● در مورد تألیفات و ترجمه ها

در سال ۱۳۵۱ مركز آموزش مدیریت دولتی كه در آن زمان تولیت آموزش مدیران دولتی را عهده دار، بود نشریه ای به نام «مدیریت امروز» را منتشر می كرد كه اولین نشریه مدیریت دولتی در كشور بود. من كار جدی ترجمه و تألیف را از این نشریه آغاز كردم. اولین مقاله ام در مورد «جذب نیروهای انسانی كارآمد» بود و بعدها مقالات متعدد به صورت ترجمه و تألیف، در این نشریه به چاپ رسانیدم.

اصولاً اعتقاد من بر این است كه كار ترجمه می تواند برای ایجاد منابع علمی رشته مدیریت کاملاً مفید باشد و برخلاف نظر گروهی كه در ارزیابی های علمی، ارزش زیادی برای ترجمه قائل نیستند نظر بنده این است كه كار ترجمه اگر از منابع اساسی رشته های علمی باشد هم كار دشوارتری است و هم كار ارزشمندتری. زیرا ما را در رشته های علمی نیازمند ارتباط با دیگر ملل و كشورها هستیم و ترجمه راه این ارتباط را فرا روی ما می گشاید. البته ترجمه، لزوماً یكطرفه نیست ما از دیگران می آموزیم و دیگران نیز از ما می آموزند و ترجمه در این حالت، تلاشی توسعه بخش خواهد بود.

توصیه من به همكاران جوانتر این است كه اگر قرار بر این است كه كار علمی چاپ و نشر انجام دهند، قبل از آنكه به تألیف اقدام كنند در زمینه ترجمه تجربه بیاموزند و سپس وارد وادی تألیف و تصنیف شوند. توصیه دیگر من این است كه اگر كسانی علاقمند به نگارش كتاب و مقاله هستند ابتدا این اطمینان در آنها بوجود آید كه خود، مطلب را كاملاً درك كرده اند و ابهامی برایشان وجود ندارد، سپس اراده كنند كه به دیگران موضوع را انتقال دهند. درك مطلب و موضوع موجب می شود كه نویسنده بتواند به سادگی و روانی مطلب را به دیگران انتقال دهد. روان نویسی، ساده نویسی و رعایت ایجاز در نوشتن، همه توصیه هایی است كه اگر رعایت شود به توفیق نویسندگان می انجامد.

مشكلی كه امروزه در زمینه نشر كتب مختلف به ویژه كتب سازمانی و مدیریت می بینیم، عدم وجود فضای نقد در جامعه انتشاراتی كشور است، كتب بسیاری هر ساله در زمینه های مختلف به چاپ می رسد كه بدون آنكه نقدی بر آنها بشود روانه بازار می شوند و در چنین احوالی نباید انتظار داشت كه كتب و مقالات منتشر شده، از كیفیت بالایی برخوردار باشند. در واقع كتب و مقالات مدیریت، ترجمه ها و تألیف ها روانه بازار می شوند اما كمتر ارزیابی و بررسی دقیقی بر روی آنها انجام می گیرد، به همین علت، بدون آنكه مؤلفان و مترجمان مسئولیت خاصی را متوجه خود بدانند به این كار ادامه می دهند. البته در این میان معدود كسانی هم هستند كه كارهای ارزنده ای ارائه می دهند و تلاشهای آنان در این زمینه قابل ارج و سپاس است.

● گرایش در تالیفات، ترجمه ها و آراء مدیریتی

این گرایش بیشتر براساس مخاطبان نوشته هایم بوده است. بدین معنی كه در یك دوره هر چه ترجمه می كردم و می نوشتم برای مدیران، دانشجویان و پژوهشگران مدیریت بود، اما پس از مدتی احساس كردم كه آنانی كه مدیر هستند اما مدیریت نخوانده اند نیز، می توانند مخاطبان من باشند، بنابراین یك سلسله از نوشته ها و كتابهایم برای كسانی است كه با مدیریت به سبك و سیاق علمی آشنا نیستند، اما به حرفه مدیریت اشتغال دارند.

كتاب مدیریت عمومی كه به زبانی ساده برای مدیران نوشته شده است از این جمله می باشد. این كتاب مورد استقبال مدیران و دانشجویان قرار گرفته و اكنون به چاپ بیستم رسیده است. بنابراین باز هم توصیه من به ساده نویسی و نوشتن به سبكی است كه برای همگان قابل درك باشد. كتاب مدیریت عمومی با آنكه رسماً در منابع دانشگاهی ذكر نگردید اما بیشتر از هر كتاب دیگری مورد اقبال قرار گرفت.

من به عنوان مدرس دانشگاه تلاش می كنم زمانی كه مكتب و مدیریت كلاسیك و سنتی مدیریت را درس می دهم، چنان از آن دفاع نمایم كه در زمان خودش از آن دفاع می شد، زمانیكه مدیریت روابط انسانی را تدوین می كنم در نقش یك انسانگرا ظاهر می شوم و مكتب سیستمی مدیریت را به سبك پیروان مكتب سیستمی درس می دهم. اما از میان آراء و دیدگاههای نویسندگان، مكتب انتقادی و پست مدرن را بیشتر می پسندم و شاید به این علت است كه فكر می كنم اینان در ابطال نظریه های پیشین تا حدود زیادی توفیق داشته اند و این امر می تواند به تكامل و ارتقاء رشته مدیریت كمك نماید.

شالوده شكنی پست مدرن، طلیعه مكتب نوینی را در مدیریت می دهد كه مسلماً می تواند بسیاری از مجهولات امروز را آشكار سازد. از نظر تئوری، تئوری آشوب یا نظم در بی نظمی را سرآغاز تفكرات تازه ای در مدیریت می دانم و نظرات گلیك و لورنز و والدراپ را نظریاتی كارساز برای مدیریت در دنیای پیچیده و متلاطم امروز می دانم. بحث جاذبه های غریب، اثر پروانه ای، خاصیت اهرمی همه ویژگی های نظریه آشوب هستند كه به صورتهای مختلف در جامعه امروز ما نمود دارند.

اما علت علاقه من به استاد فیلسوفم راموس بیشتر بخاطر آن است كه ایشان در به چالش كشیدن نظریه های ابزاری مدیریت بسیار كوشیده اند و میراثی كه از او باقی مانده میراث ارزنده و گرانبهایی برای محققان مدیریت است. وی از تعقل ابزاری كه پایگاه و اساس نظریه های متداول مدیریت است بسیار انتقاد كرده و آزادی و اختیار و كرامت انسان را در این نوع تعقل بسیار نازل می بیند. به نظر این فیلسوف مدیریت باید در پی آن باشیم كه تعقل جوهری یا تعقل ارزشی را جایگرین تعقل ابزاری و بازاری نماییم و انسان را در مرتبه والایی كه شایسته اوست قرار دهیم. انسانی كه در تعقل ابزاری، وسیله سازمان شده و از خود هیچ منیت و اراده ای ندارد، در تعقل جوهری حاكم بر سازمان بوده و صاحب اختیار و انتخاب می باشد.

● اصولا من تنگناهای رشته مدیریت را اینگونه می بینم:

الف ـ جدایی سازمانهای اجرایی از دانشگاهها

ب ـ عدم باور تخصصی بودن رشته مدیریت به عنوان علمی همپای سایر رشته های علمی

ج ـ عدم علاقه و انگیزه در دانشجویان و مدرسان رشته مدیریت

د ـ دشواری ارتباط با دنیا به بهانه بومی سازی مدیریت

هـ ـ فقدان تشكل ها و انجمن های علمی مدیریتی غیر دولتی

● آراء کلیدی

در مورد نظرات كلیدی من شاید بتوان به نظریه تلقیق هدفهای فرد و سازمان اشاره كرد كه طی پیوستی در كتاب مدیریت عمومی به طور مفصل به آن اشاره كرده ام و متذكر شده ام اگر هدفهای فرد و سازمان یكی شوند مشكل مدیریت كلاً حل خواهد شد. ایجاد آرمان مشترك و ارزشهای فراگیر، راه حل اساسی در الگوی پیشنهادی من است. (در صورت نیاز به مقاله تلفیق هدفهای فرد و سازمان در كتاب مدیریت عمومی مراجعه شود) نظریه دیگری كه به نظر من كارساز است، «الگوی احساس و ادراک مشكل» است كه بوسیله آن می توان تصمیمات را تحلیل نمود (برای اطلاع بیشتر به كتاب فرایند خط مشی گذاری عمومی مراجعه شود).