درعین حال پس از تنظیم و نهایی شدن قراردادهای مذكور، اعتباردهندگان درمقابل هرگونه تغییر در مفاد قرارداد كه قبلاً موردتوافق قرار گــرفته است، مقاومت و ایستادگی نشان می دهند.

اصولاً در مقایسه با اعتباراتی كه از ضمانت دولتی و یا ضمانت شركتهای سرمایه گذار برخوردارند. در فاینانس خودگردان اعتباردهندگان حق نظارت و كنترل به مراتب بیشتری را در روند اجرای پروژه برای خود قائل هستند، به گونه ای كه گاهی اینگونه به نظر می رسد كه گویا این بانكهای اعتباردهنده هستند كه پروژه را اجرا می كنند، به طوری كه نظارت منظم بر فعالیتهای مهندسی پروژه و اعمال محدودیت در دریافت اعتبارات جدید، ازطرف بانكهای مذكور كاملاً رایج و متداول است.

درعین حال ورود به حیطه فعالیتهای تجاری جدید، تغییر تامین كنندگان (مواداولیه و قطعات) و یا مشتریان محصولات و یا انحراف از برنامه اولیه فعالیت تجاری معمولاً مستلزم كسب موافقت اعتباردهندگان است.

معذالك بانكهای اعتباردهنده تمایلی به اینكه به عنوان مجری پروژه شناخته شوند ندارند، به دلیل اینكه این امر مسئولیت خسارات ناشی از مسائل زیست محیطی را متوجه آنها می كند، به علاوه صاحبان سهام (شركت مجری پروژه) در قبال دخالت بیش از اندازه اعتباردهندگان تحت لــوای صیـانت از سـرمایه گذاری خود، عكس العمل نشان داده و مایل نیستند كه اعمال محدودیتهای اعتباردهندگان، حركتهای شركت مجری پروژه را به گونه ای كند سازد كه امكان انجام واكنشهای به موقع و یا بهره برداری از شرایط جدید (كه لزوماً توجیه پذیری پروژه را تهدید نمی كند)از شركت مجری پروژه سلب گردد، این امر بخشی از فرایند ایجاد شرایط متعادل و متوازنی است كه می بایست توسط مشاوران حقوقی دست اندركاران اجرای پروژه، اعتباردهندگان و متولیان پروژه فراهم گردد.

درعین حال شركت مجری پروژه ملزم خواهدبود كه تعهداتی را تقبل كند كه طبق آنها نحوه بهره برداری از واحد صنعتی (معمولاً طبق استانداردهای بین المللی) تعریف شده باشد. همچنین چــارچـوبهای قرارداد (بهره برداری)، چگونگی تنظیم بودجه های سالانه و چگونگی اطلاع رسانی از زمره سایر تعهدات شركت مجری پروژه خواهدبود.

اسناد و مدارك قرارداد همچنین به اعتباردهندگان این اختیار را می دهد، درصورتی كه شركت مجری پروژه قادر به ایفای تعهدات مالی خود (بازپرداخت اعتبارات) طبق برنامه نبود و یا در صورت نقض هریك از تعهدات فوق، اعتبار ارائه شده تسریع (ACCELERATION) و اعتباردهندگان می توانند نسبت به دریافت یك جای آن اقدام و در این ارتباط وثائق و ضمانت نامه ها را به جریان اندازند. خاطرنشان می سازد جنبه های روانی آسودگی خیال اعتباردهندگان از اینكه درهر لحظه ای كه احساس خطر كنند، می توانند پروژه را در اختیار گرفته و تحت كنترل خود درآورند به مراتب بیش از جنبه عینیت پذیری آن است. فاینانس خودگردان یك تعهد درازمـدت برای تامین منابع عظیم مالی بوده و به ندرت ممكن است كه درصورت شكست پروژه، منابع مالی مذكور به طور كامل بازیابی گردد.

لذا اصلی ترین دغدغه اعتباردهندگان آن است كه قبل از اینكه خود را متعهد به پرداخت كنند، مجموعه سازوكار قراردادی و ایجاد جریان نقدینگی پروژه تنظیم و تكمیل شده باشد. توافق كامل درمورد ساختار و چارچوب قرارداد اجرای پروژه ازجمله دیگر نكات كلیدی است. این مهم معمولاً ازطریق قراردادهای خدمات مهندسی، خرید و ساخت در قالب قراردادهای كلید دردست با پیمانكاران معتبر بین المللی تحقق می یابد. در پروژه های فراورش مواد هیدروكربوری، تنظیم قراردادهای مستحكم درخصوص تامین خوراك و نیز قراردادهای فروش محصولات نهایی پروژه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به علاوه اعتباردهندگان می خواهند مطمئن باشند كه بهره برداری از واحد صنعتی تكمیل شده توسط پرسنل بهره برداری مجرب انجام خواهدگرفت.

واقعیت آن است كه سهامداران شركت مجری پروژه نیز در بسیاری از دغدغه های فوق با اعتباردهندگان وجوه اشتراك دارند، بنابراین، در بسیاری از جهات، صاحبان پروژه و اعتباردهنــدگـان اهداف مشتركی را تعقیب می كنند. به گونه ای كه در برخی از موارد، در مذاكرات صاحبان پروژه با پیمانكاران ساختمانی، شرایط خاصی با این توجیهات كه شرایط مذكور موردنظر بانكهای اعتباردهنده بوده و بانكهای مذكور به هیچ وجه حاضر به كوتاه آمدن از خواسته های خود نیستند، گنجانیده می شود.

۵ ) توزیع ریسك

میــزان ریسكــی كــه بانكهای تجاری می توانند بپذیرند محدود بوده و یكی از اصول بارز فــاینــانس خــودگردان عبارت است از تخصیص ریسكهــای مختلف بـــــه دسـت انــدركـاران مختلف پروژه براساس قابلیت هریك برای پذیرش ریسك مربوطه، به نحوی كه به عنوان مثال ریسكهای تجاری نظیر تاخیر در تكمیل پروژه، افزایش هزینه های پروژه و كاهش فروش (كاهش عواید حاصل از فروش محصولات در مقایسه بر ارقام برآورد شده) می تواند توسط دست اندركاران اجرای پروژه جذب گردد.

این مقصود می تواند ازطریق پیش بینی دریافت خسارات نقدی (LIQUATED DAMAGE) در قراردادهای اجرای پروژه (ارزیابی ضرر و زیان نقدی ناشی از تاخیر در راه اندازی پروژه) و یا تعهدات صاحبان پروژه برای تامین سرمایه نقدی اضافی حاصل شود، قراردادهای فروش درازمدت كه در آنها ضرورت پرداخت حتی درصورت عدم دریافت محصول(۹) ازطرف خریدار، پیش بینی شده است از دیگر ابزار مهم در این ارتباط است. بنابراین، ملاحظه می شود اعتبار صاحبان پروژه، پیمانكاران و خریداران محصولات پروژه از عوامل مهم برای تامین منابع مالی موردنیاز پروژه محسوب می شود.

معذالك باید توجه داشت كه انتقال ریسكهای سیاسی به دست اندركاران پروژه، حتی در مواردی كه كشور میزبان (ازطریق بنگاههای اقتصادی وابسته) به عنوان یكی از صاحبان سهام در اجرای پروژه مشاركت دارد، امكان پذیر نیست. به عبارت دیگر، امكانات شركای محلی برای پوشش اعتباردهندگان (جبران خسارت بانكها) درقبال تغییرات در قوانین و مقررات، ملی شدن و یا سلب مالكیت، عدم وجود ارز خارجی یا ناآرامیهای سیاسی بسیار محدود است، و لذا به طور معمول اینگونه ریسكها تحت پوشش ریسكهای سیاسی و توسط موسسه های بیمه اعتبارات صادراتی در چارچوب برنامه های توسعه صادرات از كشورهای متبوعه قرار می گیرد.

۶ ) تضمینها، وثیقه ها و سایر تعهدات(۱۰)

به عنوان بخشی از سازوكار ضمانت تامین منابع مــالــی، اعتبــاردهنـدگان خواهان وثیقه گذاری اموال و دارائیهای پروژه نزد خود هستند. ماهیت واقعی سازوكار ضمانتهای مذكور بسته به نوع پروژه و قوانین محلی (كشور میزبان) دارد، به طور متعارف سازوكار ضمانتی متشكل از گروگذاری (رهن) زمین و كارخانه، واگذاری حقوق قرارداد احداث كارخانه و قراردادهای بیمه های حمایتی پروژه بوده به علاوه افتتاح یك حساب ویژه ارزی (معمولاً خارج از كشور میزبان) جهت حصول اطمینان از واریز عواید حاصل از فروش محصولات پروژه به حساب مذكور و واگذاری حق استفاده از عواید مذكور به بانكهای اعتباردهنده از عناصر اصلی سیستم ضمانتی پروژه محسوب می شود. در برخی از قلمروهای قضایی شركت مجری پروژه مالك زمین نبوده و زمین را به صورت اجاره ای دراختیار دارد، در این موارد قرارداد اجاره به اعتباردهنــدگان واگذار (ASSIGNMENT) می شود.

در برخی موارد نیز به دلائل تعهدات كشور میزبان درقبال بانك جهانی تحت عنوان گروگذاری منفی(۱۱) امكان واگذاری اموال و دارائیها وجود ندارد. در تمامی این موارد صاحبــان پــروژه و اعتباردهندگان به دنبال راه حلهای عملی می روند كه ضمن رعایت محدودیتها و سعی در عدم تحمیل هزینه های گزاف به صاحبان پروژه، اعتباردهندگان تحت پوشش ضمانتی كافی قرار گیرند.

به عنوان بخشی از سازوكار سیستم ضمانت، در برخی از موارد اعتباردهندگان وارد قراردادهایی با كشور میزبان و سایر طرفهای قرارداد نظیر پیمانكاران اجرای پروژه و پیمانكـاران خرید محصولات پروژه می شوند به گونه ای كه در شرایطی كه شركت مجری پروژه قادر به ایفای تعهدات خود نباشد، اعتباردهندگان نسبت به جبران قصور شركت مجری پروژه اقدام و محق خواهند بود كه بدون اینكه در قراردادهای موجود اختلالی ایجاد شود پروژه را تحت مدیریتی جدید اجرا كنند.

۷ ) نتیجه گیری

فاینانس خودگردان به عنوان ابزار مناسبی برای تامین منابع مالی موردنیاز پروژه های توسعه منابع هیدروكربوری (نفت، گاز و پتروشیمی) در كشورهای بسیاری موردتوجه قرار گرفته است، مع ذالك باید توجه داشت كه فاینانس خودگردان نسخه از قبل پیچیده ای نیست كه بتواند تحت هر شرایطی و برای تمامی پروژه ها به كار گرفته شود، در هر صورت اعتباردهندگان خواهان آن هستند كه پروژه از توجیه پذیری اقتصادی قابل توجهی برخوردار بوده، صاحبان پروژه با اراده ای استوار مصمم به اجرای پروژه بوده و از اعتبار كافی برخوردار باشند. وجود ساختارهای قراردادی جامع (تامین خوراك، قرارداد اجرا و ساخت پروژه، قرارداد فروش محصولات و...) به علاوه سازوكارهای ضمانتی مستحكم و اساسی، ازدیگر خواسته های بانكهای اعتباردهنده و از عناصر اصلی جهت تضمین موفقیت فاینانس خودگردان است. ضمن اینكه باید توجه داشت فاینانس خودگردان محدود به پروژه های توسعه منابع نفت و گاز نبوده و سایر بخشهای صنعتی، تولید برق، توسعــه شبكـه های حمل و نقل عمومی، پروژه های ساختمانی (بزرگراهها، پلهای ارتباطی، هتلها و غیره) نیز می توانند برای تامین منابع مالی موردنیاز خود از ساختارهای مشابه در چارچوب انواع قراردادهای ساخت، بهره برداری (و انتقال) استفاده كنند.