
پشتوانه صبر
انسان باید بداند که آغاز و انجامش در اختیار خداوند است. اوست که از نیست به هستیاش آورده و به زندگانیاش حس و حرکت بخشیده است؛ اگر سلامتی داد از جانب اوست و اگر نیرویی دارد آن نیز از آن اوست.
نیازمندیهای آفتاب هیچ نیازی بیپاسخ نیست! دنبال چه میگردید؟

انسان باید بداند که آغاز و انجامش در اختیار خداوند است. اوست که از نیست به هستیاش آورده و به زندگانیاش حس و حرکت بخشیده است؛ اگر سلامتی داد از جانب اوست و اگر نیرویی دارد آن نیز از آن اوست.

امام علی علیهالسلام ضمن بیان ویژگیهای انسان کامل اینگونه مینویسند که: «خوشا به حال کسی که در نزد خود کوچک (و متواضع) است (و در نظر مردم بزرگ و عزیز)»

نخستین عامل سربلندی و پیروزی مسلمین همان استقامت و صبر و ایستادگی در برابر حوادث است که در حقیقت، ریشه اصلی هرگونه پیروزی مادی و معنوی را تشکیل میدهد.

نمازگزار در مقابل پیشگاه الهی میایستد،ا... اکبر و ذکرایاک نعبد و ایاک نستعین میگوید، باید برخاسته از صداقت باشد، راستگو باشد، اگر میگوید خدا بزرگتر از هر چیز است، فقط او را بپرستد و از او یاری بطلبد، مفهوم این ذکر را در زندگی پیدا کند، فقط خداوند را بزرگ بداند و کسی که خدا را بزرگ دانست از هیچ قدرتی نمیترسد.

یکی از مهمترین مباحث که برخی انسانهای امروزی به فراموشی سپردهاند، راههای برقراری ارتباط با خداست. امروزه مباحث ارتباطات در سطح افراد، جوامع و بینالملل به صورتهای مختلف و در سطح گسترده مطرح است، اما در ارتباط با خدای تعالی که باید بیشتر پرداخته شود، اینطور نیست.

کسی که به مسلمانی ظلمی کرده باشد، باید از او عذرخواهی کند و دل او را به دست آورد و به اصطلاح حلالیت طلب کند.


احسان و نیکوکاری از اموری است که در حوزه عمل اجتماعی و هنجارهای پسندیده قرار می گیرد و یکی از فضیلت های اخلاقی نیز به شمار می رود و هر کسی که از فطرت سالم برخوردار باشد زبان به ستایش و تحسین اهل احسان و نیکوکاران می گشاید.

نا امیدی که با دو واژه یأس و قُنوط در عربی از آن یاد میشود در فرهنگ قرآن کریم کاری است ناپسند که جز از کافران سر نمیزند.

غرایز، نیروهای کوری هستند که تنها ارضای خود را میطلبند، اگر تحت رهبری عقل قرار گیرند و هر یک در جای خود با اندازهگیری صحیح اعمال شوند، مایه خوشبختی و سعادت خواهند بود و آدمی در شئون مختلف زندگی، از فواید آنها بهرهمند میگردد و اگر خودسر و بیقید و بند باشند و در راه غلط و خلاف مصلحت به کار افتند، مصیبتهای سخت و جبرانناپذیری به بار میآورند. یکی از این غرایز نیرومند، «خشم» است.

افراد، ظاهربین و سریعالقضاوه هستند؛ یعنی به محض مشاهده ظاهر کسی یا چیزی، بلافاصله در مورد خوب یا بد بودن آن قضاوت میکنند.

رشد و ترقی و سعادت فرد انسان و جامعه انسانی با اخلاق و صفات برگزیده انسانی به دست میآید و در بینش اصیل مکتب الهی اسلام، پاکیها و محسنات اخلاقی نقشی اساسی در صعود مومن به سوی کمال مطلق دارد.


کبر از بدترین رذیلههای اخلاقی است و فرد متکبر بدون شک سقوط میکند، همانطور که تکبر، ابلیس را با شش هزار سال عبادت به ورطه نابودی کشاند و از درگاه خدا دور کرد. یکی از چهرههای زشت و منفور اخلاقی که انسان را به هلاکت میرساند تکبر است، که از گناهان بزرگ شمرده میشود و قرآن مجید بر آن وعده عذاب داده است.

یکی از زیباترین جلوههای ارتباط عاشقانه با خدا و اساسی ترین راههای سیر و سلوک ، ذکر است؛ یعنی مترنّم بودن زبان و قلب انسان به اسماء حُسنای الهی و شاداب نگه داشتن گل روح در زیرباران یاد حق. و ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی در یاد حق خلاصه میشود.

در بین روایاتی که از امام موسی کاظم علیه السلام به ما رسیده است روایاتی به چشم میخورد که دارای رویکرد تربیتی هستند. بخشی از این روایات که درباره تربیت فرزند است دربردارنده نکات ظریف و در عین حال بسیار مهمی است که دانستن و عمل به آنها نقش تاثیرگذاری در تربیت دینی فرزندان ما دارد. آنچه در ادامه می آید نمونه هایی از این روایات است.

مهرورزی خداوند بی همتا در موضوع توبه به اندازهای وسیع و گسترده است که ذهنِ هر شنونده ای را به تعجّب و شگفتی واداشته، به گونه ای که چراغ عقل و اندیشه اش در این زمینه خاموش و بی فروغ میگردد .

یکی از مباحث اخلاقی که اثرات زیادی در زندگی انسان دارد بحث ادب است که در روایات اسلامی بسیار بر آن تاکید شده است و تعاریف زیادی برای آن مطرح شده است از آن جمله تعاریف میتوان به حدیث امام جواد علیه السلام اشاره کرد که فرمودند.


غیبت آن است که انسان در غیاب شخصی چیزی بگوید که مردم از آن خبر نداشته باشند و اگر آن شخص بشنود، ناراحت شود.(۱)رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمود: دست از سر مردهها بردارید و بدیهای آنان را بازگو نکنید، کسی که مرد خوبی هایش را بگویید.(۲)امام صادق علیهالسلام) فرمود: غیبت کننده اگر توبه کند، آخرین کسی است که وارد بهشت میشود و اگر توبه نکند، اولین کسی است که به دوزخ برده میشود.

روایتی از حضرت باقر علیهالسلام است، فرمودند: «اِنَّ للهِ عَزَّوَجَلّ ضَنائِنَ یَضُنّ بـِهـِم عَن البَلاء» ضن یعنی چه؟«ضن» با «ض» یعنی بخل. یعنی خداوند یک کسانی دارد، یک چیزهایی دارد، یک آدمهایی دارد که نسبت به آنها بخل میورزد.

فضیل عیاض که از عرفای معروف زمان خویش بود، حکایت می کند که روزی درویشی به حقیقت توانگر و به ظاهر تنگدست، ریسمانی از کار عیال خویش برداشته آن را به یک درهم بفروخت و خواست که با آن خوراکی تهیه کند. ناگاه دو نفر را دید که با یکدیگر به سختی نزاع می کنند. سبب منازعه آنها را پرسید.

یکی از نشانه های قدرت روح و توانایی اخلاق، این است که توی انسان بتوانی با اخلاق خوب و رفتار انسانی و مناسب،دوستان زیادی بیابی؛ پس آنکه نمی تواند برای خود دوست صمیمی و خوبی بیابد، از لحاظ روحی و اخلاقی، عاجز و ناتوان است.

آثار سوء برخی از اعمال بر روابط انسان با دیگران بسیار آشکار است. از جمله اعمالی که روابط انسانها را سست و سرد میکند و منشأ گناهان دیگر میگردد غیبت است.


اگر بخواهیم خود را بیازماییم و بدانیم که راستگو هستیم و بر منش و روش راستگویان میباشیم و یا راستگویی را در دیگران بجوییم میتوان از نشانه هایی که قرآن بیان داشته بهره بریم.

همنشینی با نیکان و بدان، تاثیر نیک و بد بر انسان میگذارد. از این رو، علاقه مندان به سلامت روح خویش، باید در گزینش دوستان و معاشران و مصاحبان دقت کنند تا دچار ندامت نشوند.

گمان نیک به خدا موجب فراگیری رحمت خداوند می گردد.

بزرگْ اندیش باشیم و بزرگوار، زندگی کنیم، که انسان، همه تن اندیشه است.