با نزدیک شدن به ایام امتحان و درگیر شدن دانش آموزان و دانشجویان با مطالب درسی، دغدغه و نگرانی آنها نسبت به این مساله افزایش یافته و بسیاری از آنها از این مساله شکایت دارند که نمی توانند تمرکز و توجه لازم را به متون درسی خود داشته باشند. لذا در این یادداشت سعی بر آن است که در مورد دلایل فقدان تمرکز در دانش آموزان و دانشجویان و همچنین روشهای مقابله با این مشکل، مطالبی را هر چند خلاصه در اختیار شما عزیزان قرار دهیم:

تمرکز یک حالت پیچیده ذهنی است و نکته جالب توجه و طنز آمیزی که در مورد تمرکز می توان ذکر کرد این است که هرچه بیشتر دربارة تمرکز، فکر می کنید یا دربارة آن نگران می شوید، کمتر می توانید بر تکلیف فعلی خود متمرکز شوید.همین نکته توضیح می دهد که چرا راهبردهایی که به منظور افزایش تمرکز تدوین یافته اند غالبا غیر قطعی و با متمرکز شدن روی حذف عوامل مخل به مساله تمرکز، می پردازند.

تحلیل دقیق اموری که تمرکز افراد را بر هم می زنند اغلب مؤثرترین گام جهت اصلاح و بهبود تمرکزاست.

هر چند برای اصلاح تمرکز، راه حلهای کمی وجود دارد ولی خوشبختانه در مورد اکثر دانشجویان و دانش آموزان، چه مشکل در زمینه تمرکز داشته باشند وچه نداشته باشند و بخواهند صرفا توانایی فعلی خود را افزایش دهند، گام اولی که باید بردارند یکی می باشد .

تحلیل دقیق اموری که تمرکز افراد را بر هم می زنند اغلب مؤثرترین گام جهت اصلاح و بهبود تمرکزاست .در اینجا خلاصه ای از عوامل مخل ارائه می شود تا زمینه ای برای فهم مشکل خاص شما به دست آید. به منظور دستیابی به جزئیات بیشتر دربارة چگونگی اصلاح تمرکز، دانشجو یا دانش آموز می تواند با متخصصین ذی ربط تماس برقرار کند.

● امور مخل در مطالعه و تمرکز

▪ محل مطالعه

بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان، مهم ترین عامل فقدان تمرکز خود را ناشی از شلوغ بودن و سر و صدای محیط می دانند و اغلب بخاطر سرو صدا، یا یک محیط نامناسب، در زمینه تمرکزدچار مشکل می شوند . آشنایی با این مساله که چگونه مکانی ساکت، راحت و رها از امور مخل برای مطالعه بیابیم یکی از ساده ترین و مؤثرترین شیوه های اصلاح تمرکز است.

▪ حواسپرتی های ناشی از شرایط بدنی

خواب نامنظم، فعالیت ها وعادات غذایی نامناسب می تواند بدون تردید علت مشکلات تمرکز باشد .ما تمایل داریم به عنوان بزرگسال، ارتباط میان سلامت جسمی وعملکرد هوشی را نادیده بگیریم . دستیابی به یک رژیم مناسب غذایی و رعایت آن می تواند عملکرد فیزیولوژیکی مغز شما را در بالاترین سطح حفظ کند . راهبردهای مدیریت زمان، تنظیم و برنامه ریزی وقت مانند برنامه ریزی زمان مطالعه بر مبنای اوج و افت توان جسمی، این اطمینان را به دست می دهد که توانایی بدنی شما برای تمرکز در بهترین شکل آن فراهم شده است .

دستیابی به یک رژیم مناسب غذایی و رعایت آن می تواند عملکرد فیزیولوژیکی مغز شما را در بالاترین سطح حفظ کرده و تمرکز شما را در سطح بهینه قرار دهد

▪ با خود صحبت کردن

خیلی های نمی دانند که ما به هنگام انجام تکالیف از جمله هنگام مطالعه ،به شکل خاموش با خودمان صحبت می کنیم . صحبت با خود می تواند فعالیت ها و رفتارها را در ما برانگیزد و مورد تشویق قرار دهد، به سروسامان دادن آنچه بعدا انجام می دهیم کمک کند و همچنین از این طریق بر جریان پیشرفت خود نظارت پیدا می کنیم . ولی اگر همین گفتگوی با خویش بیش از اندازه ارزشیابانه یا انتقاد ی صورت گیرد بر تمرکز اثر منفی می گذارد .آیا تا به حال تجربه نگارش یک مقاله را داشته اید که در همان سطر اول آن گیر کرد ه اید و ناکام شده اید ؟مقصر اصلی سخت گیری بیش از حد شما بوده است. مقایسه توانایی خود با توانایی دیگران و انتظارات غلط داشتن یک ویراستار درونی است که می تواند مسئول شکل گیری یک گفتگوی منفی با خویش باشد.

با کمی تمرین شما می توانید یاد بگیرید هر خصیصه درونی مختل کننده خود را اداره کنید و در مورد مدت و کیفیت تمرکزی که باید داشته باشید به نتیجه مطلوب برسید .

▪ انگیزه

بسیاری از دانشجویان و دانش آموزان که از مشکلات تحصیلی رها هستند و در دانشگاه و مدرسه موفق می شوند اغلب توانایی شان را در اداره امور بر مبنای انگیزش خویش تعریف می کنند:

ـ گاهی اوقات سخت گیریها دربارة درس مانند برخی گفتگو های درونی با خود از قبیل( تو باید در دانشگاه بودن را بخواهی ، تو باید بدانی چرا اینجا هستی ، و...) موجب مشکلاتی در زمینه تمرکز می شود.

ـ راهبرهایی که در زمینه مقابله با مشکلات ناشی از حدت و شدت انگیزه ها وجود دارد از تمرین روی هدف گزینی ساده تا خود ارزیابی های مفصل را شامل می شود.

ـ مشاوران تحصیلی در مدرسه و دانشگاه می توانند در مورد انتخاب درس و برنامة درسی ، رهنمودهای ارزشمندی را ارائه دهند تا شما مطالبی در زمینه مساله انگیزش تمرکز به دست آورید.

▪ مشکلات شخصی

شما یکی از محدود افراد خوش شانس خواهید بود اگر توانسته باشیدمدرسه یا دانشگاه را بدون مقابله با مشکلات تحصیلی ناشی از مصائب شخصی بگذرانید. حتی امور معمولی چون قطع ارتباط با یک دوست می تواند یک اختلال جدی در توانایی تمرکز ایجاد کند. در بیشتر موارد این امور مخل تمرکز، کوتاه مدت هستند و توانایی تمرکز به طور طبیعی به سرعت باز می گردد .موقعیتهای جدی یا خفیف ،کمک بیرونی را گاه لازم می گردانند. برخی دانش آموزان و دانشجویان دریافته اند اختصاص دادن زمانی به فکر کردن درباره یک مشکل می تواند به کاهش مشغله ذهن ا یشان کمک کند. وقتی متوجه می شوید که نمی توانید تمرکز داشته باشید به خودتان بگوئید در مورد این موضوع، ساعت ۴ فکر خواهم کرد.آنگاه راس ساعت ۴ یا هر زمان دیگری که انتخاب کرد ه اید بنشیند و دربارة هرآنچه شما را ناراحت کرده فکر کنید . استفاده از راهبردهایی نظیراین به شما کمک می کند به سرزنش کردن خود بابت تمرکز نداشتن پایان دهید وسریعا به کار خود برگردید.