانستن زبان مبدأ و مقصد است .این خطر بزرگی است كه متخصص رشته علوم انسانی ، حتی رشته مهندسی متن پزشكی را و بالعكس یك پزشك متن جامعه شناسی را ترجمه كند ، چون كه اصطلاحات خاص مجموعاً زبان علمی یك رشته را تشكیل می دهند. » بر اساس این فكر دو تمرین «ترجمه تخصصی »و «معادل یابی برای واژگان تخصصی» در كتابهای زبان برای رشته های دانشگاهی به پیشنهاد اوگنجانده شد.

طاهره صفارزاده در زمینه شعر و شاعری نیز به دلیل مطالعات و تحقیقات ادبی به معرفی زبان و سبك جدیدی از شعر با عنوان شعر «طنین» توفیق یافت كه در آغاز بسیار بحث برانگیز شد زیرا شعر مقاومت و طنز سیاسی ، حكومت پسند نبود.سرانجام در سال ۵۵ به اتهام نوشتن شعر مقاومت دینی از دانشگاه اخراج و برای دومین بار به خانه نشینی و فراغت اجباری رفت.و در ایام تنهایی و مشاهده پاره ای خیانت های سیاسی و اجتماعی، درون مذهبی او بیش از پیش متوجه حمایت خداوند گردید و تحولی شدید در وی ایجاد شد آن گونه كه در زمان خانه نشینی، تمام وقت خود را وقف خواندن تفاسیر و مطالعات قرآنی كرد.

كتاب «سفر پنجم» او كه دربرگیرنده اشعار مقاومت با مضامین دینی است در سال ۵۶ در دو ماه به سه چاپ با شمارگان سی هزار رسید. از مجموعه شعرهای او می توان به : رهگذر مهتاب، ۱۳۴۱ brelld the Red um (سروده هایی به زبان انگلیسی)، آیووا ۱۹۶۷م. ۱۳۴۷ش.

طنین در دلتا [و دفتر دوم]، سد و بازوان،سفر پنجم، حركت و دیروز، بیعت با بیداری، مردان منحنی، دیدار صبح، در پیشواز صلح،گزیده ادبیات معاصر، هفت سفر، روشنگران راه و اندیشه در هدایت شعر، اشاره كرد.

اشعار صفارزاده با نظر به مسائل سیاسی و اشاره به وقایع مهم جهان دارای خط فكری خاصی است.در همه آثارش به جریان های سیاسی ایران و جهان نظر دارد.صفارزاده با استفاده از زبان محاوره، اصطلاحات عامیانه، حتی مطرح كردن شعارها، تلاش می كند به شعر و زبان مردمی نزدیك تر شود.شاید به همین دلیل، از آوردن واژه ها و اسامی، از زبان های بیگانه خودداری می كند.

شعر صفارزاده دارای اندیشه های شكل یافته است كه در قالب كلمات عرضه می شود.در شعر صفارزاده، فرصت ها گرانبهاترند و خواننده با شاعری مواجه می شود كه اسلوب را در زبانی فشرده و با بار بیشتر از لحاظ اندیشه و تفكر می بیند.او با استفاده از تعابیر مذهبی و قصص و آیات قرآن كریم به صورت تلمیح و جهان مداری و سیاست محوری، رنگ و بوی خاص به اشعارش بخشیده است.خودش می گوید: شعر مقاومت و طنز سیاسی هیچ وقت حكومت پسند نبوده است.

زهرا طهماسبی


شما در حال مطالعه صفحه 1 از یک مقاله 2 صفحه ای هستید. لطفا صفحات دیگر این مقاله را نیز مطالعه فرمایید.