آفتاب

مقالات دیپلماسی

نمایش ۱ تا ۲۵ از ۲,۵۰۴ مقاله

اولین پیش‌شرط تعامل راهبردی وجود «اشتراک» در منافع حیاتی و عزم بلندمدت برای تأمین این منافع است. حال آنکه عاملی که هم‌اکنون تهران و مسکو را به هم نزدیک کرده، «تقابل» آنها با غرب است که اساساً برای هر دو طرف ماهیتی متغیر دارد و امکان تحول در آن منتفی نیست.

ایستادگی بروکسل در مقابل روسیه نشان می‌دهد که سهمی برای مسکو در «تعریف قواعد بازی» و «روندسازی» در اروپا قائل نیست و تلاش آن چه برای ایجاد روند جدید و چه برای خدشه به روندهای برساخته را برنمی‌تابند.

قرارداد همکاری‌های نظامی ایران و روسیه نیز مسیری دشواری برای اجرا دارد و در شرایط حاضر، موانع بر انگیزه‌های همکاری چربش دارند. البته اگر آقای پوتین در سفر آتی احتمالی خود به ایران بر این قرارداد مهر تأیید بزند، آنگاه اجرا و آثار آن را باید با جدیت بیشتری بررسی کرد.

- بررسی آخرین وضعیت مذاکرات ۱+۵ با کشورمان - عضویت ایران در آژانس و پای بندی به مقررات تخصصی - ضرورت اتخاذ تصمیم سیاسی از سوی غرب - موفقیت تیم هسته ای در حذف نام ایران از فهرست تهدید های جهانی

ایجاد و بهره‌گیری از تنش، «بی‌ثباتی» و بازیگران «مخرب» (به تعبیر غربی) در ارتباطی نزدیک با پروژه دشمن‌سازی، تحریک دشمن و سوق دادن آن به فضا و اقدامات خاص از دیرباز به عنوان یکی از مهم‌ترین تاکتیک‌ها در این زمینه مطرح بوده است.

دیپلماسی عمومی روسیه

روسیه توفیق چندان زیادی در حوزه دیپلماسی عمومی نداشته و خصوصاً بعد از بحران اوکراین و جنگ اطلاعاتی غرب علیه مسکو، تصویر این کشور در منطقه و عرصه بین‌الملل بیش از پیش خدشه‌دار شده است.

هرچند، وجود برخی دیدگاه‌ها و منافع مشترک منطقه‌ای و بین‌المللی میان ایران و روسیه غیرقابل انکار است و باید با تأکید بر سیاست چندبرداری از همه ظرفیت‌ها، از جمله ظرفیت‌های روسیه برای تأمین منافع ملی استفاده کرد، اما به نظر می‌رسد، این فرض که به تبع تیره شدن روابط روسیه با غرب و قرار گرفتن این کشور در وضعیت مشابه با ایران، تعاملات با مسکو را می‌توان به سطح «راهبردی» ارتقاء داد، چندان صحیح نباشد.

مسکو به این مهم توجه دارد که هر گونه نزدیکی اوکراین به ساختارهای غربی وضعیت دومینویی در منطقه در پی خواهد داشت که طی آن از یک سو، غربی‌ها برای پیشبرد برنامه‌های خود در «سی‌آی‌اس» بیشتر ترغیب می‌شوند، و از سوی دیگر، کشورهای متمایل به غرب در این منطقه خصوصاً گرجستان برای پیوستن به این ساختارها مصمم‌تر خواهد شد.

روسیه به ایران در مقام کشوری مهم در حوزه اوراسیا که سیاست‌های آن «در مقابل» غرب تعریف می‌شود، نیز توجه داشته و دارد. مخالفت مسکو با فشار بیشتر به تهران در مذاکرات هسته‌ای و علاقه‌مندی آن به توافق با ایران در قرارداد موسوم به «نفت در برابر کالا» را می‌توان ناشی از تمایل کرملین به استفاده از ظرفیت‌های ایران در مقابل غرب دانست.

مسکو همواره سعی داشته با مواضع میانی نقش میانجی را ایفا نموده و منافع خود را هم‌زمان در هر دو طرف حفظ نماید. طبیعی است که با کنار رفتن موانع مذاکره مستقیم طرف‌های اصلی (تهران و واشنگتن) از اهمیت نقش میانجی کاسته می‌‌شود.

در این بازی «صفر» همچنانی که غرب و اوکراین می‌دانند که عقب‌نشینی در برابر روسیه می‌تواند عواقب منفی بیشتری برای آنها در بر داشته باشد، به همین سان، مسکو نیز تسامح در برابر غرب را مصادف با خسارات جبران‌ناپذیر می‌داند.

در شرایطی که غرب با دخالت مستقیم و غیرمستقیم در تحولات سوریه و اوکراین در صدد بسط حکومت‌مداری جهانی خود و قبض فضای بازی سایر قدرت‌ها از جمله روسیه بود، هم‌اکنون با چالش تجدیدنظر‌طلبی روسی مواجه شده است.

مسکو با پذیرش صریح‌تر حق ایران به ادامه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای و اعمال این رویکرد در «سیاست عملی» خود، می‌تواند با نزدیک کردن موضع خود به موضع ایران و تالی آن ایجاد اعتماد پایدارتر در تهران، به تقویت اصل مفهومی و عملیِ ضرورت مقابله با زیاده‌خواهی‌های غرب مبادرت کند.

مسکو با جنگ اوت ۲۰۰۸ با گرجستان و ورود سریع به «فاز» نظامی در مواجهه با تحولات اخیر اکراین نشان داده که امنیت، موقعیت برتر و مزیت‌های ژئوپولیتیکی خود در «خارج نزدیک» به ویژه در «خارج نزدیک‌ترین» را قابل معامله نمی‌داند.

سیاست سوریه‌ای روسیه دارای ابعاد و دلایل مختلف بوده و از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است. در منابع مختلف از تلاش برای حفظ موقعیت ژئوپولیتیکی در سوریه و مدیترانه، حفظ منافع اقتصادی به ویژه از ناحیه فروش سلاح، فرصت‌طلبی راهبردی برای فروش «گران‌تر» موضع خود به غرب و نمایش قدرت به عنوان دلایل پوتین برای ایستادگی در برای تغییرات مورد نظر غرب در سوریه یاد شده است.

ایران به واسطه جذابیت‌های مختلف ژئوپولیتیکی و ژئواکونومیکی از زمینه‌ای مساعد برای تبدیل شدن به «نقطه ثالث» رقابت مسکو و غرب برخوردار بوده و است. با این ملاحظه، در شرایطی که تهران در فضای تنش‌زدائی در سیاست خارجی و بازیابی اعتماد بین‌المللی قرار گرفته، به نظر می‌رسد باید نهایت تلاش‌ها برای «دور ماندن» از رقابت/تقابل جاری روسیه و غرب به کار بسته شود.

استمرار و تأکید غرب بر پیشبرد سیاست تهاجمی خود در قبال روسیه از یک سو و ضعف مشهود آن در تحقق اهداف خود در‌ زمینه‌ها و حوزه‌های مختلف، پوتین را بر آن داشته تا توان مسکو به بازی خارج از چهارچوب‌های تعریف‌شده غرب و مشارکت آن در تعریف قواعد بازی را به بوته آزمون بگذارد.

تحلیل‌گران روس در همین راستا و با اشاره به موقعیت ژئوپولیتیکی ایران در حوزة اوراسیا، ثبات و بی‌ثباتی در ایران را واجد تأثیرات مستقیم بر ثبات و بی‌ثباتی در این منطقه می‌دانند و تأکید دارند که اگر روسیه مایل به ثبات در مرزهای جنوبی خود است، باید ایران را به متن اوراسیایی سیاست خارجی خود وارد کند.

هرچند در برخی منابع اصرار کرملین به حفظ ثبات و تقویت موازنه با غرب در سوریه به بازگشت مسکو به مفاهیم جنگ سرد تفسیر می‌شود، اما باید توجه داشت که این مفاهیم خود زائیده تجربیات درازمدت روسیه در تعامل‌ها و تقابل‌ها با همسایگان شرقی و غربی خود بوده و به شکل «رئالیسم روسی» در فرهنگ سیاسی و تفکر سیاست خارجی این کشور نهادینه شده است.

اشتباهات مکرر آمریکا

شاید متوجه نشده باشید اما جنگ آمریکا در عراق خوب پیش نمی رود.تلاش آمریکا برای تشکیل اتحادی در جهت تضعیف و نابودی داعش درست شبیه ائتلاف های دیگری است که با رهبری آمریکا تشکیل شده است. در حالی که عمو سام همه تلاش خود را می کند سایر متحدین فقط در حد اقدامات نمادین عمل می کنند و حتی گاهی فعالانه در حال تضعیف ائتلاف هستند.

روابط ایران و انگلستان, دیدار روحانی و کامرون

پس از ۳۶ سال عدم دیدار میان عالی‌ترین مقامات اجرایی ایران و بریتانیا، پیش از ظهر چهارشنبه ۲۴ سپتامبر به وقت محلی دکتر حسن روحانی با حضور در دفتر بریتانیا در مقر سازمان ملل متحد به دیدار دیوید کامرون رفت.

نمایش ۱ تا ۲۵ از ۲,۵۰۴ مقاله