اگر بخواهیم یکی از بزرگترین شاخصه های عصر جدید را بر شماریم یکی پدیده عقلانیت و عقلانی کردن امور است. سردمداران مدرنیته با در دست داشتن بیرق عقل به مصاف تمامی امور عالم و آدم رفتند و کوشیدند از جنودی که در برابر عقل سینه سپر می کند احدی را بر جای نگذارند و در پی این مجاهده بود که از همه اموری که پیشتر مقدس بود تقدس ربایی شد و تمامی آنچه به زعم آنها نقاب اسطوره به چهره گرفته بود اسطوره زدایی شد.در این مصاف سهمگین انسان غره به عقل خویش حتی به مقدس ترین امور هم رحم نکرد و وجاهت آنها را نزد مردمان شکست و نابود کرد.

انسان مدرن که از تمامی امور تقدس زدایی کرده بود، ناگاه متوجه شد که حال که قدیسان دیروز را به ابلیسان امروز تبدیل کرده و از اموری که تا حد جان برای انسانها ارزشمند بود سلب حیثیت کرده باید چیزی را جایگزین آنها کند.

به عبارت دیگر انسان مدرن به این امر آگاهانه یا ناآگاهانه اعتنا نکرده بود که انسان از آنجا که موجودی در راه شدن است و سراسر زندگی اش چیزی جز تکاپو برای رسیدن به مرحله ای و سپس گذشت از آن و رسیدن به مرحله دیگر نیست، پس برای رفتن در این مسیر محتاج به اسطوره ها و الگوهایی است که با سرمشق گرفتن از آنها در مسیر خود سیر کند، در حالیکه مدرنیته این مسئله را نا دیده گرفته و تمامی اسطوره های وی را هتک حیثیت کرده بود، بنابراین ضروری می نمود که به جای آنها جایگزین های مناسبی تعبیه شود و به این نیاز انسانها پاسخ داده شود. بدین ترتیب سه پدیده بزرگ عصر جدید متولد شد: سینما، موسیقی پاپ و فوتبال.

سینما، موسیقی پاپ و فوتبال را باید تثلیث جدیدی دانست که در عالم غرب جای تثلیث کهن مسیحی را گرفت اموری که ایمان به آنها شرط ورود به دنیای مدرن است.

حتی این امور را می توان دین های عصر جدید نیز دانست، دین هایی که برای خود مناسک و شعائر خاص دارند؛ سالن های سینما، تالارهای موسیقی و استادیوم های ورزشی باشکوه و طمطراقی حیرت انگیز، که پیش تر تنها به عبادتگاه ها اختصاص داشت، در گوشه و کنار جهان سربرافراشتند و در واقع به معابد و پرستشگاههای دنیای جدید تبدیل شدند. متولیان و کشیشان این پرستشگاهها بازیگران سینما، خوانندگان پاپ و بازیگران فوتبالند که چون پدری مقدس سکان روح جوامع را در دست دارند و جوانان درحال مسخ از حرکات و سکنات آنان تقلید می کنند.

شاید جالب باشد بدانیم که شمار تماشاگران فوتبال در انگلیس چندین برابر افرادیست که به کلیسا می روند.

کشیشان معبد فوتبال و سینما و موسیقی پاپ، یعنی آکتورهای سینما، خوانندگان و فوتبالیست ها از چنان محبوبیت و قداستی بر خوردار هستند که شاید کمتر قدیسی در طول تاریخ به گرد شهرت و محبوبیت آنان برسد. تصاویر و تمثال های آنها در هر کوی و برزن قابل مشاهده است بسیاری از جوانان که دیگر الگوهای سنتی برای آنان تقدس و جذابیتی ندارد، تقدس الگوهای سنتی به واسطه هجوم وحشیانه مدرنیته وانفعال ابلهانه مدافعان سنت از بین رفته است، به سر وقت این بازیگران رفتند و تصاویر آنان را در اتاق و اتوموبیل و در بالای سر خود قرار دادند و بسیاری از پسرها دوست دارند که ای کاش دست کم بخشی از شهرت و ثروت این آکتورها و فوتبالیست ها از آن آنان بود.

همچنین این قدیسان عصر مدرن توانستند نذورات و مبرات فراوانی از جانب پیروان خود کسب کنند و تبدیل به پولدارترین قدیسان تاریخ و ثروتمندترین افراد جهان جدید شوند. قداست آنان تا حدی است که پیراهن و وسایل شخصی آنها به مبالغ گزاف و سرسام آور در مزایده های بزرگ، آن هم در قلب مدرنیته تقدس زدا و اسطوره شکن، به افرادی مدرن فروخته می شود در حالی که همین افراد مدرن تبرک و تقدس جستن به برخی از امور در عالم سنت و دیانت را اموری خرافی و خلاف روشنفکری تلقی می کنند.همچنین این افراد شبکه وسیعی از رسانه ها و جراید را مستقیم و غیر مستقیم در دست گرفتند.

اما آنچه بیشتر مورد توجه است مسئله فوتبال است؛ فوتبالی که باید آن را تلطیف شده نبرد گلادیاتورها در روم باستان دانست. همچنین توپ فوتبال را می توان نمادی از پول دانست،پولی که برای زندگی مدرن چون خون برای موجود زنده می ماند،در مدرنیته همه انسانها،تمام سعی و کوشش خود را مبذول کسب پول می کنند اما همین که آن را بدست آوردند فوراً آن را مصرف می کنند و اساساً اساس مدرنیته بر همین تولید بیشتر برای مصرف بیشتر و مصرف بیشتر برای تولید بیشتر قرار دارد.

توپ فوتبال هم همین گونه است فوتبالیستها مدت بسیاری می دوند تا به توپ برسند اما به محض رسیدن به توپ آن را پاس می دهند، در واقع فوتبال بازی نمادینی است که زندگی مدرن را تصویر می کند.با استفاده از همین فوتبال، که امروزه به قدرتمندترین رسانه جهانی تبدیل شده، سرمایه پرستی جهانی بدون اینکه ریالی خرج کند بی هیچ دردسری به تبلیغ و ترویج ارزش های خود، که همان انسان فاوستی رانده شده از درگاه حق و حقیقت است، می پردازد و مدرنیته که زمانی بزرگترین دغدغه اش اسطوره زدایی از امور و افراد مقدس و عقلانی کردن تمام اموربود امروزه خود به بزرگترین اسطوره ساز تاریخ تبدیل شده است و می خواهد خلأ نبود اسطوره و الگو برای جوانان را با اسطوره سازی های دروغین پر کند؛ اسطوره هایی که دیگر در پی رستگاری و انسان سازی نیستند بلکه چون مسکری انسان را از خود بیخود کرده و چون افیونی تخدیر می کنند، اسطوره هایی که چون صدای نی مرتضان هندی پیروان مارگون خود را مسحور خود می کند.

اگر بخواهیم صفتی مناسب برای فوتبال بکاربریم باید آن را «اساطیر آلاخرین» بنامیم. اسطوره ای که چونان اختاپوسی تمامی فکر و ذهن جوانان جامعه را در خود می گیرد. تماشاگران فوتبال چنان غرق در تماشای فوتبال می شوند که براحتی بخشی از وجودشان را به آن می بخشند و آهسته آهسته در فوتبال و فوتبالیست ها الینه و از خود بیگانه می شوند. فوتبال امروزه به توتم نسل جوان در همه جای جهان تبدیل شده است و جوانانی که به راحتی مقدسات پدران خود را به تمسخر می گیرند کوچکترین بی حرمتی به آنرا گناهی نابخشودنی و نشانه تحجر و عقب ماندگی تلقی می کنند.

به هر روی آنچه جا دارد در پایان این نوشتار کوتاه بدان اشاره کنیم این است که چه بخواهیم و چه نخواهیم عصر ما عصر اسطوره فوتبال است ولی بر عهده ما ایرانیان کیمیاگر است که از اکسیر فرهنگ خود بر مس فوتبال که سراسر ثروت و شهرت و شهوت است بچکانیم و آن را با اکسیر فرهنگ پهلوانی و عیاری و ایرانی خود، که اوج آن را در ورزش باستانی و نیز کشتی می توانیم ببینیم، به زری تبدیل کنیم که تا هم از سنت های خود قطع رابطه نکرده باشیم و هم از جهان جدید جا نمانده باشیم. البته جا دارد رسانه های جمعی ما، چه صدا و سیما و چه جراید و... توجه بیشتری به ورزش های سنتی و ملی ما چون: کشتی، ورزش زورخانه ای، چوگان و... بنمایند.