بالاخره سعید سهیلی پس از ۲ کمدی نه چندان موفق، فیلمی ساخت که توانست هم خودش را راضی کند و هم دل تماشاگران سینما را به دست آورد. گرچه سهیلی با «گشت ارشاد»، بازگشت دوباره ای به روزهای اوج خود و ژانر اکشن و اجتماعی داشت و خاطره فیلم هایی نظیر «چهارانگشتی» و «سنگ، کاغذ، قیچی» را زنده کرد اما این بار گویا در روایت و حتی ساختار و کارگردانی به پختگی و کمال رسیده و توانسته فیلمی آبرومند و خوش آب و رنگ تولید و عرضه کند.

البته این به معنای تایید مطلق فیلم جدید او نیست. «گشت ارشاد» هم ضعف های خودش را دارد و انتقادهایی به آن وارد است. اما در مقایسه این فیلم با دیگر آثار سهیلی، می توان اذعان کرد «گشت ارشاد» یک سر و گردن بالاتر است.

این فیلم نیز مانند بقیه فیلم های جشنواره امسال که تاکنون دیده ایم، داستانی نخ نماشده و تکراری دارد. انگار کیسه موضوع و سوژه های سینماگران ما تَه کشیده که در این دوره همه سراغ داستان های قدیمی رفته اند. «گشت ارشاد» همان ماجرای همیشگی سوءاستفاده از اعتماد مردم و موقعیت اجتماعی به نفع خود است. با این تفاوت که سهیلی شخصیت های جذاب، گره های داستانی درگیرکننده و تعلیق و دیالوگ های درخاطرماندنی و بجایی در فیلم خود نشانده که مخاطب را دست کم تا پایان نخستِ فیلم با خود همراه می کند. این که می گویم پایان نخست، از آن روست که سهیلی با تمام هنرنمایی اش در قصه گویی و تصویرسازی موقعیت های انفجاریِ کمیک و اکشن، ترجیح داده به جای یک پایان بندی تلخ و گزنده و رئالیستی، فیلم خود را با یک فرجام خوش، رؤیایی و سوررئال ببندد. حال آن که گویی آن کشت و کشتار خونین در نمایشگاه اتومبیل بیشتر به مذاق تماشاگر خوش می آمد تا آن شادمانی و رقص و هیاهوی دور از ذهن در سکانس انتهایی. واقعاً کدامین دلیل موجه، سهیلی را واداشته تا داستان را باز هم کش دهد و با روایتی کمیک، تماشاگرش را چنان که عباس(حمید فرخ نژاد) می گوید، شیرفهم کند که آخر و عاقبت کار خلاف و گوسفندبودن این است که بر سر ما آمد؟!

با این همه، اگر فیلم گاهی بدجوری به خاطر چاله چوله های داستانی به اصطلاح توی ذوق می زند، در عوض چند بازی خوب و شیرین دارد که فیلم را دوست داشتنی می کند. فرخ نژاد مثل همیشه عالی و ستودنی بازی می کند. همین طور بازی پولاد کیمیایی در نقش عطا که آن شمایل تکراری قهرمان را در فیلم های مسعود کیمیایی می شکند و تصویر مدرن و تازه ای از جوان عاشق پیشه و مقید به هنجارها ارائه می کند. پولاد کیمیایی یک بار هم در فیلم «صحنه جرم، ورود ممنوع» (ابراهیم شیبانی) با رفتن به جلد یک افسر جوان و دستیار کارآگاه، از قالب همیشگی اش در فیلم های پدر، آشنازدایی کرده بود.

سایر بازیگران از جمله جمشید هاشم پور و نیوشا ضیغمی نیز به مدد موقعیت های دراماتیک فیلمنامه و کارگردانی اصول مند سهیلی در نقش خود، خوب و به نسبت شایسته ظاهر شده اند. اگر کارگردان «گشت ارشاد» اندکی از صحنه های مربوط به آن سه مامور قلابی را می کاست و بر داستان فرعی فیلم یعنی مشکلات شخصیتی که ضیغمی ایفا می کند، می افزود، فیلم قوت بیشتری می گرفت و کشش بیشتری برای جذب مخاطب داشت. از این منظر، فیلم سهیلی به دومین ساخته بلند محمدرضا عرب، «ندارها» شباهت دارد که آنجا نیز در یک سیر داستانی سرراست و بی حاشیه و با تمرکز روی یک موضوع، مساله خفت گیری ندارها از داراها روایت می شد. بماند که کارگردان «گشت ارشاد»، با افزودن چاشنی طنز و نوشتن دیالوگ های خنده دار و کنایه آمیز، نظری هم به فروش فیلم و تلطیف داستان و گرفتن زهر سیاسی آن داشته است که البته به نظر می آید این تمهید، نتیجه عکس داشته و با وجود این شیوه دیالوگ نویسی، اتفاقاً تماشاگر بیشتر توجه خود را روی دیالوگ ها و این تکه پرانی ها زوم می کند!

با این همه، نمی توان کتمان کرد که «گشت ارشاد» یک اکشن اجتماعی با زیرلایه های سیاسی ـ انتقادی است که متاسفانه منسجم نبودن فیلمنامه و چند ضعف کوچک در فرم اجرایی و محتوا، آن را از هدف و جایگاه اصلی و شایسته اش دور کرده است؛ گرچه فیلم سهیلی با سر و شکل فعلی هم می تواند شامل ارفاق شود و در مقایسه با سایر فیلم های جشنواره که تا امروز به نمایش درآمده اند، نمره قبولی بگیرد.