سیزده داستان مجموعه«آمده بودی برای خداحافظی» با ژانر واقع گرای مدرن از زنانی می گوید که در پس زمینه ذهنی خود عشق نافرجام گذشته را به حالشان ربط می دهند.

چه این زن، زن کردی چون «اوین» باشد که در شرایط نامناسب تن به ازدواج با دیگری می دهد و در گیرودار جنگ و اسارت شوهر با دیدار تصادفی «شوان» به یاد عشق از دست رفته اش می افتد. (آمده بودی برای خداحافظی) چه زن نویسنده ای که با دیدن دوستش در مرز سی سالگی به یاد عشق«فرهاد» نامی است که شاید حالا دیگر حتی حوصله ایمیل زدن و خواندن کتاب او را نداشته باشد.(حرف تازه ای درباره عشق) و چه من راوی نویسنده ای که با پوچ انگاشتن فال قهوه به یاد سمساری،ده پله آجری و لاله هایی با آویز های قرمزی است که رنگ سرخ اش نماد عشق و عصیان در خیال زن شوهر داری است که هنوز به لاله ها چشم دارد و به فکر مرد اثیری است.

«آنجا که لاله ها را با آویز های قرمزش گذاشته ام»(ص۲۷) و چه زن داستان «سه شنبه ها کسی..» که در گیر و دار مسائل بعد جنگ و مرگ همسر،هر سه شنبه به دیدار قبر او می آید و وقتی می فهمد مردش هنوز زنده است تنها عشق را در پس زمینه ذهنی خود زنده نگاه می دارد و یا«پلاک ۳۱» که با علم به نبود معشوق و سفرش به خارج همراه زنش همچنان در گیر عشق مردی به نام فرهاد است.(نامی که در چند داستان به عنوان عشق از دست رفته یاد و تکرار می شود.) به جزء داستان «یکی از همین روزها» که با نظرگاه محدود به مرد نوشته می شود و داستان«آفتاب نبود» که از دیدگاه من راوی مرد،روایت می شود. پنج داستان به سوم شخص محدود به زن و شش داستان با دیدگاه اول شخص مفرد(زن) نوشته شده است.

با دقت در جمع بندی نظرگاه ها می توان نتیجه گرفت که کانون روایت اثر بیشتر درونی است و راوی اول شخص با روایت اش از خود و پیرامونش،با مرور در گذشته ها در پی یافتن هویت فردی خود در جامعه کنونی است. چه آنجا که زن با وجود عشق شدید به بچه و تمایل مرد برای بازگشت به خانه، تن به مرگ خود خواسته می دهد تا جایگاه اش را در جامعه مرد سالار به رسمیت بشناساند(لابد زنی...) و چه وقتی که با وجود شوهر و بچه،در خیال به عشق ممنوع رو می آورد و برای آن که مورد سوءظن کسی قرار نگیرد، آهسته تو حیاط عطرش را امتحان می کند و به فکر استفاده از دستکش ها و کرمی است که مخفیانه خریداری شان کرده «حرف تازه ای در باره عشق»چه زمانی که می فهمد شوهرش «حمید» درباره مرگ همسرش به او دروغ گفته و او چاره ای جزء پذیرش گفتمان غالب ندارد. «امروز آمده ام برای خداحافظی،آمده ام بگویم، من حتی سه شنبه ها هم به قبرستان نمی آیم....روی قبرت خوابیده ام و تو باز با مو های جو گندمی ایستاده ای پشت ردیف کاج ها و نگاهم می کنی.» (ص۳۵)

اولین برخورد بعضی منتقدان با اثری که نام زن نویسنده روی جلد کتابش حک شده،شاید نگاه و نقد فمنیستی به اثر باشد. در این مقال نگارنده قصد دارد ثابت کند که«میترا صادقی»با گنجاندن داستان هایی از قشرهای مختلف زنان(زن کرد، تحصیل کرده، نویسنده،بانویی منتظر و...) توانسته از این ورطه و نگاه بدبینانه بعضی منتقدان به آثار زنان رهایی یابد.

همانطور که می دانیم نویسنده زن را از دیدگاه جنسیتی به دو گروه تقسیم می کنند. زنانی که نگاه مثبت به مرد دارند و در تائید گفتمان غالب از مرد خوبی که بانی خوشبختی زن می شود،می نویسند؛ و گروه دوم نویسندگان زنی که مردان را فریب دهنده و خیانت کارانی که بانی اضمحلال روح و روان زن می شود، خلق می کنند.

از همین رو است که گفته می شود از دیدگاه سیاسی،زن نویسنده یا در زمره نویسندگانی است که در تائید وضع موجود و تفکر غالب، شخصیت زنی منفعل و فرمانبردار که تفکر مرد محور را پذیرفته، روایت می کنند.و یا نه. نویسنده، شخصیت زنی را به تصویر می کشد که منفعل نیست و به گونه های مختلف چه در خیال و چه در عمل با گفتمان غالب سر جنگ و ستیز دارد.چیزی که به اعتقاد نگارنده به کار صادقی ارزش داده ادغام همین دو نگاه است.گویا صادقی هنگام نگارش داستان ها به این سخن «بارت» توجه داشته که " حتما نباید مسائل سیاسی را بیان کرد تا گفت بر ضد گفتمان غالب عمل می کنیم،بلکه باید فقط بر عکس گفتمان غالب گفت.

همین " ( نقل به مضمون از بارت). صادقی در کنار ساختن مرد شکاک و جامعه مرد سالار که بانی مرگ خود خواسته زن می شود،مرگی که خود عصیانی بر علیه گفتمان غالب است«لابد زنی هنوز روی سنگ غسالخانه خواب است» به شک و وهم زنی در داستان دیگر با دیدگاه بیرونی توجه می کند تا نشان دهد که مرد فقط برای کار به شهر دیگر آمده و شک زن بی مورد است«مرد و مه». در واقع صادقی در کنار روایت مردی که به زنش خیانت می کند«بور کاهی» و یا مردی که در اثر بی فکری و خیال خام باعث مرگ دخترش می شود«مرد در تاریکی» به ساخت مردی در داستان «سه شنبه هاکسی به قبرستان نمی آید» دست می زند که تنها به علت عشق به زن دروغ می گوید.

«حمید وقت رفتن گفت «خوش به سعادت شما حاج خانم» به مادرت گفت اما به من نگاه کرد.»(ص۳۳) مردانی که شاید تنها در جبر اجتماعی گرفتار شده اند و ناخواسته به از دست دادن نوزاد در داستان دوم و مرگ فرزند در داستان چهارم، تن در می دهند. اما در کنار محاسنی چون هماهنگی فرم و محتوا، همخوانی زبان و اندیشه در کار صادقی و بیان تبعات جنگ در سه داستان باید به او خرده گرفت که چرا بعضی از داستان ها به علت ایجاز مخل که خود بانی ابهامات متنی است داستانها با سوالات بی جواب به اتمام می رسند. داستان «بانو» و «بور کاهی» یکی از چند داستانی است که به اعتقاد نگارنده به علت ایجاز تنها در حد طرح مانده است.

در داستان «مرد در تاریکی» با فضای جنگ و زمان عزیمت زنان و مردان از شهر و دیار خود روبه رو هستیم. داستانی که با دیدگاه سوم شخص محدود به زنی روایت می شود که هنگام فرار به فکر انگشتر عقیق و گوسفند های تو آغل نیز هست.

زن برای فرار از سرما، نوزادش را داخل بقچه لابه لای لباس ها می پیچد و در گیر و دار جنگ وقتی سوار وانت است،متوجه می شود که بچه داخل بقچه اش نیست. این داستان گرچه به لحاظ حسی و عاطفی خواننده را با خود همراه می کند؛ولی به لحاظ ساختار،خالی از اشکال نیست. به اعتقاد نگارنده وقتی از دیدگاه دانای محدود استفاده می کنیم بهتر آن است که با به تعویق انداختن اطلاعات و باز گشایی آن در انتها موجب شوک خواننده نشویم.ای کاش صادقی هنگام استفاده از این نظرگاه وقتی که بقچه از دست زن می افتد،لحظه ای شک و گمان بودن یا نبودن نوزاد را وقتی گوشه قنداقه بچه به چنگش می آید را به دل زن می انداخت تا با تعلیق بیشتر به نبود

نوزاد برسد. دیدگاه محدود به ذهن زن وقتی می تواند از مونولوگ های درونی زن بگوید،چرا از شک و تردید های زن در آن لحظه حساس و نبود مجال دیدن چهره نوزادش نمی گوید.اگر خواننده همسو با شخصیت زن و کنکاش اش درپی شک و گمان بودن و نبودن نوزاد،با احساس تهی شدگی شخصیت در انتها روبه رو می شد، آیا اثر در خورتر و بدور از شوک پایانی و باور ناپذیری جهان متنی به دلیل نداشتن پیش زمینه مناسب داستانی و رخداد، نمی بود؟

در انتها به علت مجال اندک تنها باید به میترا صادقی برای تلاش پیگیر و بی وقفه اش در عرصه های مختلف ادبیات خسته نباشید گفت و خواندن کتاب در خوری چون «آمده بودم برای خداحافظی» را به دوستان پیشنهاد داد.