در مواجهه با نقش مایه و نماد تاریخی چلیپا پرسش های بیشماری به ذهن خطور می کند. اینکه دین اسلام چگونه چنین نقشمایه هایی را که استفاده از آن در بین اقوام و ادیان مختلف متدوال بوده، به فرهنگ خود پیوند زده است؟ «چلیپا» به مثابه رمزی که دارای لایه های فراوانی است، تداعی کننده چه چیزی در فرهنگ اسلامی است؟ ارتباط این نماد با انسان کامل در عرفان و دین اسلام چیست؟ با توجه به معانی گسترده این رمز و محافظه کاری دین اسلام در پیوند و اخذ عناصر از فرهنگهای پیشین، چگونه مفاهیم منطبق با جهان بینی و آرمانهای اسلامی از درون آن استخراج شده و انتقال یافته است؟ مهمترین یافته، تطابق و همخوانی میان این رمز و انسان کامل در ادیان مختلف به ویژه در اسلام و نیز چگونگی حضور این رمز در فرهنگ و تمدن و تزئینات معماری اسلامی است. پژوهش حاضر منتج از این فرضیه است: «چلیپا» با قابلیت هرمنوتیکی فراوان، به مثابه رمزی مقدس اجازه تاویل و تفسیر را به مخاطبان خویش داده است و به عنوان نماینده و رمز انسان کامل از نظر خصایل، دارای شباهت های فراوانی با او است. از سوی دیگر در این پژوهش، سیر تحول «چلیپا» در ارتباط با تاثیرگذاری بر اقوام و ادیان و آیین های مختلف و تاثیرپذیری در بستر تاریخی در یک یا چند مقطع زمانی، بررسی خواهد شد.