در میان هیاهوی بی پایان مراسم پرسروصدای اسکار، غفلت از جشنواره هایی که رسالت متفاوتی را انتخاب کرده اند به هیچ وجه کار درستی نیست. از این رو وظیفه خود دیدیم که با برگزاری اختتامیه جشنواره سینمایی «ساندنس» در هفته جاری و معرفی فیلم «جانوران منطقه وحشی جنوبی» ساخته «بن زیتلین» به عنوان برنده جایزه بزرگ هیئت داوران، چند سطری را درباره این جشنواره متفاوت سینمایی بنویسیم؛ جشنواره ای که افتخار آن پرداختن به آثار مستقلی است که به دور از توان عظیم مالی استودیوهای هالیوودی و تنها با سرمایه گذاری چند عاشق سینما ساخته می شوند.

● سینمای مستقل

این عنوان (Independent Film) امروزه به آثاری گفته می شود که بیرون از سیستم کمپانی های بزرگ فیلم سازی هالیوود و توسط سرمایه گزاران مستقل یا کمپانی های کوچک ساخته می شوند؛ که از میان آن ها می توان به کمپانی های «فوکس سرجلایت»، «فوکوس فیچرز»، «آورتور»، «آپاریشن» و «سومیت» اشاره کرد؛ ناگفته نماند که یک چنین آثاری عموما از کلیشه های تجاری، سیاسی و اجتماعی فیلم های بزرگ هالیوودی پیروی نمی کنند و بازگشت سرمایه هرگز برای آن ها به عنوان اولویت اول درنظر گرفته نمی شود. می توان گفت که چنین آثاری در بیشتر موارد، حاصل دغدغه های شخصی فیلم ساز با نگاه به مسائل اجتماعی روز دنیا هستند.

● درباره ساندنس

موسسه «ساندنس» یک سازمان غیرانتفاعی بین المللی برای پرداختن به آثار سینماگرانی است که با پذیرفتن کلیه خطرات سرمایه گذاری در زمینه سینمای مستقل به تولید آثار سینمایی می پردازند. درطول نزدیک به سه دهه، موسسه «ساندنس» تلاش کرده تا با پشتیبانی از سینماگران مستقل زمینه تهیه سرمایه برای ساخت و نمایش آثار این سینماگران را فراهم کند تا مخاطبان در سرتاسر جهان بتوانند به دیدن چنین فیلم هایی بروند.

● ماموریت

براساس اهدافی که در بالا به ذکر آن ها پرداختیم، مسئولان موسسه ساندنس با تهیه برنامه هایی مدون، نه تنها به دنبال کشف استعدادهای چنین سینماگرانی است، بلکه با پشتیبانی مالی و جذب سرمایه سعی در به پیشرفت رساندن و معرفی این آثار در حوزه بین المللی نیز دارد.

● تاریخچه

برای اولین بار در سال ۱۹۸۱ میلادی، «رابرت ردفورد» تعدادی از دوستانش را در ایالت «یوتا» دور هم جمع کرد تا پایه ریزی سازمانی را برای کشف و پشتیبانی از استعدادهای جدید در زمینه فیلم سازی بکند. در بهار همان سال، ده فیلم ساز جوان به اولین جلسه این موسسه دعوت شدند تا بتوانند با استفاده از تجربیات و راهنمایی های نویسندگان و کارگردانان کهنه کاری که به دعوت ردفورد به این جلسه آمده بودند در جهت ارتقاء آثار خود قدم بردارند.

تمام فیلم سازان جوانی که به این جشنواره دعوت شده بودند موفق شدند تا با دوری از هیاهو و فشارهای تجاری معمول در هالیوود، فیلم های خود را در مسیر مورد علاقه خود و با یک نگاه منحصربه فرد و دور از کلیشه های هالیوودی تولید کنند و از بسترهایی مانند کارگاه ها و سمینارهای آموزشی برای تبادل ایده های خود استفاده کنند.

با گسترش فعالیت های موسسه «ساندنس» در سال ۱۹۸۴ میلادی، این موسسه غیرانتفاعی برای هزاران هنرمند مستقل جوان که در زمینه های سینما، تئاتر و موسیقی فعالیت داشتند شناخته شد تا این که موسسه اقدام به برگزاری اولین جشنواره فیلم «ساندنس» در ژانویه سال ۱۹۹۱ در محل «پارک سیتی» ایالت «یوتا» کرد.

در ابتدا به نظر نمی رسید این جشنواره زیاد دوام بیاورد ولی هر چه زمان گذشت، پرمحتواتر شد و فیلم های مستقلی که در آن به نمایش درآمد، از کیفیت بالاتری برخوردار بودند به طوری که امروز جایزه این جشنواره، اعتبار ویژه ای برای آن فیلم و کارگردانش به حساب می آید.

به این ترتیب «ساندنس» تبدیل به اولین و مهم ترین جشنواره بین المللی در حوزه فیلم های «مستقل» گردید تا از این طریق، تماشاگران جهانی بتوانند با تکیه بر توان رسانه ای جشنواره با تعدادی از برترین آثار سینمای مستقل آشنا بشوند. از میان این آثار می توان به فیلم های مشهوری مانند «سگ های ولگرد»، «زرق و برق آمریکایی»، «حقیقت ناجور»، «بانوی کوچک آفتاب» و «خلیج» اشاره کرد، ضمن این که آثار فیلم سازانی چون «کوینتین تارانتینو»، «استیون سودربرگ»، «جیم جارموش» و «کوین اسمیت» که امروز به شهرت دست پیدا کرده اند برای اولین بار در جشنواره «ساندنس» به نمایش درآمد؛ درواقع می توان گفت که جشنواره فیلم ساندنس، اولین ویترین برای نمایش فیلم های مستقل آمریکا و جهان است.

در طول سه دهه گذشته بیش از ۲۰۰ هنرپیشه، ۳۰۰ فیلم داستانی و ۵۰۰ فیلم مستند تحت حمایت موسسه «ساندنس» به جهان سینما معرفی شده اند.

می توان این طور ادعا کرد که پس از جشنواره ساندنس، سرمایه گزاران که تهیه فیلم های مستقل را بدون برگشت حتی سرمایه اولیه شان می دانستند و رغبتی برای تولیدشان نشان نمی دادند، حساب جداگانه ای برای این آثار باز کردند؛ فیلم های مستقلی که با سرمایه ای بسیار کمتر از محصولات هالیوودی پر سروصدا و پرزرق و برق می توانند هم جایزه بگیرند هم در گیشه به فروش بالایی دست یابند.

برای اولین بار در سال ۱۹۸۱ میلادی، «رابرت ردفورد» تعدادی از دوستانش را در ایالت «یوتا» دور هم جمع کرد تا پایه ریزی سازمانی را برای کشف و پشتیبانی از استعدادهای جدید در زمینه فیلم سازی بکند. در بهار همان سال، ده فیلم ساز جوان به اولین جلسه این موسسه دعوت شدند تا بتوانند با استفاده از تجربیات و راهنمایی های نویسندگان و کارگردانان کهنه کاری که به دعوت ردفورد به این جلسه آمده بودند در جهت ارتقاء آثار خود قدم بردارند. تمام فیلم سازان جوانی که به این جشنواره دعوت شده بودند موفق شدند تا با دوری از هیاهو و فشارهای تجاری معمول در هالیوود، فیلم های خود را در مسیر مورد علاقه خود و با یک نگاه منحصربه فرد و دور از کلیشه های هالیوودی تولید کنند و از بسترهایی مانند کارگاه ها و سمینارهای آموزشی برای تبادل ایده های خود استفاده کنند. با گسترش فعالیت های موسسه «ساندنس» در سال ۱۹۸۴ میلادی، این موسسه غیرانتفاعی برای هزاران هنرمند مستقل جوان که در زمینه های سینما، تئاتر و موسیقی فعالیت داشتند شناخته شد تا این که موسسه اقدام به برگزاری اولین جشنواره فیلم «ساندنس» در ژانویه سال ۱۹۹۱ در محل «پارک سیتی» ایالت «یوتا» کرد. در ابتدا به نظر نمی رسید این جشنواره زیاد دوام بیاورد ولی هر چه زمان گذشت، پرمحتواتر شد و فیلم های مستقلی که در آن به نمایش درآمد، از کیفیت بالاتری برخوردار بودند به طوری که امروز جایزه این جشنواره، اعتبار ویژه ای برای آن فیلم و کارگردانش به حساب می آید. به این ترتیب «ساندنس» تبدیل به اولین و مهم ترین جشنواره بین المللی در حوزه فیلم های «مستقل» گردید تا از این طریق، تماشاگران جهانی بتوانند با تکیه بر توان رسانه ای جشنواره با تعدادی از برترین آثار سینمای مستقل آشنا بشوند. از میان این آثار می توان به فیلم های مشهوری مانند «سگ های ولگرد»، «زرق و برق آمریکایی»، «حقیقت ناجور»، «بانوی کوچک آفتاب» و «خلیج» اشاره کرد، ضمن این که آثار فیلم سازانی چون «کوینتین تارانتینو»، «استیون سودربرگ»، «جیم جارموش» و «کوین اسمیت» که امروز به شهرت دست پیدا کرده اند برای اولین بار در جشنواره «ساندنس» به نمایش درآمد؛ درواقع می توان گفت که جشنواره فیلم ساندنس، اولین ویترین برای نمایش فیلم های مستقل آمریکا و جهان است. در طول سه دهه گذشته بیش از ۲۰۰ هنرپیشه، ۳۰۰ فیلم داستانی و ۵۰۰ فیلم مستند تحت حمایت

جایزه بزرگ هیئت داوران جانوران محیط وحش جنوبی (داستانی) بن زیتلین

جایزه بزرگ هیئت داوران خانه ای که در آن زندگی می کنم (مستند)

یوجین جارکیجایزه کارگردانی میان ناکجاآباد (داستانی) آوا دوورنی

جایزه کارگردانی ملکه ورسای (مستند) لورن گرینفیلد

جایزه کارگردانی بخش سینمای جهان تدی خرسه (داستانی) مادس ماتیسن

جایزه کارگردانی بخش سینمای جهان پنج دوربین شکسته (مستند) عماد برنات و گای دیویدی

جایزه فیلمنامه نویسی والدو سالت ایمنی تضمین نمی شود (داستانی) درک کانالی

جایزه فیلمنامه نویسی بخش سینمای جهان جوان و وحشی (داستانی) ماریالی ریواس، کامیلا گوتیرز،

پدرو پریانو، سباستین سپالودا

جایزه تدوین Detropia (مستند) انات سیدی

جایزه تدوین بخش سینمای جهان بازی مستقل: فیلم (مستند) لیسان پاژو، جیمز سوئیرسکی

جایزه فیلمبرداری جانوران محیط وحش جنوبی (داستانی) بن ریچاردسن

جایزه فیلمبرداری بخش سینمای جهان برادرم شیطان (داستانی) دیوید رادکر

جایزه فیلمبرداری بخش سینمای جهان بوسه پوتین (مستند) لارس اسکری

جایزه بزرگ هیئت داوران

برای بهترین گروه بازیگری جایگزین

جایزه بزرگ هیئت داوران

برای بهترین فیلم مستقل هیچکس قدم نمی زند (داستانی)

جایزه ویژه هیئت داوران

بخش سینمای جهان Can (داستانی) راسیت سلیکزر

جایزه ویژه هیئت داوران آزادانه عشق بورز یا بمیر» و

آی وی وی: هیچگاه متاسف (مستند)

جایزه ویژه هیئت داوران

بخش سینمای جهان در جست وجوی شوگر من (مستند) مالک بندالجلول

جایزه هیئت داوران بخش سینمای جهان وایولتا به بهشت رفت (داستانی) آندرس وود

جایزه هیئت داوران بخش سینمای جهان قانون در این قسمت ها (مستند) رانان الکساندروویچ

جایزه تماشاگران جایگزین (داستانی) بن لوین

جایزه تماشاگران جنگ نامرئی (مستند) کربی دیک

جایزه تماشاگران بخش سینمای جهان دره قدیس ها (داستانی) موسی سید

جایزه تماشاگران بخش سینمای جهان در جست وجوی شوگر من (مستند) مالک بندالجلول