|
|
|
|
|
موسيقى اقوام و ملل مختلف در
قالب ملى و بومى براساس قواعد و
مقررات خاصى تشکيل مىشود. حوادث
تاريخي، انقلابها، تمدنها و ... در
پىريزى مبانى موسيقى سنتى و ملى
سهم بسزايى دارند.
| |
|
|
|
کشور ايران از لحاظ موسيقى
قدمت تاريخى و درخور توجهى دارد.
تاريخنويسى بهطور تخصصى امرى
است جديد و موسيقى در ايران از
ديرباز تا امروز داراى تاريخ
نوشته شدهاى نيست. البته بهجز
اين علت، دلايل ديگرى نيز براى اين
امر وجود دارد. از آنجائىکه
موسيقى هنرى است شفاهي، از ساير
هنرها ديرتر و کمتر به نوشته
درآمده است.
| |
|
|
|
شرايط ناپايدار ايران
بهدليل هجومهاى مداوم قبايل و
کشورهاى بيگانه و نيز
نابسامانىهاى داخلى موجب شد که
از اين نظر مستندات کافى - اگرهم
وجود داشته - از بين برود و باقى
نماند.
| |
|
|
|
طبق نظريههاى برخى مورخان
مشرقزمين قدمت موسيقى ايرانى را
در زمان هخامنشى برآورد کردهاند.
و يکى از خط و زبانهاى هفتگانه آن
دوران که عامهٔ مردم آن را بلد
بودهاند، احتمالاً موسيقى بوده و
آوازهايى از قبيل سوگ سياوش را با
آن خط و زبان مىخواندند. اما از اين
دوران اطلاعات دقيقى در دست نيست.
البته سرودهاى مذهبى گاتها
بهگونهاى موزون بهصورت آواز
خوانده مىشده ولى در مذهب قديم
ايراني، موسيقى داراى اهميت
چندانى نبوده است. ولى موسيقى
غيرمذهبى به صورت رقص و آواز رايج
بوده است.
| |
|
|
|
پس از حملهٔ اسکندر در زمان
سلوکيان و اشکانيان ايران تحت
تأثير تمدن يونان واقع شد و تحولى
در عرصهٔ موسيقى اتفاق افتاد. اما
در حقيقت پايهريزى موسيقى ايران
به دورهٔ ساسانيان باز مىگردد و
اسناد اوليهٔ موسيقى ايران متعلق
به اين دوران است. از امپراتورى
خسروپرويز و شکوه دربارش بسيار
گفته شده؛ وى از موسيقىدانان
حمايت مىکرده؛ از مهمترين
موسيقىدانان اين دوره رامتين،
بام شاد، باربد، نکيسا، آزاد و
سرکش بودند که هنوز نامشان باقى
است. از ميان اينها باربد
برجستهترين چهره بود و
داستانهاى زيادى بعدها دربارهٔ
مهارت او در نوازندگى و آهنگسازى
نقل کردهاند. تنظيم و سازماندهى
سيستم موسيقايى يعنى هفت ساختار
مقامى معروف به خسروانى و سى مقام
اشتقاقى (لحن) و سيصد و شصت ملودى را
به او نسبت مىدهند. شمار آنها با
تعداد روز در هفته، ماه و سال تقويم
ساسانيان برابر بوده است. امروزه
بهدرستى معلوم نيست که اين
مقامها و آهنگها چه بودهاند؛
اما نامهاى بعضى از اين آهنگها
توسط نويسندگان دورهٔ اسلامى ذکر
شده؛ نامهايى چون کين ايرج، کين
سياوش که شايد اشاره به حوادث
تاريخى داشتهاند و اسامى چون باغ
شيرين و باغ شهريار که شکوه دربار
را نشان مىداد، و نيز اسامى چون
سبز بهار و روشن چراغ را بکار
مىبردند. اما دربارهٔ آن
آهنگسازىها اطلاعات درستى در
اصول نظرى آن دوران وجود ندارد.
| |
|
|
|
موسيقى دورهٔ ساسانيان
هستهاى بود که از آن موسيقى تمدن
اسلامى رشد نموده است. بعد از اسلام
موسيقى ايران توقف کوتاهى داشت و
بعد از چند سال دچار تغييراتى شد.
رهبران مذهبى اسلام در آغاز
موسيقى را تحريم کرده و مايه فساد و
بيهودگى مىدانستند. اما در زمان
عباسيان که به سبک ساسانيان دربار
خويش را اداره مىکردند، جنبههاى
دنيوى و غيردينى موسيقى افزايش
يافت و موسيقى رونق تازهاى يافت؛
بعضى بزرگان موسيقى اين دوران
عبارتند از: ابوعلىسينا،
ابوالفرج اصفهاني، اسحاق موصلي،
ابراهيم موصلي، ابونصر فاراني،
عبدالقادر درمراغي، قطبالدين
محمود شيرازى و صفىالدين ارموي.
| |
|
|
|
در دوران صفوى و قاجار موسيقى
تحت اختيار دربار بود و از اجتماع
دور افتاد. موسيقى ايران در دوران
صفويه بيشترين ضربه را خورد اما
شکل مذهبى آن در قالب تعزيه و
نمايشهاى دراماتيک و نيز توسط
نوازندگان و شاعران دورهگرد
تداوم يافت.
| |
|
|
|
از دورهٔ ناصرى به بعد نيز با
تأثيرپذيرى از فرهنگهاى ديگر،
قدرت خلاقهٔ بهترى يافت و دوران
تازهاى آغاز شد.
| |
|
|
|
با شروع قرن بيستم بهدليل
تأثيرات غرب موسيقى به ميان مردم
آمد و رونق تازهاى از جهت آموزش و
پژوهش بهوجود آمد.
| |
|
|
|
در اوايل دههٔ ۱۹۳۰ هنرستان
عالى موسيقى در تهران تأسيس شد و
آموزش غربى مبنا قرار گرفت. ارکستر
سمفونيک تشکيل شد و گروه کُر
سازماندهى گرديد. در کنار آن
موسيقى سنتى ايران طى کنسرتهايى
با تلاش علىنقى وزيرى برپا شد.
| |
|
|
|
پس از جنگ جهانى دوم،
غربىسازى در ايران افزايش يافت و
گروههاى مختلف موسيقى در
رشتههاى مختلف و نيز جشنوارههاى
متعدد و با حضور هنرمندان
بينالمللى در دههٔ ۱۹۷۰ در ايران
برپا گرديد و پايتخت حيات
موسيقيايى پرتحرکى را شاهد بود.
تأثير راديو و تلويزيون نيز در اين
مورد بسيار چشمگير بود.
| |
|
|
|
هنرستان عالى موسيقى و
هنرستان موسيقى ملى و دانشکده
موسيقى دانشگاه تهران، دانشجويان
را در رشته موسيقىشناسى و
آهنگسازى غربى و نيز موسيقى سنتى
ايرانى تربيت کردند. و بزرگانى در
عرصهٔ موسيقى ايران ظهور کردند که
توانستند خدمات ارزندهاى براى
اين کشور انجام دهند. از جمله
غلامحسين درويش (۱۲۵۱-۱۳۰۵)، استاد
روحا... خالقى (۱۲۸۵-۱۳۴۴)، استاد
ابوالحسن صبا (۱۲۸۱-۱۳۳۶)، استاد
علىنقى وزيري، مهدى برکشلي، و
نيز محمدتقى مسعوديه موسيقىشناس.
| |
|
|
|
در سالهاى اخير
دانشپژوهان غربى نسبت به پژوهش
در موسيقى ايرانى علاقمند شدهاند
و آثار قابلتوجهى در اين زمينه
بهچاپ رساندهاند.
| |
|
خبرنامه
عضویت ویژه
اخبار داغ
راهنما
RSS
نظرات
Locked
دریافت Toolbar آفتاب 
مرکز گسترش فناوری اطلاعات (مگفا) :
دوره الکترونیکی فنون ارتباطات 
