مطالعه میزان استفاده از اینترنت و وابستگی به آن در میان دانشجویان  دانشگاه آزاد اسلامی فراهان

هدف پژوهش حاضر مطالعه میزان استفاده از اینترنت و وابستگی به آن در میان دانشجویان دانشگاه آزاد فراهان می باشد.

• چکیده
هدف پژوهش حاضر مطالعه میزان استفاده از اینترنت و وابستگی به آن در میان دانشجویان دانشگاه آزاد فراهان می باشد. تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیتِ گردآوری اطلاعات توصیفی – پیمایشی است. جامعه آماری شامل دانشجویانی است که در مقطع کارشناسی در حال تحصیل و حداقل یک سال تحصیلی را گذرانده باشند. نمونه ها به روش خوشه ای تصادفی انتخاب و حجم نمونه ها نیز با استفاده از جدول مورگان تعیین گردیده است. از میان ۲۰۰۰ دانشجوی دانشگاه آزاد، ۸۰۰ دانشجوی رشته انسانی انتخاب و طبق جدول مورگان ۲۶۰ دانشجو جهت مطالعه انتخاب شدند. این بررسی با استفاده از ابزار چک لیست و پرسش نامه انجام پذیرفت، همچنین با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تحقیق از پایایی قابل قبولی برخوردار بوده است. یافته های تحقیق نشان داد محدوده سنی ۲۰ الی ۲۵ سال بیشترین استفاده از اینترنت را داشته اند، بیشترین استفاده از اینترنت را پسران بخود اختصاص داده اند. خانه و لپتاپ بترتیب بعنوان مکان و وسیله ای که دانشجویان بیشترین استفاده از اینترنت را داشته اند انتخاب شدند، مقالات علمی – پژوهشی نیز بیشترین کاربرد استفاده از اینترنت را در میان دانشجویان داشته اند. نزدیک به ۴۰ درصد از دانشجویان اینترنت را در پیشرفت تحصیلی موثر می دانند. همچنین بر طبق نتایج آزمون ۷۳.۱ درصد از دانشجویان کاربر عادی و مابقی کاربر در معرض خطر وابستگی به اینترنت بوده اند و هیچ کدام از شرکت کنندگان در این تحقیق معتاد به اینترنت نبوده اند.
واژگان کلیدی: دانشجویان، دانشگاه آزاد اسلامی، اعتیاد، اینترنت




• مقدمه
از نیمه قرن بیستم با بروز و شکل گیری تحولات پر شتاب علمی- تکنولوژی، جهان وارد عصر جدیدی گردید. نخست با ورود رایانه به عرصه فناوری، زندگی انسان دستخوش تحول شد و در پی آن با تسهیل در روند ارتباطات، کوچک شدن دنیا شتاب گرفت که در این روند شبکه جهانی اطلاع رسانی(اینترنت) سهم بسزایی داشت. در این تحول، فرصت ها و چالش ها، بیم ها و امیدها، به موازات هم در برابر جوامع انسانی قرار گرفتند. این محیط چند رسانه ای جدید، بافت معنایی چند ساخته ای بوجود آورده که غالب جلوه های فرهنگی و سیاسی را با همه تنوع و گوناگونی در خود جای می دهد. در حوزه فرهنگی و در بافت «ابر متنی» که به وسیله رسانه های نوین شکل می گیرد جلوه های گذشته، حال و آینده با یکدیگر پیوند می یابند و یک محیط نمادین جدید ایجاد می کنند که در آن دنیای مجازی به واقعیت محیط زندگی ما بدل می شود. گسترش استفاده از اینترنت با تمامی جنبه های زندگی از جمله مدرسه، محل کار ، خدمات بانکی، تجارت، پرداخت مالیات و حتی رأی گیری تلفیق شده است. مهمترین تغییراتی که این فناوری به وجود آورده است به وسیله مارشال مک لوهان در یک عبارت خلاصه شده است و آن تبدیل جهان به یک دهکده جهانی است. بدین معنی که مردم نقاط مختلف در سراسر کره زمین به مثابه یک دهکده، امکان برقراری ارتباط با یکدیگر و اطلاع از اخبار و رویدادهای جهانی را دارند. از اینرو همزمان با دسترسی گسترده افراد به اینترنت، شاهد نوع جدیدی از اعتیاد اینترنتی هستیم که مسئله اصلی و خاص عصر اطلاعات است. همانند انواع دیگر اعتیادها، اعتیاد به اینترنت با علائمی همراه است که از آن قبیل می توان افسردگی، کج خلقی، احساس تنهایی، اضطراب، ناآرامی و غیره اشاره کرد(عزیزی،۱۳۸۱).
با همگانی شدن عرصه اینترنت در اوایل دهه ۹۰ میلادی، مسأله استفاده مفرط از این فناوری از حدود سال ۱۹۹۴ توجه روانشناسان را به خود جلب کرد. از آن زمان تاکنون، پدیده اعتیاد به اینترنت در کشورهای مختلفی مورد بررسی قرار گرفته است. در میان فناوری های جدید، اینترنت به لحاظ ویژگی های خاص دارای اهمیتی شگرف است زیرا سبب شده تا با ساختار تازه ای در خانواده های ایرانی در شرف تکوین باشد(پاکروان،۱۳۷۸).

• بیان مسئله
بیش از چهار دهه از اختراع اینترنت و بیش از بیست سال از استفاده همگانی از آن می گذرد و در همین مدت کوتاه شاهد رشد بسیار چشمگیر این پدیده بوده ایم. اینترنت اکنون در همه جا حضور دارد و کاربردهای جدید و متنوع-تری پیدا کرده است و بر تمام سنین و افراد مختلف تاثیر گذاشته است. اشخاصی که از اینترنت بیشتر استفاده می کنند علاوه بر آن که بر زندگی خانوادگی آنها تأثیر منفی می گذارد، زمان کمتری با خانواده صحبت می کنند و احساس تنهایی و افسردگی و کمبود عزت نفس و غیره در آنها بیشتر می شود. این افراد از جنبه های مالی و جسمی و فرهنگی نیز آسیب های بیشتری را پذیرا می شوند. بی شک حداکثر ۱۵ درصد از کل جامعه ایران به اینترنت دسترسی دارند و نمی توانیم اگر معضل و آسیبی در این بخش وجود دارد را به کل تعمیم دهیم . اگر ضریب استفاده از اینترنت از ۱۵ درصد به ۹۰ درصد برسد به حتم این رویکرد نیز تداوم و یا حتی شدت می یابد. ثانیاً قشر تحصیل کرده و متوسط که عمده کاربران اینترنت هستند، تأثیر گذاری شان بر دیگر اقشار بیشتر است. (آصف زاده، ۱۳۸۵)
• الگوها، مدها، نوع رفتار، نوع لباس، کفش ها، تکیه کلام ها و غیره که از سوی طبقه متوسط رواج
می یابد، در اندک زمانی به دیگر اقشار و طبقات نیز سرایت می کند و این سرایت نه از طریق اینترنت که از طریق تعاملات روزانه، مطبوعات، ماهواره ها و غیره نیز صورت می پذیرد. لذا نمی توان اهمیت چنین سیر و رویکردی در استفاده روزانه از اینترنت در ایران را نادیده گرفت، رویکردی که به مسایل و آسیب های مختلفی چون بیکاری، افسردگی و عدم احساس مفید بودن برای خود و دیگران، افزایش سن ازدواج و به تبع آن رشد انحرافات، اعتیاد و غیره منجر می شود . امکانات و گزینه های فراوانی که رسانه های عمومی از جمله اینترنت در اختیار کاربران می گذارند آنان دائماً با محرک های جدید و انواع مختلف رفتار آشنا می شوند. این فضا هویت نامشخص و دائماً متحولی را می آفریند. خصوصاً برای نسلی که در مقایسه با نسل قبل با محرک های فراوانی مواجه است. اینترنت فضای آزاد گلخانه ای را ایجاد می کند که اساتید، معلمان و والدین به آن دسترسی ندارند و بر آن تأثیر نمی گذارند. اینترنت انقلابی عظیم در دنیای ارتباطات است که مرز جغرافیایی نمی شناسد. بررسی آثار پدیده های کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات و از جمله اینترنت در عرصه های مختلف حائز اهمیت است، اهل علم بطور کلی و دانشجویان بطور خاص از مصرف کنندگان اصلی و ویژه این فناوری هستند و بخش مهمی از فعالیت های آموزشی، شغلی، تحصیلی و فراغتی دانشجویان را اینترنت به خود اختصاص داده است، درحال حاضر به شکل های مختلف و از جمله تبادل مقالات علمی و پژوهشی، پست الکترونیک و صفحات خانگی در محیط های علمی و دانشگاهی استفاده می شود.(موحد محمدی، ۱۳۸۱)
استفاده از اینترنت در دانشگاه ها سبب شده است تا دانشگاه ها در ایجاد زیرساخت های اطلاع رسانی و ایجاد شبکه های درون سازمانی و برون سازمانی پیشگام باشند.(درگاهی، ۱۳۸۲) بی تردید هر پیشرفت در کنار مزایایی که دارد می تواند مشکلاتی را نیز بهمراه داشته باشد که اینترنت و کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در کنار کاربردهای فراوان اینترنت و جذابیت های آن ، یکی از مهمترین مشکلاتی که اینترنت با خود بهمراه داشته است، پدیده ای با عنوان " اعتیاد به اینترنت " می باشد. این اختلال بعنوان شکل جدیدی از اعتیاد توجه پژوهشگران و محققین را به خود جلب کرده است. از آنجا که کاربران اینترنت را در ایران عمدتاً افراد تحصیل کرده تشکیل می دهند و این افراد در میان خانواده ها و گروه ها از تأثیر زیادی برخوردارند، لذا می توان گفت که ضریب نفوذ اینترنت در ایران بسیار بالاست و به سرعت در حال افزایش است(ضیایی پرور، ۱۳۸۷).
واژه معتاد برای کاربران اینترنت بکار گرفته شده است چرا که نشانه های اعتیاد به اینترنت همان ویژگی هایی را دارد که اعتیاد به سیگار و موارد مشابه دارد، نشانه هایی شامل اختلالات عاطفی و روانی، مشکلات در روابط اجتماعی، کاری و تحصیلی که هرروز به مقدار بیشتری در استفاده کنندگان از اینترنت گسترش می یابد. (جان گروهل، ۱۳۸۱(
اینترنت بخودی خود ابزاری بی ضرر است ولی استفاده بیش ازحد موجب اعتیاد به آن می شود. وابستگی به اینترنت موضوع جالب و تازه ای است که در سال های اخیر بعنوان اعتیاد رفتار محور مورد توجه قرار گرفته است(درگاهی، ۱۳۸۲). می توان ادعا کرد که اینترنت بعنوان ابزاری برای هر فرد و در هر رشته ای تخصصی است که او را قادر می سازد تا در تمام دنیا با همکاران خود ارتباط برقرار کرده و به تبادل اطلاعات بپردازد.(آصف زاده،۲۰۰۶) . با توجه به عواقب متعدد اعتیاد به اینترنت از جمله عواقب فردی، اجتماعی، خانوادگی، تحصیلی، شغلی، جسمی و روانی باید توجه جدی تری به این عواقب داشت، زیرا تفاوت مهم اعتیاد به اینترنت با سایر اعتیادها از قبیل اعتیاد به مواد مخدر در این است که هرگونه اعتیاد به سمت سایر اعتیادها نامطلوب است درحالیکه استفاده درست از اینترنت نه تنها نامطلوب نیست بلکه باید جوانان را بیش از پیش با استفاده های مهم آشنا نمود. با توجه به اهمیت پیشگیری پیش از درمان و توجه به اینکه اعتیاد به اینترنت بعنوان مشکل در نسل جوان و آینده سازان جامعه می باشد، اقداماتی از قبیل نحوه صحیح استفاده از اینترنت و افزایش اطلاعات نسبت به رایانه و اینترنت ضروری است. عدم استفاده صحیح و مناسب از اینترنت و جستجوهای کنجکاوانه دانشجویان بصورت بی هدف و بی برنامه نه تنها آنها را از رسالت اصلی اینترنت در دانشگاه دور می کند، بلکه بدلیل ایجاد نوعی اعتیاد به اینترنت و صرف بیشترین زمان اوقات فراغت دانشجویان، می تواند تاثیر منفی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان داشته باشد.از آنجاکه وابستگی به اینترنت می تواند وضعیت تحصیلی دانشجویان را دچار تزلزل نماید و سبب افت تحصیلی و کاهش معدل آنها گردد، تلاش جهت جلوگیری از هدر رفتن فرصت های مفید دانشجویان ضروری است.
هدف اصلی تحقیق، مطالعه میزان استفاده از اینترنت و وابستگی به آن در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی است.
• اعتیاد به اینترنت
با وجود پژوهش های گسترده در سال های اخیر در این زمینه، هنوز توافقی بین روان شناسان در زمینه تعریف و اندازه گیری این اختلال حاصل نشده است. علاوه بر این، یک نظریه جامع که بتواند تعیین کند چگونه این اختلال به بهداشت روانی یا اجتماعی ارتباط پیدا می کند، وجود ندارد. کاپلان در سال ۲۰۰۲ این اختلال را چنین تعریف کرده است: «نوعی استفاده از اینترنت که بتواند مشکلات روان شناختی، اجتماعی، درسی و یا شغلی در زندگی فرد ایجاد کند». رایج ترین اصطلاح «اعتیاد به اینترنت» این است که نوعی وابستگی رفتاری به اینترنت ایجاد می کند. (امیدوار و صارمی، ۱۳۸۱)
به نظر دیویس استفاده از اینترنت صرفاً یک رفتار اعتیادآمیز نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل شناختی و رفتاری را در زمینه اینترنت تشکیل می دهد که روی زندگی فرد اثر منفی می گذارد.
گلدبرگ (۱۹۹۶) اختلال اعتیاد به اینترنت ر ا نوعی اختلال رفتاری که به عنوان مکانیسم مواجه مورد استفاده قرار می گیرد و از معیار های وابستگی به مواد ( DSM-IV - ۱۹۹۵ )گرفته شده است می داند.
گریفیتز (۱۹۹۸) می گوید که اختلال اعتیاد به اینترنت ممکن است از یک یا چند جنبه اینترنت ناشی شود، تایپ کردن، رابطه رویارویی، محتوا و فعالیت های اجتماعی. کاندل (۱۹۹۸) عنوان می کند که هر نوع فعالیتی که باعث وارد شدن به اینترنت شود، یک اختلال است. اعتیاد به اینترنت به عنوان «اعتیاد رفتاری» مانند اعتیاد به قمار، پرخوری، تماشای اجباری تلویزیون و مانند آن، در نظر گرفته می شود. در این جا فرد، نه به ماده، بلکه به آنچه که در رایانه انجام می دهد یا به احساسی که در هنگام انجام آن به او دست می دهد، معتاد می شود. (همان منبع).
«رابرت فراست» اعتیاد را چنین تعریف می کند: «اعتیاد الگوی رفتاری ناخواسته در استفاده از یک ماده مخدر است که در شخص به طور چشمگیری درگیر استفاده از یک ماده مخدر و تأمین آن برای خود شده و نیز در فرد تمایلی به وجود می آید که پس از تکمیل دوره ترک، وادار شود تا به سوی ماده مخدر باز گردد. (جنیفر فریز، ۱۳۸۱)
در عصری که در آن زندگی می کنیم، براحتی نمی توان اعتیاد به اینترنت را تعریف کرد. تحقیقاتی که تاکنون انجام گرفته است، فقط آزمون های آزمایشگا هی را شامل می شود که در نتیجه نمی تواند رابطه دقیقی بین رفتار های ویژه ای که از افراد سر می زند و علل آنها ایجاد کند. نقش این گونه تحقیقات این است که شرحی از احساسات افراد نسبت به خود و رفتارهایشان را جمع آوری کرده و نمی تواند این نتیجه را به دست بدهد که فناوری خاصی مثل اینترنت واقعاً عامل چنین رفتارهایی هستند. نتایجی که این تحقیقات به دست می دهند صرفاً توصیفات ذهنی و خیالی خود محققان و پژوهشگران است که قابلیت انطابق با واقعیت موجود را ندارند. (جان گروهل،۱۳۸۱)
اعتیاد به اینترنت اصطلاحی بود که اولین بار به وسیله دکتر کیمبرلی یانگ مطرح گردید. این اختلال با عناوین متفاوتی از قبیل" وابستگی رفتاری به اینترنت"، "استفاده مشکل‌زا از اینترنت"، "استفاده بیش از حد به اینترنت"، "سوء استفاده از اینترنت"، "غیر سازشی و اختلال اعتیاد به اینترنت" معرفی می شود. اما اختلال به اینترنت در نوشته های اخیر کسانی چون "یانگ"، "دیویس"، "کاپلان" ، "گلدبرگ"،"گروهل" و"گریفیتز" بیشتر از عناوین دیگر به کار رفته است. به طورکلی این اختلال را می توان به عنوان نوعی استفاده از اینترنت که بتواند مشکلات روان شناختی، اجتماعی، درسی یا شغلی در زندگی فرد ایجاد کند تعریف کرد. (امیدوار و صارمی، ۱۳۸۱)
• پیشینه تحقیق در داخل کشور
در این قسمت به برخی از تحقیقات انجام گرفته که به موضوع اعتیاد اینترنتی نزدیک است اشاره مختصر شده است .
مریم هاشمی در پایان نامه خود به بررسی ارتباط وابستگی به اینترنت و عامل بزرگ شخصیت با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پسر و دختر شیراز پرداخته است. در این پژوهش از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای استفاده شده و نمونه ها از ۴ ناحیه آموزشی شیراز انتخاب شده اند. یافته های این پژوهش نشان داد مدت استفاده از اینترنت در پسران بیش از دختران است و همچنین تفاوت معناداری میان دانش آموزان دختر و پسر در نحوه استفاده از اینترنت وجود دارد. همچنین اعتیاد به اینترنت در دانش آموزانی که ناحیه محل زندگی آنها از لحاظ اقتصادی و اجتماعی در وضعیت نامطلوبی نسبت به دیگر نواحی قرار دارد بیشتر است. از دیگر یافته های این پژوهش این است که ویژگی های شخصیتی دانش آموزان، پیش بینی کننده آسیب پذیری در برابر اعتیاد به اینترنت است و ویژگی های شخصیتی بعنوان یکی از متغیرهای تاثیرگذار بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان عمل می کنند.
شعرا در سال ۱۳۸۶ در تحقیقی به بررسی اعتیاد به اینترنت و عوامل مؤثر بر آن در ساکنان منطقه۲ غرب تهران پرداخته است . هدف از انجام این مطالعه بررسی مشکل اعتیاد به اینترنت و ویژگی های رفتاری، شخصیتی و جمعیتی کاربران بر حسب درجه اعتیاد آنها بود . این مطالعه به روش مقطعی بر روی ۷۳۲ نفر از کاربران اینترنت در سنین ۱۵ تا ۳۹ ساله در منطقه ۲ غرب تهران انجام شد . در این مطالعه برای سنجش ویژگی های روانشناختی میزان اعتیاد از روش یانگ، برای سنجش نوع شخصیت کاربران از شاخص مایرز – بیکرز و جهت اندازه گیری میزان بیگانگی با خود از مقیاس احساس بیگانگی با خود دین استفاده شد در این بررسی ۳۰ درصد کاربران به اینترنت اعتیاد داشتند و همه آنها درجات مختلفی از رفتارهای روانی – اجتماعی مانند احساس بیگانگی با خود، احساس ضعف و ناتوانی در انجام امور، رفتارهای ناهنجار اجتماعی، اجتماع گریزی، درون گرایی و رفتار احساسی را از خود نشان دادند .
نادمی در سال ۱۳۸۶ در تحقیق خویش به بررسی میزان استفاده از اینترنت و پیامدهای روانی – اجتماعی آن در بین دانشجویان دانشگاه آزاد مشهد پرداخته است . جامعه آماری، کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد شهر مشهد در محدوده سنی ۱۹ تا ۲۵ سال و حجم نمونه ۲۰۰ نفر بود که با روش نمونه گیری تصادفی با استفاده از جدول اعداد تصادفی انتخاب شدند . برای تجزیه و تحلیل داده ها نیز از شاخص های توصیفی آمار استفاده شده است . ابزار پژوهش پرسش نامه بود. اصلی ترین نتیجه ای که این پژوهش بدان دست یافته است این است که ۷۷ درصد از دانشجویان در معرض خطر اعتیاد به اینترنت هستند و در ۱۴ درصد از دانشجویان وابستگی به اینترنت تأثیر مهمی بر کارکرد آنان داشته است و فقط در ۹ درصد از دانشجویان اینترنت تأثیری نداشته است . از نتایج دیگر این تحقیق این بود که میزان صرف وقت زیاد در اینترنت، تغییرات در خلق حاصل از اینترنت و مشکلات شخصی، اجتماعی و حرفه ای دانشجویان پسر به نحو معناداری از دانشجویان دختر بیشتر بود .
پژوهشی به روش توصیفی تحلیلی از نوع مقطعی برای تعیین ویزگی های روان سنجی پرسش نامه اعتیاد به اینترنت در میان کاربران دانشجوی دانشگاه های اصفهان در سال ۱۳۸۷ برگزار شد، در این مطالعه ۴۰۰ نفر به روش نمونه گیری بصورت سهمیه ای انتخاب شدند. در این پژوهش ۳۳.۷ درصد شرکت کنندگان مرد و ۶۳.۳ درصد زن بوده اند. میانگین سن نیز ۲۲.۹ سال و میانگین استفاده از رایانه و اینترنت به ترتیب ۲.۵ و ۱.۴ ساعت بوده است. طبق نتایج حاصله ۸۱.۶ درصد افراد، سالم و ۱۸.۴ درصد نیز معتاد به اینترنت تشخیص داده شدند.
مقاله ای توسط ابوالفضل محمدبیگی و همکاران با عنوان بررسی تاثیر اینترنت بر وضعیت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اراک در بهار سال ۱۳۸۸ بر روی ۴۲۶ دانشجو که حداقل یک ترم تحصیلی را گذرانده بودند با روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی تهیه شد. برطبق این گزارش بیشترین استفاده بابت جستجوی مقالات بوده است، ازطرفی داشتن فعالیت پژوهشی از جمله مقاله و یا طرح پژوهشی رابطه معناداری با اعتیاد به اینترنت نشان نداد.
همچنین نتایج نشان داد که اعتیاد به اینترنت با تعداد واحد افتاده، واحد گذرانده ، ساعات کار با رایانه و اینترنت، معدل، مشروط شدن در ترم تحصیلی و سن استفاده از اینترنت رابطه معناداری دارد.
برهمین اساس میزان استفاده از اینترنت با رشته، مقطع و دانشکده تحصیل ارتباط معناداری نشان نداد.
مقاله ای به روش توصیفی تحلیلی توسط مهناز صلحی با عنوان بررسی فراوانی اختلال اعتیاد به اینترنت با روش نمونه گیری خوشه ای بر روی ۱۰۰ نفر از دانشجویان کارشناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران درسال ۱۳۹۰ انجام شده است. بر اساس یافته های این مطالعه میانگین سنی ۲۲.۴۶ سال بوده است، ۵۱درصد از شرکت کنندگان زن و ۴۱درصد مرد بوده اند و ۹۱درصد مجرد و ۹ درصد نیز متاهل بوده اند. بین رفتار اعتیاد به اینترنت و نوع استفاده از آن و مدت زمان استفاده از اینترنت رابطه معنی دار مشاهده گردید. ساعات استفاده از اینترنت، بین ۱ تا ۸ ساعت متغیر بوده است. دانشجویان پسر نیز بیشتر از دانشجویان دختر به اینترنت وابسته بودند. در این مطالعه ۱۸ درصد افراد مورد مطالعه وابسته به اینترنت شناخته شدند.
مقاله ای توسط آسیه پیرزاده با عنوان بررسی میزان اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه پیام نور واحد کهندژ شهرستان اصفهان در سال ۱۳۹۰ بر روی ۹۶ دانشجو بصورت تصادفی تهیه شد. در این مقاله از پرسش نامه یانگ بهره گرفته شد. یافته نشان داد که ۹۱.۷ درصد از کاربران ، کاربر طبیعی بوده و ۸.۳ درصد نیز دارای اعتیاد خفیف به اینترنت بوده اند. با توجه به موارد مطرح در نحوه و چگونگی موارد استفاده، بیشترین مورد استفاده مربوط به جستجوی اینترنتی و دانلود فایل بوده است.
بین اطلاعات دموگرافیک با اعتیاد به اینترنت اختلاف معناداری مشاهده نشده است، ولی بین زمان استفاده از اینترنت و اعتیاد به آن رابطه آماری معناداری مشاهده شد.
همچنین ۸.۴ درصد دانشجویان اعلام کردند که بعلت استفاده زیاد از اینترنت دچار افت تحصیلی شده اند.

• پیشینه تحقیق در خارج از کشور
در این قسمت برخی از تحقیقات انجام گرفته در خارج از کشور که از جوانبی به موضوع اعتیاد اینترنتی نزدیک است اشاره شده است .
در سال ۱۹۹۵ روانشناسی بنام گلدبرگ، اعتیاد جدیدی را کشف کرد. او با مردمی رو برو شد که برای دیدن مانیتور کامپیوترشان خانواده را رها کرده بودند. آنها در بسیاری از موارد ترجیح می دانند وقت خود را با کامپیوتر و در سایت های مختلف اینترنت بگذرانند. به این ترتیب او اعتیاد جدیدی را کشف کرد و به تدریج محققین جنبه های دیگر این اعتیاد را شناسایی نمودند. (امیدوار، ۱۳۸۵)
مطالعه ای در آمریکا انجام شد که معمولاً بعنوان شاهدی بر اثرات منزوی کننده اینترنت مورد استفاده قرار می گیرد. مطالعه پیمایشی بر خط دانشگاه استانفورد روی ۴۰۰۰ نفر بود، که کاربران اینترنت زمان کمتری را برای گذراندن با دوستان و اعضای خانواده، مطالعه روزنامه و تماشای تلویزیون صرف می کنند.
تحقیقات تجربی رابرت کراوت در سال های اخیر مورد استفاده اکثر پژوهشگران این حوزه بوده است. نتایج این تحقیق در مقاله ای تحت عنوان تکنولوژی اجتماعی که موجب کاهش عضویت افراد در گروه های اجتماعی و خوشبختی آنان پارادوکس اینترنت می گردد . کراوت طی آن مدعی شد که استفاده از اینترنت موجب کاهش ارتباط فرد با خانواده اش و کوچک شدن حلقه اجتماعی پیرامون فرد و افزایش احساس تنهایی و افسردگی می گردد، بنابر نتایج این تحقیق استفاده از اینترنت به میزان دو ساعت در هفته به مدت دو سال موجب کاهش اندازه شبکه اجتماعی و اعتیاد به آن می شود.
باربر در سال ۱۹۹۷ در یک نظرسنجی از معلمان، کارمندان کتابخانه و همکاران کامپیوتر دریافت که به نظر ۸۶ درصد از آنها، استفاده از اینترنت، کارآیی درسی دانش آموزان و دانشجویان را بهتر نکرده است. زیرا اطلاعات اینترنتی آنقدر بی سامان و به موضوعات برنامه درسی نامربوط هستند که به آنها کمکی در به دست آوردن نمره بالا در آزمون های استاندارد نمی کند (امیدوار و صارمی، ۱۳۸۱).
شرر در سال ۱۹۹۸ در تحقیقات خود بر روی دانشجویان دانشگاه ها، متوسط افراد وابسته به اینترنت را یازده ساعت در هفته شناسایی کرده است. همچنین او در این تحقیقات دریافت که ۷۲ درصد از وابسته ها را مردان تشکیل می دهند.
آفونسو در سال ۱۹۹۸ خاطر نشان می کند که استفاده از اینترنت، سبب ایجاد احساس ناکامی، تنهایی، اضطراب و بطور کلی کاهش سلامت روانی می شود. اشخاصی که از اینترنت بیشتر استفاده می کنند علاوه بر آن که بر زندگی خانوادگی آنها تاثیر منفی می گذارد، زمان کمتری با خانواده صحبت می کنند و احساس تنهایی، افسردگی، کمبود عزت نفس و افت تحصیلی در آنها بیشترمی شود (قاسم زاده، ۱۳۸۵).
یانگ در سال ۲۰۰۱ در پژوهش های خود دریافت ۵۸ درصد دانش آموزان پس از استفاده زیاد از اینترنت در
عادت های مطالعه خود دچار افت شدید شدند و نمرات آنها به طور قابل ملاحظه ای کاهش و میزان غیبت های این دانش آموزان افزایش یافت. اگرچه به دلیل قابلیت های زیاد، اینترنت به عنوان یک ابزار ایده ال آموزشی شناخته شده است، اما متاسفانه دانش آموزان به جای انجام دادن فعالیت خلاقانه، اغلب در سایت های نامربوط، اتاق های گفتگو، سرویس های دوستی اینترنتی گشت و گذار می کنند و با نرم افزارهای بازی اینترنتی سر و کار دارند. همچنین ۴۳ درصد از دانش آموزان به خاطر دیر خوابیدن ناشی از استفاده زیاد از اینترنت، در مدرسه با فقدان موفقیت مواجه شده اند. بنابراین، براساس پژوهش های انجام شده و نتایج این پژوهش می توان دریافت، زمانیکه دانش آموزان استفاده بیشتری از اینترنت می کنند زمان کمتری برای درس خواندن یا انجام دادن تکالیف در طی روز خواهند داشت و این امر به افت تحصیلی و آموزشی آنها منجر خواهد شد.
گروهل در سال ۲۰۰۳ طی تحقیقاتی که در خصوص دلایل گرایش افراد به اینترنت و استفاده اعتیاد آلود به آن انجام داد، به این نتیجه رسید، افرادی که وقت زیادی را صرف استفاده از کامپیوتر می کنند کسانی هستند که در زندگی با مشکلاتی مواجه اند . در واقع این افراد چون رغبتی به برخورد با مشکلاتشان در زندگی ندارند و مایل نیستند که حتی با آن روبرو شوند به فعالیت اعتیاد آور در اینترنت می پردازند .
نلسون در سال ۲۰۰۴ در پژوهشی با عنوان "مطالعات استفاده کنندگان ۱۳ تا ۱۷ ساله از اینترنت" دلیل عمده استفاده نوجوانان از اینترنت را موارد زیر عنوان می کند: انجام تکالیف و پروژه های درسی که از طرف معلم به آنها محول شده است، گذراندن اوقات فراغت با مسائل گوناگونی که مورد علاقه آنهاست، سرگرمی و وقت گذرانی شامل گوش کردن موزیک و بازی های رایانه ای، خواندن اخبار هنری و ورزشی، پژوهش درباره بهداشت و سلامت فردی که از در میان گذاشتن آن با دیگران خجالت می کشند، یافتن قیمت اجناس و اقلامی که در آینده تصمیم یا آرزوی خرید آن را دارند.

جامعه آماری شامل دانشجویانی است که در مقطع کارشناسی در حال تحصیل و حداقل یک سال تحصیلی را گذرانده باشند بدین ترتیب از میان ۲۰۰۰ دانشجوی شاغل به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی، ۸۰۰ دانشجو در رشته انسانی انتخاب شده اند. حجم نمونه نیز پس از تعیین تعداد دانشجویان هر دانشگاه با استفاده از جدول مورگان انتخاب گردید. طبق جدول مورگان از میان ۸۰۰ دانشجو، ۲۶۰ دانشجو انتخاب شده اند.
روش نمونه گیری بصورت خوشه ای تصادفی صورت پذیرفت ، بدین ترتیب که از دانشگاه یک رشته تحصیلی انتخاب و سپس چند کلاس از میان کلاس هایی که شامل دانشجویان آن رشته تحصیلی بودند انتخاب شده است، در نهایت از هر کلاس تعدادی دانشجو جهت تکمیل پرسش نامه انتخاب شده اند. دانشجویان پس از ابراز علاقه و کسب اطلاعات لازم درخصوص سوالات پرسش نامه، نسبت به تکمیل آن اقدام نموده اند.
ابزار گردآوری داده ها در فرآیند تحقیق بنا برضرورت به اطلاعات کتابخانه ای، اسناد و مدارک موجود توجه شده است و این اطلاعات از طریق فیش برداری از منابع اطلاعاتی جمع آوری شده است . علاوه بر فیش برداری از کتاب ها و مقالات موجود در این زمینه، از ابزار پرسش نامه نیز استفاده شده است، پرسش نامه شامل سه بخش بوده است، بخش اول اطلاعات جمعیت شناختی( دموگرافیک) شامل مواردی مانند سن، جنس، محل اسکان ، بخش دوم شامل آزمون اعتیاد به اینترنت یانگ و بخش سوم شامل ۹ مورد از موارد پرکاربرد و شایع استفاده از اینترنت است. شرکت کنندگان در از این آزمون در قالب سه بخش کاربر معمولی( نمره بین ۰ الی۴۹) ، کاربر در معرض خطر (نمره ۵۰ الی ۷۹) و کاربر معتاد ( نمره ۸۰ الی ۱۰۰) طبقه بندی می شوند.
اطلاعات بدست آمده از پرسش نامه جهت تجزیه و تحلیل وارد نرم افزار آماریSPSS ( نسخه ۱۸) شده است.
جهت بررسی اعتماد پذیری و پایایی پرسش نامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. این آزمون بر روی ۳۵ دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی اراک صورت پذیرفته است که در نهایت با بدست آمدن ضریب ۰.۷۶۵ این پرسش نامه از پایایی قابل قبولی برخوردار بوده است.
• یافته های حاصل از سوالات تحقیق
طبق نتایج حاصله، محدوده سنی میان ۲۰ الی ۲۵ سال بیشترین فراوانی استفاده از اینترنت را با تعداد ۱۶۲ (۶۲.۳ %) دانشجو بخود اختصاص داده است. در مقایسه با پیشینه تحقیق با توجه به اینکه در اکثر موارد، جامعه آماری از میان دانشجویان کارشناسی انتخاب شده است این محدوده سنی قابل پیش بینی می باشد، همچنین با مطالعه پیشینه تحقیق، در پژوهشی که در میان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران صورت پذیرفت، میانگین سنی ۲۲.۴۶ سال مشاهده شده است که با یافته های پژوهش مطابقت دارد.
از میان پنج گزینه خانه، خوابگاه، دانشگاه،کافی نت و محل کار، تعداد ۱۴۹(۵۷.۳%) دانشجو از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی خانه را بعنوان محل استفاده از اینترنت برگزیدند، در پیشینه تحقیق حاضر به این مورد پرداخته نشده است.
درخصوص وسیله ای که بیشترین کاربرد را در استفاده از اینترنت دارد، تعداد ۱۴۴ (۵۵.۴%) دانشجو، لپ تاپ را بعنوان وسیله استفاده از اینترنت انتخاب نمودند. بدین ترتیب و با توجه به اعداد موصوف، می توان دریافت که خانه و لپ تاپ بیشترین موارد استفاده از اینترنت را بعنوان محل و وسیله در این دانشگاه به خود اختصاص داده اند. در پیشینه تحقیق حاضر درخصوص وسیله مطلبی یافت نگردید. از جمله محاسن لپ تاپ در مقایسه با رایانه رومیزی قابل حمل بودن آن است و اینکه می توان در هر مکانی از آن استفاده نمود و این خود می تواند یکی از دلایل انتخاب این گزینه بعنوان وسیله پرکابرد استفاده از اینترنت باشد.
همچنین از کلیه شرکت کنندگان در آزمون ۳۹.۲ % دانشجویان استفاده از اینترنت را موثر در پیشرفت تحصیلی خود می دانند که در این میان دانشجویان پسر با ۵۴.۹ % اکثریت را بخود اختصاص داده اند.
براساس یافته های موجود در پیشینه میان اعتیاد به اینترنت و پیشرفت تحصیلی رابطه معناداری موجود می باشد، اعتیاد و افت تحصیلی نیز رابطه معناداری دارند بنحویکه اعتیاد به اینترنت موجب افت تحصیلی ۸.۴% دانشجویان دانشگاه پیام نور کهندژ شده است. استفاده صحیح و مناسب و وابستگی به اینترنت در راستای اهداف پژوهشی و کمک درسی می تواند موجب پیشرفت تحصیلی می شود.
ذکر این مورد ضروری است که پاسخ سوالات آزمون یانگ که بخش اصلی موضوع تحقیق را دربر می گیرد در رسیدن به جواب سوال و هدف اصلی راهگشاست. در سایت اعتیاد به اینترنت دکتر یانگ نمرات حاصل از آزمون در قالب سه بخش کاربر طبیعی( نمره بین ۲۰ الی۴۹) ، کاربر در معرض خطر (نمره ۵۰ الی ۷۹) و کاربر معتاد ( نمره ۸۰ الی ۱۰۰) طبقه بندی می شوند.
براساس نتایج حاصل، میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی ، ۱۹۰(۷۳.۱%) دانشجو کاربر طبیعی هستند و ۷۰ (۲۶.۹%) دانشجوی دیگر نیز در معرض خطر هستند و براساس یافته ها دانشجویی وابسته به اینترنت وجود ندارد.
با توجه به اینکه دانشجویان مورد مطالعه از جامعه گروه علوم انسانی دانشگاه ها انتخاب شده بودند، چنین یافته ای دور از انتظار نبود.
همچنین درخصوص بیشترین مورد استفاده از اینترنت ، ۹ مورد آموزش، مقاله علمی پژوهشی، اخبار، پست الکترونیک، گفتگوی برخط، بازی، وبگردی، دانلود و آپلود مطرح شدند که پاسخگویی به سوالات بر اساس مقیاس لیکرت بوده است. بر همین اساس و طبق یافته های بدست آمده در دانشگاه آزاد اسلامی بیشترین مورد استفاده مربوط به مقالات آموزشی و علمی- پژوهشی می باشد و کمترین مورد را نیز بازی و سرگرمی به خود اختصاص داده است.
همانطور که مشاهده می گردد مقالات علمی و پژوهشی بیشترین مورد استفاده از اینترنت را در میان دانشجویان مورد مطالعه داراست که این نکته نشان از اهمیت اینترنت در دسترسی به منابع و مقالات مورد نیاز دانشجویان است.
• پیشنهادهای کاربردی
با توجه به مطالب ارائه شده، نتایج بدست آمده از تحقیق، مقایسه شرایط در میان دانشجویان و دانشگاه ها، چند پیشنهاد درخصوص استفاده از اینترنت ارائه می گردد:
آشنایی والدین و مسئولین با مقوله اینترنت، آموزش صحیح استفاده از آن، بالابردن و بروزکردن اطلاعات با توجه به پیشرفت سریع فناوری اطلاعات و اینترنت
ارائه آموزش های لازم درخصوص نحوه استفاده، فواید و مضرات اینترنت و مبحث فناوری اطلاعات به دانشجویان از طریق کتاب و جزوه و واحدهای درسی که پذیرفتن این واحدها بصورت اختیاری در ابتدا می تواند صورت پذیرد. این آموزش ها می تواند از مقاطع تحصیلی پایه شروع و در دانشگاه به حد کمال برسد.
تجهیز مراکز آموزشی به فناوری بروز و ایجاد زیرساخت لازم جهت در دسترس بودن منطقی و متعادل اینترنت برای دانشجویان با درنظر گرفتن زمان، سطح دسترسی، فضا و مکان مناسب، جهت ترغیب دانشجو به استفاده مفید از آن جستجوی مقالات، آموزش مجازی، تبادل اطلاعات و موارد مشابه
بررسی نقاط قوت و ضعف دانشگاه های موفق در این زمینه و بازدید و الگو برداشتن از آنها
و آموزش رفتارهای نوین به دانشجویان در عصری که پیشرفت های اطلاع رسانی به سرعت درحال گسترش است و روز بروز وسایل ارتباطی جدید، با کارایی بیشتر وارد بازارهای جهانی می شود و دراختیار همگان قرارمی گیرد، لذا باید رفتارهای نوین را بیاموزند، باید برای جوانان و بویژه دانشجویان فرهنگ سازی شود که چگونه از اینترنت استفاده های صحیح داشته و انگیزه های استفاده از آن انگیزه های صحیح و در راستای رسیدن به توسعه علمی و صنعتی کشور باشد.