زبان سنگسری به عنوان بنای ادبی تاریخی و میراث فرهنگی این منطقه می تواند جاذبه گردشگری ادبی و زبان شناسی ادبی باشد.

سنگسر که در حال حاضر مهدی شهر خوانده می شوداز تاریخی کهن برخوردار می باشد و سابقه تاریخی آن به پیش از اسلام و هزارهٔ دوم قبل از میلاد میرسد. بطوریکه باستانشناس فرانسوی بنام گیرشمن در کتاب مشهور خود بنام ایران آورده: آریائیها از هزاره دوم و سوم پیش از میلاد برای یافتن چراگاه های بهتر و بیشتر به ایران روی آوردند و سپس در یک هجوم عمومی آنها به ایران و اشغال این سرزمین از شاخه بزرگ خاوری آریائیها یک شاخه کوچک تر منشعب و تا دامغان پیش آمده و بومیان آنجا را از میان بردند.

احمد کسروی محقق ایرانی در کتاب شهرها و دیه هایی ایران درباره سنگسر چنین نگاشته است : سنگسر نزدیکی سمنان را تازیکان «رأس الکلب» ترجمه کرده اند که از اینجا باید گفت در آغاز اسلام این نام را سگسر یا (سکسر) بر زبان می رانده اند نه (سنگسر) و این آبادی نیز از نشیمنهای (سکان) سکاها بوده است و چون سنگسریان زبانی ویژه خودشان را دارند اگر این زبان با زبان سیستان نزدیک باشد این یقین خواهد بود که اصل نام بدان سان که تازیان ترجمه کرده اند (سکسر) بوده و سنگسر تحریف شده آن نام است.

سنگسریها از اولین دسته های آریایی هستند که به ایران آمده اند و هنوز گویش باستانی ویژه خود را حفظ نموده و به سنن باستانی پایبند هستند. زبان سنگسری زبانی مخصوص (احتمالاً نوعی زبان سکایی) و عضوی از شاخهٔ غربی ، شمال غربی زبان های ایرانی است. و آن نیز به نوبه خود شاخه ای از زبان های هند واروپایی است همچنین زبان سنگسری در موارد عدیده مشابهت به خوارزمی قدیم دارد زبان و گویش سنگسری را محققین ایرانی و مستشرقین، یادگار زبان باستانی می دانند.

محقق در این مقاله با استناد از چند منبع به برر سی زبان و گویش سنگسری پرداخته و براساس مستندات می توان فهمید که زبان سنگسری یک زبان کاملا مستقل می باشد و به عنوان یک زبان زنده در دنیا به حساب می آید و دلیل زنده بودن آن آموزش این زبان در خانواده ها در دوره معاصر می باشد.