روزهای پایانی سال ۸۷ در حالی آرام آرام سپری شد که کتاب «دا» برای پاسخ به حجم بالای متقاضیان خرید و خواندنش برای سی و یکمین بار راهی چاپخانه های سوره مهر شد، کتابی که به قلم سیده اعظم حسینی خاطرات سید ه زهرا حسینی را از روزهای سقوط خرمشهر روایت می کند.

«دا» از همان ابتدا و فارغ از هرگونه مرزبندی های فکری و ایدئولوژیک، مورد توجه و استقبال مخاطبان عام و خاص فرهنگ و ادبیات ایران قرار گرفت و البته بلافاصله نیز حاشیه های فراوانی را به دنبال داشت که از آن جمله می توان به اظهار تمایل تهمینه میلانی برای ساخت فیلم از روی داستان این کتاب اشاره کرد که همین اظهارات نیز موضعگیری و واکنش سریع مسوولان حوزه هنری را در پی داشت.

اما به نظر می رسد تعطیلات نوروز همان طور که برای بسیاری از مردم فرصتی برای مطالعه محسوب می شود، برخی از مدیران، مسوولان و هنرمندان مطرح که در طول سال مشغله های فراوانی دارند نیز از این فرصت بهره مناسب را گرفته اند و با توجه به حجم بالای کتاب «دا» این اثر را از میان دیگر گزینه ها برای خواندن در ایام تعطیلات نه چندان کوتاه نوروزی انتخاب کرده اند و با به پایان رسیدن این تعطیلات آرام آرام نظرها و واکنش های آنها در ارتباط با این کتاب جذاب و طولانی مطرح می شود.

در همین رابطه روز گذشته ۲ چهره شناخته شده هنری و سیاسی کشور که شاید در ظاهر نیز چندان اشتراک نظر با هم نداشته باشند، درباره کتاب «دا» اظهارات جالبی مطرح کردند.

● روایت یک تجربه غنی و تاریخی

داریوش مهرجویی ، کارگردان سینما، «کتاب دا» را یکی از رمان های خیلی قوی ادبیات کنونی ایران دانسته و از نظر ساختاری نیز معتقد است این کتاب بسیار گیرا و جذاب نوشته شده است.

مهرجویی به عنوان یکی از سینماگران مطرح و جهانی ایران صحنه پردازی های «دا» را واقعگرایانه دانسته و چنین صحنه پردازی هایی را در دیگر رمان ها و کتاب های داستانی که در روزگار منتشر می شوند، کم نظیر خوانده است. (این کتاب خاطرات یک زن رزمنده است که واقعیات جنگ و اتفاقات واردشده بر مردم خرمشهر را روایت کرده است و قالب آن چنان قوی است که مهرجویی از آنها با عنوان رمان یاد کرده است.)

وی معتقد است نوعی ناتورالیسم خیلی شفاف و گیرا در این رمان وجود دارد که براحتی با خواننده رابطه برقرار می کند.

اما نظرات مهرجویی تنها محدود به فرم و ساختار کار نمی شود و این کارگردان وارد نقد محتوایی «دا» نیز می شود و این اثر را از نظر مفهومی خیلی قوی توصیف می کند، آن هم توصیفی که واقعیت وحشتناک جنگ را بدرستی نمایان می کند، این گونه که یک عده مردم مظلوم مورد هجوم خشونت های وحشتناکی قرار می گیرند.

مهرجویی حتی در پاسخ به این پرسش سوره مهر که اگر روزی قرار باشد از این کتاب فیلم تهیه شود، آیا تمایل دارد روی این داستان کار کند، گفته است: تبدیل همه کتاب به فیلم نیاز به ساخت یک سریال طولانی دارد، اما با توجه به این که جزئیات داستان آنقدر خوب و فنی است، بدم نمی آید قسمتی از آن را تبدیل به فیلم سینمایی کنم.

وی البته معتقد است چند نفر از کارگردانان زن هم اشتیاق زیادی برای ساخت فیلم از روی این کتاب دارند و فکر می کند چون قهرمان اصلی این داستان زن است شاید بهتر باشد که آنها این کار را انجام دهند.

مهرجویی در بخش دیگری از صحبت هایش خواندن این کتاب را به همه توصیه و تاکید می کند که این کتاب یک تجربه غنی هنری، تاریخی، فلسفی، فکری و فرهنگی به انسان می دهد و تصویری درخشان از موقعیتی را به نمایش می گذارد که ما در آن گرفتار شدیم ، بی آن که گناهی کرده باشیم.

● شاهکاری ماندگار

از سوی دیگر حجت الاسلام سیدمحمدرضا میرتاج الدینی عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی هم در ایام نوروز مشغول خواندن کتاب «دا» بوده است و پس از پایان تعطیلات و خواندن کتاب در نامه ای به حسن بنیانیان رئیس حوزه هنری، رمان «دا» را در ردیف ماندگارترین شاهکارهای ادبیات انقلاب و دفاع مقدس خوانده است. وی با تاکید بر این که ایام تعطیلات نوروزی فرصتی بود تا کتاب ارزشمند خاطرات سیده زهرا حسینی را مطالعه کنم، رشد سریع شمارگان آن را در بازار کتاب، بیانگر جایگاه این اثر در حوزه نشر و کتاب و مطالعه دانسته که پدیده ای کم نظیر است و باید آن را ارج نهاد.

میرتاج الدینی همچنین درباره این اثر گفته است: «دا» بازخوانی خاطرات خانم سیده زهرا حسینی اسوه ای از مقاومت دختران و زنان این سرزمین در مقابل تهاجم رژیم بعثی است و تاریخ مقاومت روزهای اول جنگ تحمیلی در خرمشهر را بخوبی ترسیم کرده است و قلم هنرمندانه خانم سیده اعظم حسینی آن را به یک اثر ماندگار تبدیل کرده است.

عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی ارائه چنین الگوهای برجسته و عالی را گامی عملی برای مقابله با تهاجم فرهنگی دانسته که راه نفوذ فرهنگی دشمن را سد می کند و اقتدار فرهنگی را برای ایران به ارمغان می آورد.

میرتاج الدینی همچنین در بخش پایانی نامه اش پیشنهاداتی را برای معرفی بهتر این اثر به مردم و نسل جوان ارائه کرده است.

معرفی «دا» به محافل آموزشی اعم از دانشگاه و آموزش و پرورش، راه اندازی و اهدای جایزه ای به نام «دا»، هماهنگی با صداوسیما برای تهیه فیلم و سریال، گنجاندن فرازهایی از آن در کتاب های درسی و... از جمله این پیشنهادهاست که توسط میرتاج الدینی ارائه شده است.