مارک دیون هنرمندی کاوشگر و باریک بین است. کاوشگری که از درونِ پس مانده ها ٍِ، خرده ریزه ها، زباله ها و مواد بی مصرف زیبایی خارق العاده ای می آفریند. آثار دیون از چیدمان هایی با نمای علمی و پروژه های تاریخی طبیعی ساخته شده که موشکافی شیطنت آمیزی را در بر دارند.

چیدمان های دیون که به گونه ای استادانه خلق شده اند تنها در مورد دیگری خارجی و بیگانه نیستند بلکه گاهی اوقات بدل به نمایشی سرگرم کننده می شوند که بیش از هرچیز خودمان را در آن ها می یابیم.

اخیراً مارک دیون در آستانه ٔ چهل سالگی به خاطر دوره ای از حفاری های باستان شناختی خود به شهرت رسیده است.

یکی از پروژه های مارک دیون کندن درخت های باغ سابق خود و انتقال آن ها به موزهٔ هنرهای مدرن بوده تا این هنر طبیعی و باستان شناختی را پس از بازسازی مجدد به معرض دید بگذارد. این پروژه ٔ مارک دیون ما را به یاد حاضرآماده های مارسل دوشان می اندازد.

به طور معمول پس مانده های دورریختنی و بی ارزش مواد کار دیون هستند. هر استخوانِ مرغی ، هر بطری شکسته و فنجانی بی مصرف از این کاوش ها شسته و تمیز شده، دسته بندی شده و به طرزی ماهرانه در شبکه ها، ویترین ها، کابینت ها یا قفسه های متحرک نمایش داده می شوند. به عبارتی دیگر ، این پس مانده ها مانند صنایع دستی ارزشمندی ترمیم می گردند.

این توجه به جزئیات باعث شده تا نگاه کردن به آثار دیون ، جذاب، دوست داشتنی، سرگرم کننده و همچنین کمی اندوهناک به نظر برسند. چیدمان هایی تاریخی ، ویران، نامنظم هر چقدر که بگذرد هنرورزی دست های هنرمند خود را نمایان تر می سازند.

مارک دیون در این پانزده سال اخیر پروژه های بسیاری را در اروپا و آمریکای لاتین به معرض نمایش گذارده است. وی در پنسلوانیا زندگی می کند و نزدیک New Bedford بزرگ شده است. او در پروژه ٔ اخیر خود حفاری های خود را در سه نقطه ٔ جنوب شرقی New England آغاز کرده ، جایی که در کودکی نه تنها نخستین دورریختنی های ارزشمندش را یافت بلکه همچنین فریفته ٔ مجموعه های گزینش شده در موزه ٔ Whaling درNew Bedford شده بود.

لاس آنتونسن مدیر دانشگاه Art Gallery می گوید: «با فهماندن این که واقعیت یک فعالیت تاریخی است مارک دیون روش های جدیدی بنا نهاده که نظم خاص خود را دارد. مانند انسان شناسی ، باستان شناسی و جانورشناسی.»

هنگامی که به چیدمان های مارک دیون نگاه می کنیم در وهله ٔ اول به نظر می رسد چیدمان های وی از آشفتگی، پراکندگی و تنوع بی شمار پس مانده ها برخوردار است. اما با تأملی بیشتر درمی یابیم آثار بی نظم و آشفته ٔ مارک دیون از نظم خاص خود بهره می برد. در بی نظمی آن ها نظمی آگاهانه نهفته است. نظمی که به چیدمان هایش بعدی زیبایی شناسانه می بخشد. زیبایی شناسی آثار دیون اغلب به دلیل امرِ نامسلم و بیگانه سازی با واقعیت است.

در واقع نوعی آگاهی انتقادی موشکافانه در آثار دیون به چشم می خورد که نشانگر برخی از ویژگی های عصریست که در آن زندگی می کنیم. درختی که انواع و اقسام کتاب ها، قاب ها و پس مانده های دورریختنی دیگر از آن آویزان شده است و تأکید بر پس مانده ها و زباله هایی که انواع پرندگان، موش ها و حشرات از آن ها تغذیه می کنند.

دیون به پس مانده ها اجازه می دهد از آن چیزی که در طول تاریخ طبیعی خود طی کرده اند خارج شوند و بعد دیگری از مفهوم را به خود بگیرند.

بعد بیگانه ای که در فضای خارجی، گالری ما را با ترکیبات هوشمندانه ، نامسلم و انتقادی خود شگفت زده می سازد. به گفته ٔ خود دیون: «تاریخچه ای طولانی از بهره گیری پس مانده ها به منزله ٔ حاضرآماده ها و مجموعه ها وجود دارد؛ اما در اینجا به ابژه ها اجازه داده شده از آن چیزی که هستند یا بودند؛ خارج شوند. بدون استعاره، بدون تفسیر و بدون جنبه ی باستان شناختی.»

و نکته ٔ نهایی دیگری که مایلم به آن اشاره کنم پیوندسازی هنر و علم باستان شناختی در چیدمان های دیون است. حفاری های مارک دیون در نقاط مختلف کشور خود و سپس عرضه کردن یافته های خود در قالب اشیاء، ابژه ها و پس مانده های دورریختنی و ابداع ترکیباتی بدیع و هوشمندانه و در عین حال انتقادی، حسی از آگاهی نسبت به ویژگی های هنر جدید در عصر و روزگار ما می دهد و به واسطه ٔ شکل بیانی خود ما را به تأمل و تفکر هر چه بیشتر در ویژگی های دوره ای که در آن زندگی می کنیم وا می دارد.