یکی از مهمترین عناصر شعری خیال انگیزی است ، اصولن خیال شاعرانه مختص و محصور در وزن و مفهوم شعر منظوم نیست چه بسا در نثر های متعددی ما با صور خیال برخورد می کنیم از جمله در نثر بیهقی( تنی چون سیم سفید و رویی چون صد هزار نگار و همه ی خلق به درد می گریست ) و تذکره الاولیای عطار (به صحرا شدم عشق باریده بود و زمین تر شد چنانکه پای مرد به گلزار فروشود ، پای من به عشق فرو شد)

خیالات درونی و روانی انسان که با روحیه ای بر گرفته از حس آمیزی جهان اطراف وی آمیخته می شود و در واژه گان نقس می بندد و سبب کسب و شهود نو و نمایش بیداری خود درون انسان می شود خمیر مایه ی اصلی شعر به حساب می آید سوررئالیست ها هنر را نتیجه ی تخیل می دانند ناقدان اروپایی که بیشتر پیرو مکتب ارسطو می باشند جوهر اصلی شعر را تفکر می دانند ، به نظر منتقدین عناصری از جمله وزن عروضی و قالبهای شعری همواره در معرض تغییر اند لیکن عنصر تفکر خلاق در ادوار مختلف ادبیات جهان همواره پایدار است و هیچ شعری را نمی توان بدون عنصر خیال تصور کرد روبرت فراست می گوید : شعر این است که چیزی بگویی و چیز دیگری را اراده کنی ، ناظر بر جنبه ی معنوی و جوهر شعر است ، تصویر در شعر بیانی است برجسته و متمایز که گاه از طریق اوصاف یک موضوع خود را نشان می دهد گاه از طریق ایماژ ، استعاره ، تمثیل، تشبیه ، و….

یکی دیگر از عوامل موثر در شعر عنصر عاطفه است شهود از آن جهت شهود است که عاطفه را بیان می دارد کشف هر یک از قوانین طبیعت خود یک نوع بیداری ، یک نوع تجربه است ، یک نوع شعر است ، هر تجربه ی شعری حاصل عاطفه و اندیشه است منظور از عنصر عاطفه ، اندوه یا حالت حماسی ، یا اعجابی است که شاعر در اثر درک رویداد یا حادثه ای در خویش احساس می کند و از خواننده یا شنونده می خواهد او را در فراز ها و فرود های این تجربه همراهی کند رسکین می گوید : شعر خیال انگیزی است که از عواطف ارجمند نشات می گیرد ، اندیشه با خرد و منطق ما سر و کار دارد به عقیده ی بنده شاعر کسی است که جهان بینی منحصر به فردی دارد و دریچه نگاهش به اطراف و حقایق با دیگران متفاوت است ، یکی از بهترین نمونه ها برای این مبحث می توان به این رباعی خیام اشاره کرد : جامی است که عقل آفرین می زندش / صد بوسه ز مهر بر جبین می زندش / وین کوزه گر دهر ، چنین جام لطیف / می سازد و باز بر زمین می زندش ، به چه زیبایی زندگی و سرآخر مرگ انسان را مجسم می نماید ، عنصر خیال قوی ترین عنصر شعری است ابن سینا یکی از نقش ها یا وظایف شعر را تعجب و به شگفت آوردن می داند و عواملی از قبیل وزن را یار دیگر آن می داند تصاویر هر چه غریب تر ، نو آور تر ، دلپسند تر ، و خیال انگیز تر باشند شعر در درجه تعالی بیشتری قرار می گیرد ، شعر زیباست از جهت توهم و خیال انگیز بودن و سبب می شود خواننده در تصاویر ایجاد شده شناور شود و هرکسی بنا بر نوع درک خویش از یک اثر لذت ببرد ، شعر از نظر خواجه عبدالله انصاری به لحن و به وزن و به کلام مخیل است ، نغمه ی درشت نشان از غضب می دهد ، برای ایجاد شادی وزنهای دوری و ضربه ای مناسب می نماید و برخی از اوزان حزن انگیز است برخی واژه گان اشعار را سیاه و برخی واژه گان اشعار را سبز یا ارغوانی می نماید ، صور خیال می تواند وجه تمایز شعر سهراب با فروغ یا شاملو و…دیگر شاعران باشد ، زمخشیری می گوید تخیل تصرف در بیان عادی است ، شاعر متمایز سخن می گوید ، هنجار های عادی جامعه را می شکند و با بیانی دارای اغراق ، پارادوکس ، کنایه و…با مردم همکلام می شود صور خیال یعنی همین اغراق ها ، تشبیه ها ، کنایه ها و….

تا جستجوی دیگر بدرود