● مقدمه

با انقلاب اطلاعاتی در اواخر قرن بیستم، شاهد تغییرات عظیمی در حجم، نوع، سرعت و دامنه فعالیتها بویژه در جوامع پیشرفته صنعتی و در كلیه زمینه ها (اعم از علمی، فرهنگی، صنعتی و كشاورزی و غیره) هستیم. این انقلاب نهایتاً به ظهور تجارت الكترونیك منجر گردید. این مقاله سعی دارد كه تاثیر تجارت الكترونیك را بر مدیریت تولید بررسی كند. قبل از هر چیز لازم به یادآوری است كه بسیاری از كاربردهای یك اختراع یا یك صنعت جدید بعد از ایجاد آن روشن می شوند. ممكن است در آینده با فراگیرتر شدن این تكنولوژی، كاربردهای بیشتری نیز برای آن پیدا شود. اصولاً تجارت الكترونیك نوع جدیدی از ارتباط اطلاعاتی است كه چنانچه با دید مدیریتی و به طور صحیح به آن نگریسته شود، می تواند نه یك ابزار، بلكه یك تحول باشد كه چهره یك بنگاه را عوض كند. این موضوع شامل مدیریت تولید نیز می گردد.

قبل از هر چیز لازم به یادآوری است كه بسیاری از كاربردهای یك اختراع یا یك صنعت جدید بعد از ایجاد آن روشن می شوند. ممكن است در آینده با فراگیرتر شدن این تكنولوژی، كاربردهای بیشتری نیز برای آن پیدا شود. اصولاً تجارت الكترونیك نوع جدیدی از ارتباط اطلاعاتی است كه چنانچه با دید مدیریتی و به طور صحیح به آن نگریسته شود، می تواند نه یك ابزار، بلكه یك تحول باشد كه چهره یك بنگاه را عوض كند. این موضوع شامل مدیریت تولید نیز می گردد. نتیجه كار یك مدیر تولید، با تولید كالای دارای كیفیت موردنظر در زمان موردنظر و با حداقل هزینه مشخص می شود. در این راستا مدیر تولید باید بتواند برنامه ریزی صحیحی برای تولید داشته باشد. برای یك برنامه ریزی صحیح، شرط اول داشتن اطلاعات بدون اشتباه است. مدیر تولید در كار برنامه ریزی با دو دسته موضوع مواجه است. یكی موضوعهایی كه به داخل محل تولید و دیگری موضوعهایی كه به خارج از محل تولید بازمی گردد. در رابطه با اطلاعات خارج از محل، تجارت الكترونیكی می تواند بهترین بستر برای سهولت ارتباط باشد. در ارتباطات تجاری سنتی كه برپایه كاغذ قرار دارند، وارد كردن مكرر یك رشته اطلاعات یكسان و واحد موجب بروز مشكلاتی می گردد ولی با مبادله الكترونیكی داده ها، این مشكلات به صورت قابل ملاحظه ای كاهش می یابند. یك مدیر تولید نیاز دارد كه بتواند برای مواداولیه و قطعات موردنیاز تولید، برنامه ریزی صحیحی داشته باشد. ممكن است نبود یك قطعه كم ارزش، كل خط تولید را به مخاطره اندازد. چه بسا خط تولید به سبب ماندن ماده اولیه در گمرك و یا تعلل تولیدكننده مدتها متوقف بماند. تجارت الكترونیك، مدیر تولید و مدیر تداركات را قادر می سازد كه بتوانند با فروشندگان قطعات و مواد اولیه و سازمانهای درگیر، ارتباط صحیح برقرار كنند و از این راه داده های جامعی دراختیار داشته باشند. ازطرف دیگر، نیاز بازار و تقاضای خرید نیز بدون كوچكترین وقفه ای به مدیریت فروش می رسد و از آنجا نیز پس از انجام معامله به صورت الكترونیكی، سریعاً و بدون هیچگونه اتلاف زمانی به مدیر تولید می رسد. لذا مدیر تولید و مدیر برنامه ریزی كلیه اطلاعات محیط بیرونی را در اختیار خواهند داشت و همچنین می توانند ارتباطی روان با آن محیط برقرار سازند. به این صورت، قسمت بزرگی از مشكلات آنها حل خواهدشد.

نتیجه كار یك مدیر تولید، با تولید كالای دارای كیفیت موردنظر در زمان موردنظر و با حداقل هزینه مشخص می شود. در این راستا مدیر تولید باید بتواند برنامه ریزی صحیحی برای تولید داشته باشد. برای یك برنامه ریزی صحیح، شرط اول داشتن اطلاعات بدون اشتباه است. مدیر تولید در كار برنامه ریزی با دو دسته موضوع مواجه است. یكی موضوعهایی كه به داخل محل تولید و دیگری موضوعهایی كه به خارج از محل تولید بازمی گردد. در رابطه با اطلاعات خارج از محل، تجارت الكترونیكی می تواند بهترین بستر برای سهولت ارتباط باشد. در ارتباطات تجاری سنتی كه برپایه كاغذ قرار دارند، وارد كردن مكرر یك رشته اطلاعات یكسان و واحد موجب بروز مشكلاتی می گردد ولی با مبادله الكترونیكی داده ها، این مشكلات به صورت قابل ملاحظه ای كاهش می یابند. یك مدیر تولید نیاز دارد كه بتواند برای مواداولیه و قطعات موردنیاز تولید، برنامه ریزی صحیحی داشته باشد. ممكن است نبود یك قطعه كم ارزش، كل خط تولید را به مخاطره اندازد. چه بسا خط تولید به سبب ماندن ماده اولیه در گمرك و یا تعلل تولیدكننده مدتها متوقف بماند. تجارت الكترونیك، مدیر تولید و مدیر تداركات را قادر می سازد كه بتوانند با فروشندگان قطعات و مواد اولیه و سازمانهای درگیر، ارتباط صحیح برقرار كنند و از این راه داده های جامعی دراختیار داشته باشند. ازطرف دیگر، نیاز بازار و تقاضای خرید نیز بدون كوچكترین وقفه ای به مدیریت فروش می رسد و از آنجا نیز پس از انجام معامله به صورت الكترونیكی، سریعاً و بدون هیچگونه اتلاف زمانی به مدیر تولید می رسد. لذا مدیر تولید و مدیر برنامه ریزی كلیه اطلاعات محیط بیرونی را در اختیار خواهند داشت و همچنین می توانند ارتباطی روان با آن محیط برقرار سازند. به این صورت، قسمت بزرگی از مشكلات آنها حل خواهدشد. نكته دیگری كه بسیار حائزاهمیت است، روشهای نوین در برقراری ارتباطات است كه قبلاً به هیچ عنوان امكان تصور آنها نمی رفت. به كمك تجارت الكترونیك، یك مدیر تولید اطلاعات موردنیاز خود را به صورت ONLINE دراختیار خواهد داشت و درنتیجه می تواند راجع به تعیین استراتژی تولید برای آینده و اصولاً نحوه های جدیدتر تولید و ویژگیهایی كه می توان به محصول اضافه كرد، فكر كند.

نكته دیگری كه بسیار حائزاهمیت است، روشهای نوین در برقراری ارتباطات است كه قبلاً به هیچ عنوان امكان تصور آنها نمی رفت. به كمك تجارت الكترونیك، یك مدیر تولید اطلاعات موردنیاز خود را به صورت ONLINE دراختیار خواهد داشت و درنتیجه می تواند راجع به تعیین استراتژی تولید برای آینده و اصولاً نحوه های جدیدتر تولید و ویژگیهایی كه می توان به محصول اضافه كرد، فكر كند. از دیدگاه مدیریت تولید، برای اینكه یك محصول در سطح بین المللی قدرت رقابت داشته باشد باید:

● از دیدگاه مدیریت تولید، برای اینكه یك محصول در سطح بین المللی قدرت رقابت داشته باشد باید:

▪ روی بهره وری به اندازه كافی كار شده باشد؛

▪ برای كاهش هزینه ها بسترسازی شود؛

▪ منابع و مواداولیه باید در زمان موردنظر دردسترس باشند؛

▪ كیفیت محصول با استانداردها و خواسته های بین المللی مطابقت داشته باشد.