”ادوارد گوردن” کریک در خانوده ای چشم به جهان گشود که اساسا اهل هنر بودند.پدرش “ادوارد ویلیام گودوین” ارشیتکت و مادرش “الن تری” بازیگر نقش اول زن کمپانی “ایروینگ” بود. دلایل و اسناد معتبر نشان می دهند که او دوران کودکی خود را در محیطی رویایی و سرشار از لذت و شور کودکی سپری کرده است.

گرچه پدر و مادر خیلی زود از یکدیگر جدا شده بودند اما همین امر سبب می شود تا آلن تری به خاطر جبران کمبود محبت پدر به حد کافی ادوارد را لوس بار آورد و زمانی که به عشق اولیه و همیشگی خود یعنی بازیگری روی می اورد فرزند نازپرورده ی خود را به حال خویش رها می کند.

کریگ به عنوان یک نوجوان، هرگز تحصیلات کلاسیک و مدوامی نداشت و همواره دوستان و آشنایان ش در مقام معلم و استاد ، ایده و افکار او را پرورده و منسجم می کردند.

کریگ در هفده سالگی در جست وجوی مهارت و کار حرفه ای خویش بود و پس از ازدواج آلن تری با ایرونیگ این حرکت طبیعی گرایش به پیشه مادر، یعنی بازیگری نقش اول نمایش های ایروینگ بعدها فرصتی استثنایی برای او پیش آورد تا این حرفه را در حد اعلای مهارت، در آن کمپانی بیاموزد. و سرانجام جوانی، ذکاوت و جذابیت ش موجب شد تا در ایروینگ، اجرای نقش اول و قهرمان های خود را به او واگذارد.

هر چند ایفای نقش محبوب و مورد علاقه اش، هملت را تنها یک بار آن هم در کمپانی خود تجربه کرد. او در طول تمام دوران بازیگری ، طراحی صحنه و کارگردانی، همواره از حمایت های مالی و هنری بی دریغ مادر بهره مند بود. این دلبستگی و علاقه به مادر تا زمانی که انگلستان را در سال ۱۹۰۵ ترک کرد، رشته ی اتصال او به خانواده و بستگان ش بود.

انتقال از دنیای بازیگری به صحنه پردازی و کارگردانی به تدریج و قدم به قدم صورت گرفت. در واقع او به تدریج از قدرت فوق العاده ی رویاها و تصورات ش در بیان ایده های نوین طراحی آگاهی یافت و در صدد عینیت بخشیدن به آن ها بر آمد.

شکل گیری آن ایده های منحصر به فرد بعد از مهاجرت، و در خارج از انگلستان گرچه بیشتر به نظر، یک اتفاق ساده می آید تا یک نقشه ی از پیش طراحی شده، اما او از موفقیت های بحرانی و انتقاد آمیزش در انگلستان بسیار لذت می برد.

اگر چه با آن طراحی ها و ایده های فوق تصور، شهره خاص و عام شده بود ولی این نکته را نیز دریافت که همکاری با حرفه ای ها مبارزه ی سخت می طلبد چرا که آن ها با ابداعات او در زمینه طراحی صحنه و لباس نامأنوس و غریب بودند و علاوه بر آن، محصولات او از نظر گیشه ای هنوز موفق و پول ساز نبود و زمانی که به اروپا دعوت شد تا در برلین، صحنه هایی برای” اتو برام” طراحی کند بی اراده در جریان نوعی آواره گی افتاد. گرچه این تصمیم او برای زندگی کولی وار متاثر از عشق ایزادور دانکن رقصنده مشهور بود چرا که او نیز آواره گی کولی گونه ای را در زندگی پشت سر گذاشته بود.

سرانجام، نتیجه ی سال های فعالیت و مطالعات سخت در زمینه طراحی، تهیه و تحقیق منجر به انتشار کتاب هنر تئاتر در سال ۱۹۰۵ شد.کریگ ترجیح می داد تا ابداعات و نوآوری های خود را در زمینه ی تئاتر به صورت مکتوب ارئه دهد تا به صورت همکاری با دیگران، شیوه ی ساختاری “The First Dialogue” به خوبی تسلط و چیرگی نگارنده ی آن را در انجام پرسش های کلیدی و ارائه ی جواب های مستدل نمایان می سازد. و از این رو می توان گفت کریگ بهترین و قوی ترین نویسنده ای است که توانسته این چنین پیام خود را در قالب الفاظ بیان، و به گونه ای شیوا، به خواننده القا نماید.

در واقع او به عنوان طراح صحنه و کارگردان اطلاعات کافی درباره ی چگونگی برخورد متقابل افکار و عقاید دیگران و القای ایده های نوین را در اختیار داشت و از آن به خوبی بهره می برد. هنر تئاتر نه ایفای نقشی ( acting ) است و نه نمایش نامه( play )، نه صحنه( scene ) است و نه رقص ( dance ).

در واقع ترکیب و چکیده ای از اینهاست.

کنشی که جان و روح بازیگری است… کلماتی که تنه اصلی نمایش است… خط و رنگی که در قلب صحنه ها جریان دارد… ریتمی که گوهر رقصنده گی است. بعد از ملاقات با “ایزادورا دانکن”، در بیان عقیده مشترک شان، این که ریتم و تئاتر همراه به تنهایی، قادر به فرم دادن به زیربنای هنر تئاتر است، راسخ تر شد. نتیجه آن هم خلق تصاویری حکاکی به نام scene بود که در آن ها یک پیکره تنها در قالبی بود آبستره و در عملی دراماتیک بی حرکت بر جامانده بود.خلق صحنه های بدیع و مبتکرانه ی واقعی و نه ساختگی برابر بود با تلفیق تکنولوژی تئاتر با تحرک و جنب و جوش شخصیت ها و داستان.

کریگ ماحصل این فلسفه را به طور کامل در هملت۱۹۱۱ که در تئاتر هنر مسکو به روی صحنه رفت، اثبات کرد. با حمایت های استانیسلاوسکی و بعضاً عناصر مبهم و ناشناخته، او قادر بود عقاید خود را برای ایجاد تئاتر متحرک و پیوسته که از برداشت ها و ادراکات سمبولیک شکل گرفته بود تحقق بخشد.

”نمادگرایی” در این عصر تحرک جدیدی در مجموعه ی آثار هنری رایج روسیه به وجود آورد.ویژگی منحصر به فرد این شیوه که درست نقطه مقابل شیوه رئالیستی در تئاتر بود ایجاد هیجان و تحرک احساسات، با هدق جدابیت بخشی بیشتر به صحنه ها بود.

پس کریگ هملت را به عنوان تجربه نیمه عرفانی یک روح تنها در نقطه ای تاریک، معرفی کرد. این نوع تولیدات نمایش به پوشش کهنه و قدیمی حرفه ی صحنه پردازی رئالیستی آسیب جدی می رساند و قانون و مقررات شکسپیری را به باد انتقاد می گیرد.

در این شیوه موفقیت هر نقش منوط به بازی خردمندانه و هنرپیشگان آن است و شیوه ای کاملن آزاد وبی قید و شرط را در راه دستیابی به هدف متون نوشته شده فرا روی راه بازیگر قرار می دهد.

جای تامل است که کریگ در اوج شهرت و قدرت قادر به پیگیری و ادامه حمایت از این طرح و حرکت بدیع خود چنانکه از متون کتب فراوانی که درباره ی وی نگاشته شده بر می اید، دلایل زیادی برای خودداری او از کار وجود داشت.

اما نکته غم انگیز آن است که او از آن به بعد از قبوال پیشنهادات بی شماری که برای صحنه پردازی نمایش های گوناگون به وی شد امتناع ورزید تا از اتهام سازش یا همکاری در امان بماند.

کریگ هنرمندان معاصر و هم دوره ی خود را با شیوه های بدیع و غیرقابل تصور مبهوت کرد و صحنه تئاتر را به میدان مبارزه برای اثبات برتری افکار و عقایدش مبدل نمود. اوج خلاقیت او را می توان در حکاکی های ش با محتوایی ژرف و عمیق دانست که توسط آن ها بابی جدید بر روی دنیای صحنه های مرسوم تئاتر آن روز گشود. در صحنه های نمایش او هر رویداد فی البداهه و پیش بینی نشده ای قابل انجام بود.

کریگ در هنر تئاتر، پیامبر زمان خود بود. حرکت فوق تصور و تکان دهنده ی او در عرصه ی هنر نمایش می رفت تأثیرات عمیق و بی شمار خود را در پیش برد انقلابی عظیم در طول دوران حیات آن در قرن بیستم به جای بگذارد.

کریگ گرچه بیشتر از ده سال از حیات هنری اش را به عنوان بازیگری ثابت در راه تئاتر وقف کرد، به مقتضای رشد در خانواده ای کاملن هنری و حرفه ای، لاجرم می بایست در این رشته به درجات متعالی تری می رسید و این از او هنرمندی شایسته ساخت. تا آن زمان چهار عامل مؤثر در بنای هنر مشهود است که دو مورد در اثر مطالعات عمیق و دو مورد دیگر در برخورد مستقیم و تجربه توسط خود او به دست آمده است.

۱) تئاتر قرون وسطایی با طبیعت سمبولیک و مقدس اش، تئاتری که مشتق شده از رواج دوباره ی قوانین مسیحیت و الگوهای بر گرفته از شور و حرارت مسیحایی است.

۲) آثار به نمایش گذاشته شده در فضای باز در پرتغال و فرانسه که از سال ۵۰۰ بعد از میلاد به حال خود رها شده بود.

۳) زندگی و افکار پدرش” ادوارد گروین”.

۴) تجربه های اکتسابی توسط “هابرت ون هوکومر”.

کریگ تئاتر قرون وسطایی را متضاد و در نقطه ی مقابل ناتورالیسم می دید. تئاتر هایی که در فضایی باز و چندین کالسکه هم چون رودی در خیابان ها می شدند و تماشاچیانی مستقر در پیاده رو ها جلوه ای نمادین از نمایش های عامه پسند بود. جلال و شکوه دیدنی آن از یک سو و سادگی زبان محاوره ای آن بدون هیچ گونه رمز و اشاره از طرف دیگر، مورد توجه مخاطب عام و بی سواد بود.

در مقابل، تئاتر پرتغال، کریگ را به اشکال قرون وسطایی و قدیمی تئاتر می برد. تزیین صحنه با تندیس ها و مجسمه ها و غرق در شکوهمند جلوه دادن صحنه ها با هر وسیله ی ممکن، با آن همه بازیگران چکمه پوش و معماری جاودانه در صحنه پردازی، تاثیرات عمیقی را بر کریگ گذاشت. او بعدها نوشت: زمانی حرفه ی صحنه آرایی نمایش نمادین از معماری حرفه ای بود. اندکی بعد این هنر تبدیل به تقلید از معماری شد. سپس صحنه ها به صورتی تصنعی و غیر واقعی با تقلیدی کورکورانه از معماری تزیین می یابند تا آن جا که صحنه آرایی عقل و شعور خود را از دست داده و در دوران ما تبدیل به دیوانه ای زنجیری شده است.

گرچه پیوند دیرینه پدر با تئاتر چنانکه باید او را به هیجان نیاورد زمینه های هنری او با هر گونه رئالیسم کهنه و پوسیده ناسازگار می نمود، چنان که ”هرکومر” با ارائه ی روش های نوین و عملی در صحنه پردازی تئاتر، کریگ را به شدت مجذوب و تحت تأثیر خود قرار داد.

▪ ایده های کلیدی هرکومر عبارت بود از:

ـ حذف چراغ های جلو و عقب صحنه

ـ عبور دادن ابری از بخار در کنار پرده های متحرک پشت صحنه برای تلفیق فضای بیکران با تغییر سطوح و ارتفاع.

ـ ایجاد طبقات مختلف متحرک در صحنه باری خلق بافت ها و فراز و نشیب ها.

ـ ارائه ی سیستمی مکانمیکی برای تغییرات پیش صحنه ها.

ـ آماده سازی صحنه به گونه ای که به باورپذیری حالات متن کمک کند.

گرچه هرکومر این راه حل ها را برای حمایت از تئاتر سنتی و رئالیستی ارائه داد ولی چکیده این شیوه ها و ترکیب آن ها با یکدیگر راه حلی نوین برای حل مشکل صحنه پردازی های بی روح و سرد سنتی بود.به عنوان مثال چراغ های جلو و عقب صحنه که “هرکومر” آن ها را حذف کرد ایده ای به جا مانده از صحنه پردازی های قرن هیجدهم بود میلادی بود که در شیوه ی جدید آن ها قسمت های پایین صحنه را برای بازیگران چراغانی می کردند.پروجکشن ها هم کاملن جدید بودند و با پیشرفت تکنولوژی امکان تمرکز، ساماندهی و کنترل شعاع های نور هم فراهم آمد.

لازم به ذکر است که صحنه های چندطبقه ای و متحرک برای نخستین باز در ۱۸۸۰ در نیویورک طراحی و اجرا شد ولی پیش صحنه های قابل تنظیم توسط خود ”هوکومر” طراحی و خلق شد و البته کریگ نسبت های آن را با توجه به فرم های خود تغییر داد. در واقع “هوکومر” بازنگری روش های صحنه پردازی را پایه ریزی کرد و کریگ در اولین اجرای خود در ۱۹۰۰ این روش ها را به صورت عملی تجربه کرده و آن ها را پیاده نمود.

کریگ به سرعت این شیوه ها را در ذهن خود آنالیز و تحلیل کرد و تغییراتی در آن ها به وجود آورد و سرانجام توانست آن ها را به صورت مجموعه ای از تئوری های صحنه پردازی ارائه دهد.