بدون موبایلم هرگز

۶۱ درصد مردان که می ترسند از گوشی خود جدا شوند, ۷۰ درصد زنان هستند که این ترس را در خود دارند

طی پنج سال اخیر محققان مختلفی از سراسر دنیا به بررسی و تحقیق درباره تاثیر فناوری های جدید از جمله تلفن همراه و شبکه های اجتماعی بر سلامت روان کاربران و انواع اعتیادهای مربوط به آن پرداخته اند که دو مورد از آنها ترس از جدا شدن از تلفن همراه (نوموفوبیا) و ترس از دست دادن(فومو) است.

نوموفوبیا در اصل به معنای ترس از نداشتن یا نبودن تلفن همراه است. ترس افراطی و غیرمنطقی که به هنگام نبود تلفن همراه در فرد ایجاد می شود. اگر چه این نوع بیماری کاملا جدید است اما بسیار شایع بوده و میلیون ها نفر را در سراسر دنیا تحت تاثیر قرار داده است. تحقیقاتی که انجام شده است نشان می دهد زنان بیشتر از مردان درگیر این بیماری می شوند و در مقایسه با ۶۱ درصد مردانی که می ترسند از گوشی خود جدا شوند، ۷۰ درصد زنان هستند که این ترس را در خود دارند. البته در مقابل تحقیقات نشان می دهد که بیشتر مردان هستند که تمایل دارند دو گوشی، همراه خود داشته باشند که اگر یکی از آنها را از دست دادند دچار استرس زیادی نشوند. البته باید گفت که بیشترین افرادی که هنگام جدا شدن از تلفن همراه، کنترل خود را بر روی شرایط از دست می دهند و اضطراب زیادی را تجربه می کنند؛ نسل جوان هستند و علائم این بیماری در سنین ۱۸تا۳۲بیشتر و با شدت و مدت بیشتری دیده می شود. این اختلال یا بهتر است بگوییم سندروم دارای نشانه هایی است که اگر فرد علائم آن را در خود می بیند، بهتر است نسبت به وضعیت خود آگاهی بیشتری پیدا کند و درصدد برطرف کردن این علائم باشد. علائم جسمی از مهم ترین و آشکارترین نشانه های این بیماری هستند که می توان به استرس داشتن و آستانه تحمل پایین، تعریق زیاد، تپش قلب، درد قفسه سینه و تند شدن تنفس اشاره کرد. نشانه های روانشناختی نیز شامل عوامل پیچیده ای از جمله دیدگاه های منفی نسبت به خود، عزت نفس پایین، برون گرایی یا درون گرایی شدید، تکانشگری و هیجان خواهی منفی است. در این گونه نشانه ها فرد تمام هویت خود را در داشتن و همراه بودن تلفن خود می بیند و بدون این وسیله قادر به انجام هیچ فعالیت اجتماعی نیست. افرادی که دچار وابستگی به تلفن همراه خود هستند، برای پیشگیری از اضطراب، تلفن خود را همیشه فعال نگه می دارند، همیشه با خود شارژر به همراه دارند، شماره تلفن های متعدد دارند و همیشه به دلیل ترس از گم شدن تلفن، یک تلفن اضافه به همراه دارند.

در کنار عوارضی که سندروم نوموفوبیا به واسطه وابستگی و اعتیاد به تلفن همراه و شبکه های مجازی و اجتماعی ایجاد می کند، سندرم ترس از دست دادن یا فومو نیز در ارتباطات اجتماعی افراد در جهان حقیقی اثر منفی دارد. سندرم ترس از دست دادن ( FOMO ) Fear of Missing Out احساس نیاز برای چک کردن دائمی گوشی و یا شبکه های اجتماعی است که با حس اضطراب مرتبط است و تا زمانی که فرد آن را چک نکند، این اضطراب ادامه می یابد. این اضطراب به دلیل میل شدید به آگاه بودن از آنچه دیگران در حال انجام آن در شبکه های اجتماعی هستند، آشکار می شود و این نیاز یا ضرورت را در افراد ایجاد می کند که مجبور باشند همیشه در شبکه های اجتماعی حضور داشته باشند تا به روز باشند، در غیر این صورت دچار استرس می شوند.

عوارض و پیامدهای زیادی برای استفاده طولانی مدت از گوشی های تلفن همراه و وابستگی به آن مطرح شده است از جمله اینکه وابستگی به تلفن همراه منجر به اختلال در درس خواندن، فعالیت های روزانه، کار، روابط خانوادگی و زندگی اجتماعی می شود و فرد دچار اختلال را از جمع روابط صیمانه خانوادگی دور کرده و باعث می شود هوشیاری کمتری نسبت به محیط اطراف خود داشته باشد. فرد با گذراندن ساعت های زیادی با تلفن همراه خود کم کم علاقه خود را به محیط اطراف از دست می دهد. راه های درمان متعددی برای درمان این وابستگی و کاهش پیامدهای منفی آن وجود دارد. اما در همه این راه های درمان سعی می شود که به بیماری که این علائم را دارد آموزش داده شود که شخص نیاز خود به تلفن همراه را کم کند و کم کم سعی کند این وسیله را غیر از مواقع لزوم از خود دور نگه دارد. البته در زندگی امروز این امر بسیار سخت و تقریباً غیر ممکن است اما باید سعی شود این تفکر جایگزین شود که موبایل یک وسیله است و به عنوان مثال لزومی ندارد که اخبار را از اپلیکیشن های خبررسان بخواند و یا اینکه به جای عضویت در چندین شبکه اجتماعی حداقل در یک شبکه فعالیت داشته باشد.

عطیه رضایی

روانشناس بالینی