تصورش را بکنید که سر جلسه امتحان انشا هستید و سر گرم نوشتن که ناگهان معلم فریاد می زند وقت تان تمام شده است و برگه ها بالا! توی همچین موقعیتی چه کار می شود کرد با یک نوشته نیمه تمام؟ تا به حال به نوشته های ناتمام فکر کرده اید؟ می دانید چه بر سر داستان هایی می آید که نویسنده نتوانسته آن ها را تمام کند؟ در این شماره به سراغ رمان های ناتمام ادبیات رفته ایم و گفتیم ببینیم جای آن ها در تاریخ ادبیات کجاست.

● فلینی فیلم ساز یا داستان نویس

این هفته می خواهم برای شروع اول از یک فیلم نام ببرم فیلمی که داستان اش کابوس همه ما روزنامه نگارها و گاهی کابوس همه هنرمندان است. «۸» داستان کارگردانی است که برای فیلم اش با هزار زحمت بودجه گیر می آورد و بعد از آن ناگهان وسط های فیلم نامه که می رسد نمی تواند فیلم نامه اش را تمام کند. داستان فیلم اش چنان گرهی می خورد که نمی تواند فیلم نامه اش را جمع کند. این ترس و هیاهویی که از تمام نکردن فیلم نامه و بودجه که برای فیلم اش جور کرده چنان وحشتی به او می دهد که نگو. مشکل اساسی هنرمندها همیشه همین بوده گاهی حلقه ای برای خودشان ساخته و در آن مانده اند و نمی توانند از آن خارج شوند. گاهی هم آن قدر داستان نا تمام دارند که نمی دانی چه بلایی سر آن ها در آوری «۸» دقیقا داستان همین است.

● از ابله تا بابا گوریو

خیلی از داستایوسکی اسم بردیم. آخر نمی دانید چه قدر این شخصیت بزرگ است. گفتن درباره این نویسنده هیچ وقت تمامی ندارد. در هیچ فهرستی از بهترین شاهکار های ادبی دنیا نمی بینید که حداقل دو تا از رمان های داستایوسکی روس نباشد. حالا چرا این جا داریم درباره او حرف می زنیم. چون همین طور که چندین بار گفتیم داستایوسکی رمان هایش را با سرعت عجیب و غریب می نوشت. مثلا برادران کارمازوف را در طول یک ماه نوشت چون به ناشرش قول داده بود که کار را در یک ماه مشخص تحویل دهد و تا یک ماه قبل از موقع موعد هیچ چیزی درباره داستان ننوشته بود پس مجبور شد توی یک ماه رمان را بنویسد. آخر هم با تندنویس کتاب هایش که مجبور بود با سرعت عجیبی کارهای داستایوسکی را تایپ کند، ازدواج کرد. برای همین باورتان نمی شود که نثر داستایوسکی پر از غلط های نگارشی و املایی آن زمان ادبیات روسیه بوده است و به هیچ وجه نثرش فاخر و شسته رفته نیست. اتفاقی که در طول تاریخ هنر جهان هیج وقت دیگر تکرار نشد.

● تمام ادبیات رئالیستی

یک نویسنده بزرگ دیگر هم داریم که کارهایش پر از غلط های انشایی بوده، اما تمام ادبیات رئالیستی جهان از توی کتاب های او در می آید آن هم بالزاک فرانسوی است. این غلط نویسی های زیاد این مشکلات املایی که پیش می آمده گاهی از همان ترس و عجله نویسنده می آید.

● بعد از خواندن بسوزان

از این با استرس نوشتن بگذریم می رسیم به داستان هایی که هیچ وقت تمام نشد و همین تمام نشدن شان جریان ساز شد. اولین کسی که به ذهنم می رسد و کارهای ناتمامش چاپ شد فرانتس کافکا بود، کافکا به دلیل بیماری سل که داشت نرسیده به سن چهل سالگی از جهان رفت. به یکی از دوستان صمیمی اش که با هم عصرها قدم می زدند، گفته بود که بعد از مرگش آثاری که نوشته و ناقص هستند را بسوزاند، اما این دوست دلش نیامد که دنیا را از شاهکارهای ناقص کافکا عاجز کند و آثارش را به چاپ رسانید، معروف ترین کتابی که ناقص آن در آمد رمان «آمریکا»ست که پایان هم ندارد. کافکا این رمان را در حالی نوشته بود که اصلا آمریکا را ندیده بود، این نابغه ادبیات عجب فضاسازی شگفت انگیزی از آمریکا در این رمان کرده است.

● خلف وعده پسر

شاید جنجالی ترین رمان ناقصی که در این سال ها اخباری از این که قرار است کتاب را بسوزانند و بعد از این خبر منتقدان و روزنامه نگاران سر و صدای شان به هوا می رفت رمان ناقص ولادمیر ناباکوف نویسنده روس – آمریکایی بود او که به پسرش وصیت کرده بود رمانش را بعد از مرگش از بین ببرد و پسرش دلش نیامده بود و رمان را به کتابخانه دانشگاه هاروارد امانت داده بود تا دست خط پدر و شاهکار آخرش آن جا دست محققان امن بماند، هر دفعه وسوسه می شد که به وصیت پدر عمل کند. تا این اواخر که به دلیل بالا رفتن سن پسر خودش هم از این می ترسید که از دنیا برود و وضعیت رمان ناقص ناباکوف همان طور که در داستان خود کتاب بی پایان است در شکل وجودی هم همین طور باشد که تصمیم گرفت رمان را چاپ کند.

● باز هم حوادث رانندگی

یکی دیگر از این نویسنده های جوان مرگ، آلبر کامو است. او که در سانحه رانندگی در گذشت. رمان «آدم اول» بعد از مرگش چاپ شد که رمانی ناقص و بدون پایان است اما قسمت اعظمی از داستان را نوشته بوده اما حالا آیا به ویرایش پایانی رسیده بوده یا نه را خدا می داند.

● بی پایان

نویسنده های دیگری هم بودند که بعد از مرگشان آثار نیمه کاره ای که نوشتند چاپ شد و خوانده شد اما آن قدری که این چند نویسنده سر و صدا کردند و ماندگار شد آثارشان کار آن ها به جایی نرسید. تازه در این جریان های ادبی پست مدرن هم کلی داستان بی پایان نوشته شد که واقعا هیچ کدام ارزش معرفی کردن را ندارند و فقط به نوعی تجربه های بوده برای نویسنده ها تا فضاهای جدیدی را تجربه کنند.