مهارت های زندگی، مهارت هایی هستند که برای افزایش توانایی های روانی اجتماعی افراد، آموزش داده می شوند و فرد را قادر می سازند که به طور مؤثر، با کشمکش های زندگی روبه رو شود.

مهارت های زندگی، آن چه برای مقابله با مشکلات باید بدانیم

مهارت های زندگی، مهارت هایی هستند که برای افزایش توانایی های روانی اجتماعی افراد، آموزش داده می شوند و فرد را قادر می سازند که به طور مؤثر، با کشمکش های زندگی روبه رو شود.

هدف از آموزش مهارت های زندگی، افزایش توانایی های روانی اجتماعی و درنهایت پیش گیری از ایجاد رفتارهای آسیب زننده به بهداشت و سلامت و ارتقای سطح سلامت روان افراد است. به طور کلی هدف از آموزش مهارت های زندگی، ایجاد روابط بین فردی مناسب و مؤثر، انجام مسؤولیت های اجتماعی به بهترین شکل، گرفتن تصمیم های صحیح، حل تعارض ها و کشمکش ها بدون توسل به اعمالی که به خود و یا دیگران صدمه می زنند، می باشد.

مهارت های اصلی و اساسی:

ماهیت و تعریف مهارت های زندگی، در کشورها و فرهنگ های مختلف، متفاوت می باشد، با این حال، تحقیق در زمینه ی برنامه های اجراشده در مورد سلامت روانی کودکان و نوجوانان، نشان می دهد در آموزش مهارت ها، بر چند مهارت اصلی و اساسی تأکید بیش تری شده است ازجمله:

توانایی تصمیم گیری: این توانایی، به فرد کمک می کند تا به نحو مؤثری در مورد مسائل زندگی، تصمیم گیری نماید. اگر کودکان و نوجوانان بتوانند فعالانه در مورد کارهای شان تصمیم گیری نمایند، جوانب مختلف انتخاب ها را بررسی و پیامد هر انتخاب را ارزیابی کنند، به طور مسلم در سطوح بالاتر بهداشت روانی قرارخواهند گرفت.

توانایی حل مسأله: این توانایی، فرد را قادر می سازد تا به طور مؤثرتری مسائل زندگی را حل نماید. چنان چه مسائل مهم زندگی حل نشده باقی بمانند، استرس روانی ایجاد می کنند که به فشار جسمانی منجر می شود.

توانایی تفکر خلاق: این نوع تفکر، هم به حل مسأله و هم به تصمیم گیری های مناسب کمک می کند. با استفاده از این نوع تفکر، راه حل های مختلف مسائل و پیامدهای هریک از آن ها بررسی می شوند. این مهارت، فرد را قادر می سازد تا مسائل را از ورای تجارب مستقیم، دریابد و حتی زمانی که مشکلی وجود ندارد و تصمیم گیری خاصی مطرح نیست، با سازگاری و انعطاف بیش تری به زندگی روزمره بپردازد.

توانایی تفکر نقادانه: تفکر نقادانه، توانایی کسب اطلاعات و تجارب می باشد. آموزش این مهارت به نوجوانان، آنان را قادر می سازد تا در برخورد با ارزش ها و فشار گروه، مقاومت کنند و از آسیب های ناشی از آن، در امان بمانند.

توانایی برقراری ارتباط مؤثر: این توانایی به فرد کمک می کند تا بتواند از طریق ارتباط کلامی و غیرکلامی و مناسب با فرهنگ جامعه، خود را نشان دهد. بدین معنی که فرد بتواند نظرها، عقاید، خواسته ها، نیازها و هیجان های خود را ابراز و به هنگام نیاز، از دیگران درخواست کمک و راهنمایی نماید. مهارت تقاضای کمک و راهنمایی از دیگران در مواقع ضروری، از عوامل مهم برای تداوم یک رابطه ی سالم است.

توانایی برقراری روابط بین فردی سازگارانه: این توانایی به ایجاد روابط بین فردی مناسب و مؤثر با انسان های دیگر کمک می کند. روابط گرم خانوادگی، به عنوان یک منبع مهم حمایت اجتماعی و قطع روابط اجتماعی ناسالم، نقش بسیار مهمی در زندگی افراد دارد.

توانایی خودآگاهی: خودآگاهی، توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قدرت، خواسته ها، ترس ها و انزجارها می باشد. رشد خودآگاهی، به فرد کمک می کند تا دریابد تحت استرس قرار دارد یا نه و این به طور معمول پیش شرط روابط بین فردی مؤثر و هم دلانه است.

توانایی همدلی با دیگران: همدلی به این معنی ست که فرد بتواند زندگی دیگران را حتی تا زمانی که در آن شرایط قرار ندارد، درک کند. همدلی به فرد کمک می کند تا بتواند انسان های دیگر را حتی وقتی با آنان بسیار متفاوت است، بپذیرد و به آنان احترام بگذارد. همدلی، روابط اجتماعی را بهبود می بخشد و منجر به ایجاد رفتارهای حمایت کننده و پذیرنده نسبت به دیگران می شود.

توانایی مقابله با هیجان ها: این توانایی، فرد را قاد می سازد تا هیجان ها را در خود و دیگران تشخیص دهد، نحوه ی تأثیر هیجان ها بر رفتار را بداند و بتواند واکنش مناسبی در برابر هیجان های مختلف نشان دهد. اگر با حالت های هیجانی مانند غم، خشم و اضطراب، درست برخورد نشود، این هیجان ها، تأثیر منفی بر سلامت جسمی و روانی فرد خواهد گذاشت و پیامدهای منفی به دنبال خواهد داشت.

توانایی مقابله با استرس: این توانایی، شامل شناخت استرس های مختلف زندگی و تأثیر آن ها بر فرد است. شناسایی منابع استرس و نحوه ی تأثیر آن بر انسان، فرد را قادر می سازد تا با اعمال و موضع گیری های خود، فشار و استرس را کاهش دهد.

آموختن و به کارگیری مهارت های زندگی، بر احساس فرد از خود و دیگران، به اندازه ی ادراک دیگران از او اثر می گذارد. مهارت های زندگی، بر اداراک افراد از کفایت خود، اعتمادبه نفس و عزت نفس، اثر دارد و بنابراین نقش مهمی در سلامت روان دارد. همراه با ارتقای سطح بهداشت روان، انگیزه ی فرد در مراقبت از خود و دیگران، پیش گیری از بیماری های روانی، پیش گیری از مشکلات بهداشتی و مشکلات رفتاری، افزایش می یابد.