چه بسا حتی شده رمانی به نحوی شروع شده و در تصمیم گیری های بعد به شكلی كلاً متفاوت به اتمام رسانده شد. برای مثال در رمان «نامه ای به دنیا» كه آن را سالها قبل نوشتم، موضوع زنی آمریكایی است كه به ایران می آید و به نحوی شهید می شود. نظرم این نبود كه داستان را با مرگ او شروع كنم می خواستم «آنجلا گلاسینكی» وارد ایران بشود، دنبال بچه اش برود اهواز، در قسمت های اوج درگیری جنگ شهرها وارد بشود و بالاخره بفهمد كه بچه اش «در جنگ شهرها» شهید شده، و به خاطر نجات بچه دیگری كشته شود. اما بعد تصمیم گرفتم قسمت آخر را به اول داستان منتقل كنم، یعنی قصه با مرگ شروع شود و به عشق برسد. »

اسماعیل فصیح رمان عظیم و كیانی «فرار فروهر» را پس از سالها پژوهش و ویراستاری توسط مردان اهل موضوع اساطیری ایران، در سال ۱۳۷۲ نشر البرز به چاپ رسید و پس از انتظار پخش كه مدت مدیدی (هشت ماه) به طول انجامید، در خرداد سال ۱۳۷۲ انتشار یافت و در مدت كوتاهی نایاب و در همین سال چاپ دوم آن منتشر گرید.(۲)او در اوایل پاییز سال ۱۳۷۳ رمان عرفانی «باده كهن» را نوشت و چاپ كرد كه خوانندگان ربع قرن اخیر فصیح را به شدت متحیر كرد.از اسماعیل فسیح ترجمه های متعددی نیز انتشار یافته كه روشنگر دو زمینه از اشتغال ذهنی او به ادبیات جهانی و همچنین به علم جدید تحلیل رفتار متقابل روانشناختی و حالت های شخصیتی فرد را منعكس می سازد، علمی كه امروزه تحت عنوان Transactional Analysis در رشته های بسیار گوناگون روانشناسی، روان درمانی، آموزش، مدیریت و بازسازی شخصیت در جهان كار بردهای متعدد و مؤثر دارد.از لحاظ نگاه تاریخی به ترجمه های فصیح در ادبیات جهانی، مجموعه داستانهای «استادان داستان» كه شامل سی داستان كوتاه از نویسندگان شهیر جهان ترجمه و انتخاب و به صورت ناشر مترجم انتشار یافت و اكنون به صورت چاپ پنجم توسط نشر البرز بیرون آمده است، قابل توجه است. مشهور ترین، و بطور معجزه آسایی پرفروش ترین «ترجمه های» فصیح و «وضعیت آخر» نوشته دكتر تامس آ.هریس در سال ۱۳۶۱ است كه اكنون چاپ شانزدهم را هم پشت سر گذاشته است.

برای پایان بهتر است به آغاز نویسندگی فصیح باز گردیم و شبی كه او بخاطر داستان «خاله توری» جایزه دوم مسابقه داستان های كوتاه دانشجویان را برده بود و رئیس دپارتمان زبان دانشگاه و میان جمع كمی پر طمطراق در حالی كه چك او را با یك گل سرخ به فصیح می داده به او گفته: I think we have a writer on our hand(۳)و حالا پس از گذشت ۴۴ سال از آن شب باید كلاه احترام از سر برداریم و به اسماعیل فصیح بگوییم كه: بله ما براستی نویسنده ای بزرگ و غیر قابل انكار در دستانمان داریم. نویسنده ای كه دیگر به مهرگان پیوسته و باید نام و یادش را در مهرگان ایران حك كنیم.

آثار منتشر شده :

برخی از آثار تألیفی او عبارتند از: دیدار در هند، دل كور، عقد و داستانهای دیگر، داستان جاوید ، خاك آشنا، نمادهای دشت مشوش، زمستان ،۶۲ نامه ای به دنیا، فرار فروهر، شهباز و جغدان، درد سیاوش و...

برخی از ترجمه های او عبارتند از: استادان داستان ( داستانهای كوتاه نویسندگان بزرگ جهان) ماندن در وضعیت آخر (تامس ا.هریس)، بازی ها (اریك برن)، رستم نامه (پرفورای، هم ویلیموت باكستون).

رامتین سیار: وقتی قرار است از اسماعیل فصیح بنویسی باید به خاطر داشته باشی كه او و جهانی كه در آن سیر می كند طیفی از دقت و پژوهش را دربر می گیرد. چه آثار فصیح پیش از هر چیز از داوری در خوب و بد رویدادها و اعمال دیگران می پرهیزد و به وصف آنچه می بیند و نقل آنچه می شود بسنده می كند. برخی از وصف های او توصیف های خشك و گزارش مانند همینگوی را به خاطر می آورد و همین امر باعث می شود تا او را در صف رمان نویس های معدود حرفه ای و برجسته ایران جای داد و با این همه او تنها یك رمان نویس و نویسنده صرف نیست. كه او آثار بزرگ روانشناسی را هم ترجمه می كند و «وضعیت آخر» و «ماندن در وضعیت آخر» و «بازی ها» و «رستم نامه» گواه این مدعاست.