بنای معروف به معبد آناهیتا در مركز شهر كنگاور بر سر راه همدان به كرمانشاه واقع شده است .این بنا بر روی تپه طبیعی با حداكثر ارتفاع ۳۲ متر نسبت به سطح زمین های اطراف ساخته شده است . نقشه بنای كنگاور چهار ضلعی و به ابعاد ۲۰۹*۲۲۴ متر می باشد كه هر ضلع آن به شكل صفه ای به قطر ۱۸ متر است . این صفه ها با لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده اند كه نمای بیرونی آن ها به وسیله سنگ های بزرگ تراشیده شده ای به صورت خشكه چین پوشش داده شده و گاهی برای اتصال برخی از بلوك ها ، از بست های آهنی و سربی استفاده كرده اند . در قسمت جنوبی بنا ، پلكان دو طرفه ای به درازای ۱۵۴ متر وجود دارد كه هر دوتا پنج پله در یك بلوك سنگی ایجاد شده است . در وضع موجود تعداد سنگ پله ها در پلكان شرقی ۲۶ پله و د رپلكان غربی ۲۱ پله می باشد ولی با توجه به ارتفاع دیوار كه ۲۰/۸ متر از آن باقی مانده به طور یقین تعداد پله ها بیشتر از این بوده است . در بخش شمال شرقی بنا نیز دو ردیف موازی سنگ های تراشیده بكار رفته كه بر وجود ورودی به عرض ۲ متر در این بخش از بنا دلالت دارد . در مركز بنا ، صفه ای با جهت شرقی ، غربی ساخته شده كه ۹۳ متر درازا و ۳۰/۹ متر پهنا و بین ۳ تا ۵ متر ارتفاع دارد . این صفه با لاشه سنگ های بزرگ كه حداقل یكی از سطوح آن صاف بوده ساخته شده است و نمای آن با ملاط گچ پوشیده شده كه جز در برخی از سطوح پائین دیوار نشانی از آن نمانده است .بر روی صفه های چهارگانه این بنا به جز فاصله بین دو رشته پلكان جنوبی ، یك ردیف ستون قرار گرفته است . این ستون ها كوتاه و قطورند . بلندی هر ستون كه شامل پایه ، ساقه و سرستون می باشند ۵۴/۳ متر و قطر هر یك از ساقه ستون ها كه استوانه ای شكل می باشند ۱۴۴ سانتی متر است .در مورد كاركرد این بنا در میان محققین اختلاف نظرهایی وجود دارد . بطوریكه عده ای از نویسندگان این بنا را معبدی برای الهه آناهیتا دانسته اند . آناهیتا ایزد بانوی ، آب های روان ، زیبایی ، فراوانی و بركت در دوران پیش از اسلام بوده است .ولی برخی دیگر از محققین به تبعیت از نوشته های مورخین ایرانی و عرب سده سوم هجری به بعد كاركرد این بنا را كاخی ناتمام برای خسروپرویز معرفی كرده اند . از نظر زمان ساخت نیز عده ای این بنا را به اواخر سده سوم و آغاز سده دوم پپیش از میلاد نسبت داده اند ، عده دیگر آن را به سده یكم پیش از میلاد و سیف الله كامبخش فرد كاوشگر بنا ، آن را به سه دوره هخامنشی ، اشكانی و ساسانی نسبت می دهد ولی مسعود آذرنوش كاوشگر دیگر بنا آن را كاخ ناتمامی از خسروپرویز در اواخر دوره ساسانی می داند .