آنچه ما را به خواندن یک کتاب می خواند، خود کتاب است. ما کتاب را می خوانیم، چون او نویسنده را خوانده است.

در تقابل این دو آینه است که ابعاد جدیدی از واقعیت متولد می شود که تنها در هرم کتاب نویسنده خواننده قابل رویت است. کتاب، خوانشی است از نویسنده که خواننده، خوانشی از خود را در خواندن کتاب می یابد. یا به عبارت دیگر، خواننده در خوانشی از نویسنده خوانشی از خود را جست و جو می کند. وسط این معرکه، آن که قدم اول را بر می دارد همان است که قلم را اول برداشته است. همان سرکار محترم، آن شخص شخیص، آن نفس نفیس و به قول فضلا، آن وجود ذی جود، نویسنده کتاب.

من خواننده وقتی به سوی او قدم بر می دارد، وقتی است که کتاب او را از میان سایر کتاب ها انتخاب می کنم. مثل صفی از درختان در حاشیه جاده ای در بعد از ظهر یک سفر. ماشین را زده ای بغل جاده و وسایل اتراق را زده ای زیر بغل. در این حال همان طور که به سوی درختان می روی، اگر چه تجربه ای از تک تک درختان و سایه گسترده آنها نداری، چشمت پیشاپیش درختان را بر تو عرضه می کند و تو درختی را که حس بهتری به تو داده است، نشان می کنی و به سوی او می روی. قضیه انتخاب کتاب از داخل یک قفسه یا چندین قفسه یک کتابخانه برای مطالعه همین است. موضوع کتاب، شمایل و جلد آن که مثل پوست و آب و رنگ آدمیزاد است و از همه مهم تر اسم نویسنده حس به تو می دهد، حساست می کند تا از لا به لای قفسه بیرونش بکشی، برش داری و زیر و زبرش کنی، ورقش بزنی تا ببینی هم چنان آن حس اولیه در حال جوشش و تزاید است یا نه که اگر بود کتاب را بالای سرت می گذاری، کنار تختخواب تا شب ها زیر نور چراغ مطالعه تا پیش از سنگینی پلک، به حرفش بگیری و به حرفت بگیرد.

راستش را بگویم، انتظار بنده از کتاب محمد علی مجاهدی در موضوع شعر عاشورا یعنی موضوعی که سرقفلی اوست، انتظاری دیگر بود.آقای مجاهدی به معاشرت و مجالست با اهل دل مشهور است. کسی است که« لاله ای از ملکوت» را نوشته است: واگویه ای از چند دهه معاشرت او با مرحوم حاج شیخ جعفر آقای مجتهدی رحمه الله علیه. او با بزرگانی چون مرحوم آیت الحق، سید عبدالکریم کشمیری نیز محشور بوده است و لااقل در میان جماعت شاعران، بیش از دیگران با مفاهیم اصیل عرفانی آشناست. بنده شخصا انتظار داشتم که اگر کتابی با امضای مجاهدی را درباره عاشورا ورق می زنم، با یک ژرف کاوی و نوگویی درباره تلاقی معرفت شهودی و حماسه در شعر عاشورایی روبه رو شوم. دیگر انتظار بنده از کتاب مجاهدی درباره عاشورا این بود که با توجه به ممارست و مشاعرت ایشان با شعر مذهبی و به طور خاص، شعر عاشورایی و مسامرت و معاشرت ایشان با چشم انداز های بی واسطه از دین، با درک و دریافت تازه ای از سنت روایی شیعه در مقتل های عاشورا و تلاقی این مقتل ها با ادبیات به مفهوم محض آن آشنا شویم. ادبیات به مفهوم محض در این جا، امکانات روایی و ویژه تر از آن، زبان موجز و کوبنده و ادب خاص مقتل نویسی است که به نوعی علو زبانی منجر می شود ؛ مقتل هایی مثل لهوف سید ابن طاووس که ایجاز برخی از بند های آن و صدق بیانی که با تأثیر کوبنده عاطفی همراه است، به مرز اعجاز نزدیک شده است. یا مقتل فرهاد میرزای قاجار با نام شگفت انگیز صمصام قبار و قمقام زخاز که بنا بر بعضی از نقل ها مورد توصیه مرحوم قاضی به شاگردانش بوده است یا مقتل مرحوم شیخ جعفر آقای شوشتری که در برخی از مقاطع شعر محض است. این دو کار، کاری است که از مجاهدی بر می آید و از دیگران بر نمی آید و متأسفانه در این کتاب، آن گونه که باید و شاید، مورد توجه قرار نگرفته است.

اما عیب وی جمله بگفتی هنرش نیز بگو، این کتاب هنر های زیادی هم به خرج داده است ؛ از جمله برقراری ارتباط بین طرز وقوع در شعر کلاسیک فارسی و شعر عاشورایی و انگشت نهادن بر واقعه گویی به عنوان یکی از مولفه های اصلی شعر عاشورایی. البته در این ادعا می توان تردید کرد، اما نفس این ابتکار و مجرد طرح این فرضیه به عنوان زمینه ای جدید برای فکر کردن درباره شعر عاشورایی مغتنم است. یکی دیگر از هنر های این کتاب، توجه به جای نویسنده محترم به ۲ زمینه موازی شعر عاشورایی یعنی نوحه ها و شعار هاست که بررسی کامل و همه جانبه شعریت در شعر عاشورایی بدون توجه به پیش زمینه هایی که نوحه ها و شعارها ی عاشورایی به دست می دهند، غیرممکن است.

به زعم نگارنده این سطور، بدون توجه به آیین های مرتبط با عاشورا که نوحه ها و شعار ها ۲ مصداق آن هستند و می شود مصداق های دیگری چون تعزیه را هم به آن افزود، اگر شعر عاشورایی هم گفته شود، اقبال عمومی پیدا نخواهد کرد، به عبارت دیگر شعر آیینی با شعر مذهبی ارتباط عموم و خصوص دارد: هر شعر آیینی شعر مذهبی است اما هر شعر مذهبی شعر آیینی نیست و این نکته را آقای مجاهدی که از خادمان دلسوز و بی ادعا و قدیمی شعر آیینی بوده به خوبی دریافته است.